- Sputnik Türkiye, 1920
YAŞAM
Türkiye ve dünyadan ilgi çekici yaşam haberleri, toplumsal olaylar, güncel araştırmalar, fotoğraf ve video galerileri.

Bilim insanları daha önce hiç görülmemiş bir gezegen keşfetti: Ölü yıldızdan doğdu

© Bu fotoğraf yapay zeka ile oluşturulmuşturÖtegezegenden tekrarlayan radyo sinyalleri geliyor: 'Gezegen, Dünya’dan yaklaşık 63 ışık yılı uzaklıkta'
Ötegezegenden tekrarlayan radyo sinyalleri geliyor: 'Gezegen, Dünya’dan yaklaşık 63 ışık yılı uzaklıkta' - Sputnik Türkiye, 1920, 06.10.2026
Abone ol
Gök bilimciler, ölen bir yıldızın geride bıraktığı maddelerden oluşmuş olabilecek sıra dışı bir gezegenin izine ulaştı. HS 0209+0832 adlı beyaz cücenin çevresindeki gök cisminin doğrulanması halinde, bir beyaz cüce etrafında keşfedilen ilk “ikinci nesil gezegen” olacak.
Gök bilimciler, bilinen gezegen oluşum senaryolarından farklı bir gök cisminin izlerini tespit etti. Araştırmacılara göre söz konusu gezegen, yörüngesinde bulunduğu yıldızın ölümünden önce oluşmadı; yıldız öldükten sonra geride bıraktığı maddelerden yeniden doğmuş olabilir.
Warwick Üniversitesi liderliğindeki ekip, HS 0209+0832 adı verilen bir beyaz cüceyi incelerken sıra dışı bir kimyasal iz keşfetti. Bulgular, ölü yıldızın çevresinde Jüpiter büyüklüğünde bir gezegenin bulunabileceğine işaret ediyor.

Yıldız öldü, küllerinden yeni bir gezegen doğdu

Araştırmanın merkezindeki gök cismi, bilim dünyasında “ikinci nesil gezegen” olarak adlandırılan sıra dışı bir sınıfa giriyor.
Normal koşullarda gezegenler, genç yıldızları çevreleyen gaz ve toz disklerinden oluşuyor. İkinci nesil gezegenlerde ise süreç çok farklı işliyor: Yıldız yaşamının sonuna ulaştıktan sonra dışarı attığı maddeler, yeni bir disk oluşturuyor ve bu kalıntılardan yeni gezegenler meydana gelebiliyor.
Araştırmayı yöneten Warwick Üniversitesinden doktora öğrencisi Jamie Williams, keşfi “bir zamanlar yörüngesinde döndüğü yıldızın küllerinden yeniden doğan bir gezegen bulmaya” benzetti.

Beyaz cüce çevresinde ilk kez görülüyor

Gök bilimciler daha önce pulsarların çevresinde ikinci nesil olabilecek bazı gezegenler tespit etmişti. Ancak araştırmacılara göre bir beyaz cücenin etrafında bu oluşum mekanizmasına işaret eden bir gezegen ilk kez gözlemleniyor.
Beyaz cüceler, Güneş benzeri yıldızların yakıtlarını tükettikten sonra geride bıraktıkları son derece yoğun çekirdekler olarak biliniyor.
Bir yıldız bu aşamaya ulaşırken dış katmanlarını uzaya saçıyor. Yeni araştırmanın öne sürdüğü senaryoya göre bu maddelerin bir bölümü daha sonra tekrar birleşerek yeni bir gezegen oluşturmuş olabilir.

Bilim insanlarını şaşırtan element: Niyobyum

Keşfin ilk ipucu ise doğrudan gezegenin görüntülenmesinden değil, HS 0209+0832'nin kimyasal yapısından geldi.
Araştırmacılar beyaz cücenin atmosferinde alışılmadık miktarda niyobyum tespit etti. Bu elementin varlığı, yıldızın yakın çevresindeki başka bir gök cisminden sürekli olarak madde çekiyor olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
Bilim insanları bu maddenin, beyaz cücenin çok yakınında dönen dev bir gezegenin atmosferinden geliyor olabileceğini düşünüyor.

NASA verilerinde 4,4 günlük gizemli sinyal

Araştırmacılar daha sonra NASA'nın TESS uzay teleskobundan elde edilen verileri inceledi.
Verilerde her 4,4 günde bir tekrarlanan zayıf bir sinyal tespit edildi. Bu periyodik değişimin, beyaz cücenin çok yakınında yörüngede bulunan Jüpiter büyüklüğündeki bir gezegenle açıklanabileceği değerlendiriliyor.
Olası gezegen yıldızına o kadar yakın bulunuyor ki beyaz cüceden gelen yoğun radyasyonun gezegenin dış atmosferini aşındırdığı düşünülüyor.

Gezegen yavaş yavaş buharlaşıyor olabilir

Araştırmacıların üzerinde durduğu senaryoya göre yoğun radyasyon nedeniyle gezegenin atmosferindeki maddeler uzaya kaçıyor.
Bu materyalin bir bölümü daha sonra beyaz cücenin üzerine düşüyor ve yıldızın atmosferinde bilim insanlarının gözlemlediği sıra dışı kimyasal izi oluşturuyor.
Başka bir ifadeyle gök bilimciler gezegeni doğrudan görmek yerine, ölü yıldızın üzerinde bıraktığı kimyasal parmak izini takip ederek varlığına ulaşıyor.

Keşif henüz kesinleşmedi

Araştırmacılar bununla birlikte gök cisminin varlığının henüz kesin olarak doğrulanmadığını vurguluyor.
Mevcut veriler ikinci nesil dev bir gezegen senaryosunu desteklese de gözlemlerin başka açıklamalarının bulunup bulunmadığının araştırılması gerekiyor.
Gelecekte yapılacak gözlemler gezegenin varlığını doğrularsa HS 0209+0832 sistemi, beyaz cüce çevresinde keşfedilen ilk ikinci nesil gezegen örneği olarak kayıtlara geçebilir.

Ölü yıldızların çevresinde başka gezegenler olabilir

Keşfin önemi yalnızca tek bir sıra dışı gezegenle sınırlı değil. Beyaz cüceler evrende oldukça yaygın olduğu için benzer sistemlerin başka yıldızların çevresinde de bulunabileceği düşünülüyor.
Araştırmacılar artık beyaz cücelerin atmosferlerindeki sıra dışı elementleri inceleyerek çevrelerinde doğrudan görülemeyen gezegenleri tespit etmek için yeni bir yönteme sahip olabilir.
Bu yöntem, yıldızlarının ölümünden sonra oluşan ikinci nesil gezegenlerin evrende sanılandan daha yaygın olup olmadığının anlaşılmasını sağlayabilir.

Yaşanabilir gezegen arayışını da etkileyebilir

Araştırmanın bir başka önemli sonucu ise Dünya dışı yaşam ve yaşanabilir gezegen arayışıyla ilgili.
Bir yıldız öldükten sonra çevresinde yeni gezegenlerin oluşabildiğinin doğrulanması, gezegen sistemlerinin yaşam sürelerine ilişkin mevcut modelleri değiştirebilir.
Bilim insanları böylece beyaz cücelerin çevresinde bulunan gezegenlerin nasıl meydana geldiğini ve hangi koşullarda uzun süre varlıklarını sürdürebildiğini daha ayrıntılı biçimde araştırabilecek.
Çalışmanın sonuçları bilimsel dergi Nature Astronomy'de yayımlandı. Bulgular doğrulanırsa keşif, yıldızların ölümünün bir gezegen sisteminin mutlak sonu olmayabileceğini; bazı durumlarda yeni dünyaların başlangıcına dönüşebileceğini gösterecek.
Galatasaray - İstanbulspor - Sputnik Türkiye, 1920, 06.10.2026
SPOR
Özbek açıkladı: Mauro Icardi Galatasaray'a dönüyor mu?
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала