- Sputnik Türkiye, 1920, 19.10.2024
SAĞLIK
Sağlık haberleri, sağlıklı beslenme, sağlıklı yaşam üzerine her şey

Kronik bağırsak hastalıkları için erken tanı araştırması: Kanda 10 yıl öncesinden izler bulundu

© Sputnik / Bu fotoğraf yapay zeka ile oluşturulmuşturKarın ağrısı
Karın ağrısı - Sputnik Türkiye, 1920, 19.10.2026
Abone ol
Yeni araştırma, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi kronik bağırsak hastalıklarının belirtileri ortaya çıkmadan yıllar önce kanda bağışıklık sistemine ait bazı değişikliklerin saptanabileceğini ortaya koydu.
Bilim insanları, inflamatuvar bağırsak hastalığının (İBH) belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce bağışıklık sisteminde iz bırakabileceğini belirledi. Gut dergisinde yayımlanan araştırmada, kanda bulunan antikorların belirli örüntülerinin, hastalığın tanısından 10 yıl öncesine kadar gözlemlenebildiği bildirildi.
Uzmanlar araştırmanın, hastalıkların erken dönemde tespit edilmesine yönelik yeni yöntemlerin geliştirilmesi açısından önem taşıdığına dikkat çekerken bununla birlikte, söz konusu antikor örüntülerinin hastalığın kesin olarak gelişeceğini gösteren bir test olmadığını ve bulguların farklı gruplarda doğrulanması gerektiği vurguladı.
Gut dergisinde yayımlanan araştırma kapsamında, ABD askeri personelinden alınan yaklaşık 2 bin kan örneği incelendi. Örnekler, daha sonra Crohn hastalığı veya ülseratif kolit tanısı alan 400 kişi ile bu hastalıkları geliştirmeyen 100 kişiye aitti. Bilim insanları, bakteri, virüs, besin ve insan vücudundaki protein parçalarına karşı gelişen antikorları analiz etti.
Crohn hastalığı geliştiren kişilerde, Epstein-Barr virüsüne ve bazı bakteriyel yapılara karşı gelişen antikor tepkilerinde farklılıklar görüldü. Bu değişikliklerin, tanıdan yaklaşık 10 yıl önce alınan örneklerde de saptanabildiği bildirildi. Daha sonra karmaşık seyirli Crohn hastalığı geliştiren kişilerde bazı bulgular daha belirgindi.
Ülseratif kolit geliştiren kişilerde ise vücudun kendi proteinlerinden birine karşı gelişen antikorları da içeren farklı bir bağışıklık örüntüsü gözlendi.
Araştırmacılar, sonuçların hastalığın nedenlerini kesin olarak açıklamadığını ve saptanan antikor değişikliklerinin enfeksiyonların doğrudan hastalığa yol açtığını kanıtlamadığını belirtti.

İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH) nedir?

İnflamatuvar bağırsak hastalığı, sindirim sisteminde uzun süreli iltihaplanmaya yol açan hastalıklar grubunun genel adıdır. Başlıca iki formu Crohn hastalığı ve ülseratif kolit olarak bilinir.
Crohn hastalığı, ağızdan anüse kadar sindirim sisteminin farklı bölümlerini etkileyebilir. Ülseratif kolit ise kalın bağırsak ve rektumda iltihaplanmaya ve yaralara neden olur.
Bağışıklık sisteminin anormal tepkileri, genetik özellikler ve bağırsak mikrobiyotasındaki etkileşimler hastalığın gelişiminde rol oynayabilir. Ancak İBH'nin kesin nedeni henüz tam olarak bilinmiyor.
Hastalarda görülebilen belirtiler arasında uzun süreli ishal, karın ağrısı, dışkıda kan veya mukus, yorgunluk ve istemsiz kilo kaybı bulunuyor. Belirtiler kişiden kişiye değişebiliyor, hastalık dönemleri, şikayetlerin hafiflediği veya ortadan kalktığı remisyon dönemleriyle dönüşümlü seyredebilir.
İBH, benzer belirtiler gösterebilen irritabl bağırsak sendromundan (İBS) farklıdır. İBS, bağırsaklarda aynı tür kronik iltihaplanmayla tanımlanmaz.

İnflamatuvar bağırsak hastalığının tedavisi var mı?

Crohn hastalığı ve ülseratif kolit için bugün itibarıyla kesin bir tedavi bulunmuyor. Bununla birlikte, hastalığın kontrol altına alınmasına, belirtilerin azaltılmasına ve remisyon dönemlerinin uzatılmasına yardımcı olan tedaviler mevcut.
Tedavi, hastalığın türüne, şiddetine ve bağırsakların hangi bölümlerinin etkilendiğine göre belirleniyor. Kullanılan yöntemler arasında iltihabı azaltan ilaçlar, kortikosteroidler, bağışıklık sisteminin etkinliğini baskılayan ilaçlar ve biyolojik tedaviler yer alıyor.
İlaçlarla yeterli kontrol sağlanamaması veya ciddi komplikasyonların ortaya çıkması durumunda cerrahi müdahale gerekebiliyor. Özellikle Crohn hastalığında ameliyat, hastalığı tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade komplikasyonların tedavisine ve belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olabiliyor.

İnflamatuvar bağırsak hastalığı kaç kişide görülüyor?

Gastroenterology Report dergisinde yayımlanan ve Küresel Hastalık Yükü (Global Burden of Disease) verilerini inceleyen bir araştırmaya göre, 2021 yılında dünya genelinde yaklaşık 3.83 milyon kişi inflamatuvar bağırsak hastalığıyla yaşıyordu.
Bu rakam, söz konusu çalışmanın 2021 yılına ilişkin küresel tahmini olmakla beraber uzmanlar, güncel hasta sayısının kesin bir ölçümü olarak değerlendirilmemeli uyarısında bulundu.
İBH farklı yaş gruplarında görülebiliyor. Aile öyküsü, hastalığın gelişme olasılığıyla ilişkili faktörler arasında yer alıyor. Bununla birlikte, aile öyküsü bulunmayan kişilerde de hastalık gelişebiliyor.

Yeni araştırma erken tanı açısından ne anlama geliyor?

Araştırmanın temel katkısı, hastalığa ilişkin bağışıklık sistemi değişikliklerinin yalnızca belirtiler ortaya çıktıktan sonra değil, tanıdan yıllar önce de gözlemlenebileceğini göstermesi.
Bununla birlikte çalışma, henüz kişilerin rutin sağlık kontrollerinde kullanılabilecek bir erken tanı testi geliştirmedi. Araştırmacıların belirlediği antikor örüntülerinin farklı hasta gruplarında doğrulanması ve klinik açıdan ne kadar güvenilir olduğunun değerlendirilmesi gerekiyor.
Uzmanlara göre, bu tür araştırmalar gelecekte hastalık riski taşıyan kişilerin daha erken belirlenmesine ve bağırsaklarda ciddi hasar gelişmeden müdahale edilmesine yönelik çalışmaların önünü açabilir. Ancak mevcut bulguların, İBH'nin önlenebildiğini veya hastalığın 10 yıl önceden kesin olarak teşhis edilebildiğini göstermediği vurgulandı.
ABD'de 7 bebekte açıklanamayan kırıklar tespit edildi, yenidoğan ünitesi kapatıldı - Sputnik Türkiye, 1920, 17.10.2026
SAĞLIK
2 yaşındaki bebek, organlarıyla 3 kişiye hayat oldu
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала