https://anlatilaninotesi.com.tr/20261012/bakanlik-saglikli-hayata-katki-fonu-taslagini-hazirladi-sekerli-gidalardan-hangilerine-katki-payi-1109300054.html
Bakanlık 'sağlıklı hayata katkı fonu' taslağını hazırladı: Şekerli gıdalardan hangilerine katkı payı konacak, neden?
Bakanlık 'sağlıklı hayata katkı fonu' taslağını hazırladı: Şekerli gıdalardan hangilerine katkı payı konacak, neden?
Sputnik Türkiye
Sağlık Bakanlığı hazırladığı kanun teklifi ile şekerli içecekler ve yüksek kalorili atıştırmalıklardan katkı payı alınmasını planlanıyor. Peki hangi ürünler bu... 12.10.2026, Sputnik Türkiye
2026-10-12T11:06+0300
2026-10-12T11:06+0300
2026-10-12T11:07+0300
sağlık bakanlığı
ebru akdağ
sputnik türkiye
aspartam
dünya sağlık örgütü (dsö)
şeker
şeker
şeker
şeker tüketimi
kola
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07ea/0a/07/1109366931_0:0:1366:768_1920x0_80_0_0_a41e8c199671b472dbd6d0c2cfad6d27.jpg
Sağlık Bakanlığı 25 maddelik bir yasa teklifi hazırladı. Teklifle sigara ve şekerli ürünlerin satışında yeni bir döneme girilecek. Tütün ürünleri ve şeker içeriği fazla olan gıdalardan, belirli oranlarda katkı payı alınacak.Hangi ürüne ne kadar yansıtılacak?Bakanlığın taslak olarak hazırladığı çalışmada Sağlıklı Hayata Katkı Fonu'nun kaynakları şu şekilde yer alıyor:'Amaç en şekerli içecekleri vergi dilimine sokmak'Konuya ilişkin Sputnik Türkiye'nin sorularını yanıtlayan gıda mühendisi Ebru Akdağ taslaktaki şeker gramajlarının ne anlam taşıdığını şöyle özetledi:'Bir kutu içecekle günlük ilave şeker limiti dolar'Gıda mühendisi Ebru Akdağ, taslakta uluslararası politika standartlarının baz alındığını ifade etti:Nişasta bazlı şeker içeren gıdalar neden ayrı değerlendiriliyor?Taslak metindeki bir diğer nokta ise nişasta bazlı şeker (NŞB) içeren gıdalardan, şeker miktarından bağımsız olarak katkı payı alınması. Peki bu ayrımın sebebi ne?Gıda mühendisi Akdağ, nişasta bazlı şekerin yapısını "Nişasta bazlı şeker, nişastadan elde edilen glikozun bir bölümünün enzimatik olarak fruktoza dönüştürülmesiyle üretilir. En yaygın kullanılan formlar HFCS-42; yaklaşık yüzde 42 fruktoz, yüzde 58 glikoz içerir ve özellikle içeceklerde kullanılan HFCS-55; yaklaşık yüzde 55 fruktoz, yüzde 45 glikoz içerir. Pancar şekeri, şeker pancarından elde edilen sakkarozdur. Yani kimyasal olarak sofra şekeri dediğimiz maddedir. Yaklaşık yüzde 50 fruktoz, yüzde 50 glikozdan oluşur. Yani NŞB ile pancar şekerinin glikoz fruktoz oranları çok benzerdir." sözleriyle anlattı ve asıl önemli hususu şöyle vurguladı.'Sofra şekeri ile nişasta bazlı şekerler arasında biyokimyasal bir fark yok'Akdağ, pancar şekeri ve nişasta bazlı şekeri karşılaştırdı. "Açıklamalara göre düzenlemede hedeflenen temel gerekçe, gıda ve içecek üreticilerini ürün formüllerindeki şeker yapısını değiştirmeye, mısır şurubundan kaçınmaya ve ürünlerdeki toplam şeker miktarını azaltmaya zorlamaktır" ifadelerini kullanan Akdağ, şu örneği verdi:'Benzer vergi uygulaması sadece Filipinler'de'Şekersiz ifadesi ne anlama geliyor?Ebru Akdağ, yiyecek ve içecekler için kullanılan 'şekersiz' ifadesine de açıklık getirdi:'Aspartam sofra şekerinden yaklaşık 200 kat daha tatlı'Aspartam tehlikeli mi? 'Günlük limiti aşmak için 14 kutu içecek tüketilmesi lazım'Şeker içeriği belli oranın üzerinde olan gıdalar neler?Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık ürünler nelerdir?'Atıştırmalık konusunda belirsizlik var'25 maddelik yasa teklifiSağlıklı Hayata Katkı Fonu neden oluşturuldu?Bakanlığın yasa teklifi ile kurulacak olan 'Sağlıklı Hayata Katkı Fonu' sayesinde kesilecek katkı paylarıyla obeziteyle mücadele, çocuk sağlığı ve sigara bırakma polikliniklerine kaynak yaratılması amaçlanıyor.
https://anlatilaninotesi.com.tr/20261010/saglik-bakani-memisoglu-duyurdu-sigara-satisi-kimlikle-olacak-1109440720.html
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Zeynep Gökalp
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e5/06/11/1044758007_0:132:1236:1368_100x100_80_0_0_fd21eec9465fc3d80e1c05156d705a72.jpg
Zeynep Gökalp
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e5/06/11/1044758007_0:132:1236:1368_100x100_80_0_0_fd21eec9465fc3d80e1c05156d705a72.jpg
SON HABERLER
tr_TR
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Zeynep Gökalp
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e5/06/11/1044758007_0:132:1236:1368_100x100_80_0_0_fd21eec9465fc3d80e1c05156d705a72.jpg
sağlık bakanlığı, ebru akdağ, sputnik türkiye, aspartam, dünya sağlık örgütü (dsö), şeker, şeker, şeker, şeker tüketimi, kola, abur cubur, katkı payı, vergi, zeynep gökalp, gıda
sağlık bakanlığı, ebru akdağ, sputnik türkiye, aspartam, dünya sağlık örgütü (dsö), şeker, şeker, şeker, şeker tüketimi, kola, abur cubur, katkı payı, vergi, zeynep gökalp, gıda
Bakanlık 'sağlıklı hayata katkı fonu' taslağını hazırladı: Şekerli gıdalardan hangilerine katkı payı konacak, neden?
11:06 12.10.2026 (güncellendi: 11:07 12.10.2026) Özel
Sağlık Bakanlığı hazırladığı kanun teklifi ile şekerli içecekler ve yüksek kalorili atıştırmalıklardan katkı payı alınmasını planlanıyor. Peki hangi ürünler bu kapsama girecek? Nişasta bazlı şeker içeren gıdalara neden ek katkı payı öneriliyor? Gıda mühendisi Ebru Akdağ hem taslağı anlattı hem de 'şekerli içerik' ifadesinin doğru tanımını yaptı.
Sağlık Bakanlığı 25 maddelik bir yasa teklifi hazırladı. Teklifle sigara ve şekerli ürünlerin satışında yeni bir döneme girilecek. Tütün ürünleri ve şeker içeriği fazla olan gıdalardan, belirli oranlarda katkı payı alınacak.
Hangi ürüne ne kadar yansıtılacak?
Bakanlığın taslak olarak hazırladığı çalışmada Sağlıklı Hayata Katkı Fonu'nun kaynakları şu şekilde yer alıyor:
100 mililitredeki şeker içeriği 5 ila 7.5 gram olanlar için 100 mililitre başına 1 Türk lirası, 7.5 gramdan 11 grama kadar şeker içeren içecekler için 100 mililitre başına 2 Türk lirası, 11 gram ve üzerinde şeker içeren içecekler için 100 mililitre başına 5 Türk lirası olmak üzere bu ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilecek sağlığa katkı payından oluşur. (a bendi)
Paketli tütün ürünlerinde paket başına 20 Türk lirası, paketsiz olarak satılan tütün ürünlerinde kilogram başına 100 Türk lirası olmak üzere bu ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilecek sağlığa katkı payından oluşur. (b bendi)
Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık gıdalarda satış fiyatı üzerinden yüzde 20 oranında olmak üzere bu ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilecek sağlığa katkı payından oluşur. (c bendi)
İçerdiği şeker miktarına ya da oranına bakılmaksızın
nişasta bazlı şeker içeren gıdalardan; içecekler için (a) bendinde belirlenen en yüksek tutarın, aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık gıdalar için ise (c) bendinde belirlenen oranın iki katı kadar olmak üzere bu ürünleri üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilecek sağlığa katkı payından oluşur. (ç bendi)
'Amaç en şekerli içecekleri vergi dilimine sokmak'
Konuya ilişkin Sputnik Türkiye'nin sorularını yanıtlayan
gıda mühendisi Ebru Akdağ taslaktaki
şeker gramajlarının ne anlam taşıdığını şöyle özetledi:
Türkiye’deki bu tasarım, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) teşvik ettiği ve dünyada İngiltere, İrlanda, Şili ve Portekiz gibi ülkelerin başarıyla uyguladığı 'kademeli maktu vergi modelinden esinlenilmiştir. Uluslararası vergilendirme politikalarında genellikle 100 mililitrede 5 gram şeker alt eşik kabul edilir. Buradaki temel strateji gıda endüstrisine doğrudan bir reformülasyon (formül değiştirme) mesajı vermektir. Burada sanayicinin ürünlerin reçetelerindeki şekerin aşamalı olarak azaltması hedeflenir. Taslaktaki 11 gram üzeri eşik ise piyasadaki en şekerli klasik asitli içecekleri doğrudan en yüksek caydırıcı vergi dilimine sokmak için kurgulanmıştır. Bu oranı günlük hayatımıza ve porsiyonlarımıza döktüğümüzde tablo daha netleşiyor.
'Bir kutu içecekle günlük ilave şeker limiti dolar'
Gıda mühendisi Ebru Akdağ, taslakta uluslararası politika standartlarının baz alındığını ifade etti:
100 mililitresinde 7.5 gram şeker bulunan 330 mililitrelik standart bir kutu içecek tükettiğinizde, tek bir kutuda yaklaşık 25 gram şeker (yaklaşık 6 küp şeker) almış olursunuz. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kılavuzlarına göre, sağlıklı bir yetişkinin günlük toplam enerjisinin en fazla yüzde 10’unun (yaklaşık 50 gram), ideal olarak ise yüzde 5’inin (yaklaşık 25 gram) serbest şekerlerden gelmesi önerilmektedir. Serbest şeker; üretici veya tüketici tarafından eklenen monosakkarit/disakkaritlerin yanı sıra bal, şurup, meyve suları ve meyve suyu konsantrelerindeki doğal şekerleri de kapsar. Bu durum, 100 mililitresinde 7.5 gram şeker olan tek bir kutu içecekle, bir yetişkinin DSÖ tarafından önerilen günlük ideal ilave şeker limitinin tamamını tek seferde doldurması anlamına gelir. Özetle bu oranlar; tüketiciye içeceğin ne kadar yoğun bir şeker yükü taşıdığını fark ettirmeyi, üreticiyi üründeki şeker miktarını düşürmeye zorlamayı ve tek bir porsiyonla günlük şeker limitinin aşılmasını engellemeyi amaçlayan uluslararası politika standartlarıdır
Nişasta bazlı şeker içeren gıdalar neden ayrı değerlendiriliyor?
Taslak metindeki bir diğer nokta ise nişasta bazlı şeker (NŞB) içeren gıdalardan, şeker miktarından bağımsız olarak katkı payı alınması. Peki bu ayrımın sebebi ne?
Gıda mühendisi Akdağ, nişasta bazlı şekerin yapısını "Nişasta bazlı şeker, nişastadan elde edilen glikozun bir bölümünün enzimatik olarak fruktoza dönüştürülmesiyle üretilir. En yaygın kullanılan formlar HFCS-42; yaklaşık yüzde 42 fruktoz, yüzde 58 glikoz içerir ve özellikle içeceklerde kullanılan HFCS-55; yaklaşık yüzde 55 fruktoz, yüzde 45 glikoz içerir. Pancar şekeri, şeker pancarından elde edilen sakkarozdur. Yani kimyasal olarak sofra şekeri dediğimiz maddedir. Yaklaşık yüzde 50 fruktoz, yüzde 50 glikozdan oluşur. Yani NŞB ile pancar şekerinin glikoz fruktoz oranları çok benzerdir." sözleriyle anlattı ve asıl önemli hususu şöyle vurguladı.
'Sofra şekeri ile nişasta bazlı şekerler arasında biyokimyasal bir fark yok'
Burada altını çizmemiz gereken temel bilimsel gerçek; şeker türleri arasındaki farktan ziyade toplam şeker ve kalori yüküdür. Klinik araştırmalar, insandaki emilim ve metabolizma süreçleri açısından sofra şekeri ile nişasta bazlı şekerler (NBŞ) arasında biyokimyasal bir fark bulunmadığını göstermektedir. Sofra şekerindeki glikoz-fruktoz bağı sindirim sırasında hızla parçalandığı için her iki şeker türü de vücuda serbest glikoz ve fruktoz olarak emilir. Eşit kalori koşullarında NBŞ'nin kan lipidleri, kilo alımı veya kardiyovasküler riskler üzerinde sofra şekerinden farklı ekstra bir zararlı etkisi saptanmamıştır. Yani vücut açısından metabolik riski yaratan şey spesifik olarak NBŞ değil, toplam enerji (kalori) fazlasının kendisidir.
Akdağ, pancar şekeri ve nişasta bazlı şekeri karşılaştırdı. "Açıklamalara göre düzenlemede hedeflenen temel gerekçe, gıda ve içecek üreticilerini ürün formüllerindeki şeker yapısını değiştirmeye, mısır şurubundan kaçınmaya ve ürünlerdeki toplam şeker miktarını azaltmaya zorlamaktır" ifadelerini kullanan Akdağ, şu örneği verdi:
Örneklere bakacak olursak;
*İçecek Örneği (Soğuk Çay / Gazoz):
*Pancar Şekerli: 100 ml’sinde 6 gram pancar şekeri bulunan bir soğuk çay, 100 ml’deki şeker miktarı 5–7,5 gram diliminde yer aldığı için 100 ml başına 1 TL katkı payı öder.
*NBŞ içeren : 100 ml’sinde sadece 2 gram dahi NBŞ bulunan bir içecek ise şeker gramajına bakılmaksızın, en yüksek dilim olan 5 TL'nin iki katı kadar —yani 100 ml başına 10 TL— katkı payına tabi tutulur.
'Benzer vergi uygulaması sadece Filipinler'de'
İncelediğim karşılaştırmalı literatürde nişasta bazlı şekere ek vergi uygulamasını gördüğüm tek örnek Filipinler. İlgili bilimsel yayında araştırmacılar bunda yerli şeker endüstrisinin lobi faaliyetlerinin etkili olduğunu belirtiyor. Yani konu sağlık değil.Dolayısıyla eğer amaç halk sağlığıysa, vücudun biyokimyasal olarak ayırt edemediği bir ayrım yapıp nişasta bazlı şekere iki katı vergi koymak bilimsel bir çözüm değildir. Sağlık odaklı doğru yaklaşım; şekerin adı veya kaynağı ne olursa olsun, üründeki toplam şeker gramajını vergilendirmektir.
Şekersiz ifadesi ne anlama geliyor?
Ebru Akdağ, yiyecek ve içecekler için kullanılan 'şekersiz' ifadesine de açıklık getirdi:
Piyasada “sıfır şeker” olarak pazarlanan ürünler mevzuat dilinde “şekersiz” beyanına karşılık gelir. Öncelikle “şekersiz” ile “ilave şeker içermez” ifadelerini birbirinden ayırmak gerekiyor. Türk Gıda Kodeksi'ne göre bir içeceğin “şekersiz” olarak beyan edilebilmesi için 100 mililitresinde en fazla 0,5 gram şeker bulunabilir. “İlave şeker içermez” ise ürüne sakkaroz, glikoz, fruktoz gibi şekerlerin veya bal, pekmez, şurup, meyve suyu konsantresi gibi tatlandırma amacıyla kullanılan şeker kaynaklarının eklenmediğini ifade eder; ürün kendi yapısından gelen şekeri yine de içerebilir.
'Aspartam sofra şekerinden yaklaşık 200 kat daha tatlı'
Peki şekersiz bir kola nasıl hâlâ tatlı olabiliyor? Burada devreye yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar giriyor. Aspartam bunlardan yalnızca biri. Acesulfam-K, sukraloz, sakkarin ve steviol glikozitleri gibi başka tatlandırıcılar da kullanılabiliyor; hatta ürünün istenen tat profiline göre birden fazla tatlandırıcı birlikte kullanılabiliyor. Hangi tatlandırıcının kullanıldığını ürünün içerik listesinden görmek mümkün. Bunlar şeker değil. Örneğin aspartam sofra şekerinden yaklaşık 200 kat, sukraloz yaklaşık 600 kat daha tatlı. Dolayısıyla aynı tatlılığı sağlamak için çok küçük miktarlarda kullanılabiliyorlar. Bu nedenle ürünün şeker ve enerji miktarı çok ciddi ölçüde azaltılabiliyor.
Aspartam tehlikeli mi? 'Günlük limiti aşmak için 14 kutu içecek tüketilmesi lazım'
Bir de “tatlandırıcı varsa tehlikelidir” gibi bir genelleme yapmamak lazım. İzin verilen tatlandırıcıların güvenliği değerlendirilir ve bunlar belirlenen kullanım koşulları ve kabul edilebilir günlük alım düzeyleri çerçevesinde kullanılır. Aspartam da bu kapsamda değerlendirilen bir tatlandırıcıdır. Nitekim DSÖ ve FAO'nun ortak uzman komitesi JECFA'nın yanı sıra EFSA ve FDA gibi bağımsız otoritelerin tamamı, belirlenen “kabul edilebilir günlük alım miktarı” (ADI) dâhilinde tüketildiğinde aspartamın güvenli olduğunu teyit etmiştir. Bir yetişkinin bu limitini aşabilmesi için günde yaklaşık 10–14 kutu diyet içecek tüketmesi gerekir. Dolayısıyla “sıfır şeker” sihirli biçimde tatlı olup şekersiz kalan bir içecek demek değil; şekerin sağladığı tatlılığın çok daha yüksek tatlandırma gücüne sahip başka bileşenlerle sağlanması demek. Bunların ne olduğunu öğrenmenin en basit yolu da ürünün içindekiler listesini okumak.
Şeker içeriği belli oranın üzerinde olan gıdalar neler?
Taslağın kamuoyuna yansıyan halinde içeceklerde katkı payı 100 mililitredeki şeker miktarına göre kademelendiriliyor. Yani ilave şeker içeren neredeyse tüm alkolsüz içecek kategorilerini kapsama alıyor. Kolalı ve meyveli gazozlar, soğuk çaylar, hazır soğuk kahveler, aromalı sular, meyveli içecekler, nektarlar, enerji ve sporcu içecekleri ile sulandırılarak içilen konsantreler bu kapsamda. Yalnızca yüzde 100 saf meyve suları ve sade süt gibi besleyici temel gıdalar muaf tutuluyor.
Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık ürünler nelerdir?
“Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen gıda” aslında mevzuatımız açısından tamamen yeni bir ifade değil. Sağlık Bakanlığının özellikle çocuklara yönelik gıda reklamlarının düzenlenmesinde kullandığı bir sınıflandırma var ve kırmızı kategoride yer alan ürünler “aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen gıda ve içecekler” olarak tanımlanıyor. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği de doğrudan bu listeye atıf yapıyor. Bu kapsamda pratikte çikolata, şekerleme, gofret, kek, bisküvi, cips ve benzeri tuzlu/tatlı atıştırmalıklar karşımıza çıkıyor. Hatta Reklam Kurulunun kararlarında çikolatalı gofretlerin; bar, granola, cips ve bazı fıstık ezmesi ürünlerinin “aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen” kategoride değerlendirildiğini görüyoruz.
'Atıştırmalık konusunda belirsizlik var'
Ancak burada taslak açısından önemli bir belirsizlik var. Metin “aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık gıdalar” diyor ve bunlardan satış fiyatı üzerinden %20 katkı payı, NBŞ içerenlerde ise %40 öngörüyor. Fakat hangi ürünlerin bu mali yükün kapsamına gireceğinin çok net ve objektif kriterlerle belirlenmesi gerekir. Çünkü “atıştırmalık” olmak tek başına bir ürünün beslenme profilini anlatmaz. Aynı kategoride şeker, doymuş yağ, tuz, enerji, protein veya lif içerikleri birbirinden çok farklı ürünler bulunabilir. Örneğin bir barın veya granolanın yalnızca “atıştırmalık” kategorisinde bulunması, onun başka bir ürünle aynı beslenme profiline sahip olduğu anlamına gelmez. Benim burada özellikle önemsediğim konu şu: Bir ürüne %20 gibi oldukça ciddi bir mali yük getiriyorsak, hangi ürünün neden bu kapsama girdiğinin bilimsel, ölçülebilir ve öngörülebilir olması gerekir. Kategori adı üzerinden değil; mümkün olduğunca ürünün gerçek besin bileşimi ve açık kriterler üzerinden ilerlemek gerekir.
"Sağlıklı Hayata Katkı Fonu" kurulmasını da içeren 25 maddelik taslak metin, AK Parti grubu tarafından detaylıca çalışıldıktan sonra yasa teklifine dönüştürülecek. Teklifin önümüzdeki aylarda Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulması öngörülüyor.
Sağlıklı Hayata Katkı Fonu neden oluşturuldu?
Bakanlığın yasa teklifi ile kurulacak olan 'Sağlıklı Hayata Katkı Fonu' sayesinde kesilecek katkı paylarıyla obeziteyle mücadele, çocuk sağlığı ve sigara bırakma polikliniklerine kaynak yaratılması amaçlanıyor.
