https://anlatilaninotesi.com.tr/20260922/bm-genel-sekreterligi-2027-adaylar-kimler-1108928793.html

BM'de Guterres sonrası büyük yarış: 2027 için 7 aday sahnede, kimi hangi ülke destekliyor?

BM'de Guterres sonrası büyük yarış: 2027 için 7 aday sahnede, kimi hangi ülke destekliyor?

Sputnik Türkiye

Guterres sonrası BM Genel Sekreterliği için yarış hızlandı. Yedi aday sahnede. Peki kimi hangi ülkeler destekliyor, ABD, Çin ve Rusya kime yakın?

2026-09-22T13:27+0300

2026-09-22T13:27+0300

2026-09-22T13:27+0300

kofi annan

rusya

çin

doğu avrupa

bm güvenlik konseyi

birleşmiş milletler güvenlik konseyi (bmgk)

güvenlik konseyi

abd

dünya

birleşmiş milletler (bm) genel merkezi

https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e9/09/16/1099584074_0:0:1569:883_1920x0_80_0_0_008971b26897a1b9b5769e4d54c064ba.jpg

Birleşmiş Milletler (BM), kuruluş tarihinin en kritik liderlik kırılmalarından birinin eşiğinde. Antonio Guterres’in görev süresinin sonuna yaklaşılırken, New York’taki BM Genel Merkezi 1 Ocak 2027 itibarıyla küresel direksiyonun başına geçecek 10. Genel Sekreter’i belirlemek üzere hareketlendi. Yedi adayın sahne aldığı bu dev yarışta gözler, resmi beyanlardan ziyade BM Güvenlik Konseyi'nin karanlık koridorlarında yürütülen gizli oylamalara (straw polls) çevrilmiş durumda. Sandıktan çıkan sayılar ilk diplomatik haritayı çizse de, yarışın nihai kaderini oyların toplamı değil; ABD, Rusya ve Çin gibi veto yetkisine sahip süper güçlerin kapalı kapılar ardında çekmeye hazırlandığı o kırmızı çizgiler belirleyecek.BM'nin yeni genel sekreteri nasıl seçilecek?BM Genel Sekreteri doğrudan Genel Kurul'da yapılan klasik bir seçimle belirlenmiyor. 15 üyeli Güvenlik Konseyi'nin bir adayı Genel Kurul'a tavsiye edebilmesi için adayın en az dokuz olumlu oy alması gerekiyor. Bunun yanında beş daimi üyeden hiçbirinin adayı veto etmemesi de şart.Ardından isim 193 üyeli BM Genel Kurulu'na gidiyor. Tarihsel uygulamada Genel Kurul'un Güvenlik Konseyi'nin tavsiye ettiği ismi reddetmesi olağan bir durum değil. Bu nedenle yarışın görünürde 193 ülkeyi kapsamasına rağmen kritik pazarlık Güvenlik Konseyi'nin 15 üyesi ve özellikle P5 olarak bilinen beş daimi üye etrafında dönüyor.İlk aşamadaki gizli straw poll oylamalarında Konsey üyeleri adaylar için encourage (teşvik), discourage (caydırma) veya no opinion (görüş yok) seçeneklerinden birini kullanıyor. Ancak mevcut oylamalarda hangi oyun hangi ülkeden geldiği bilinmiyor. Bu nedenle örneğin bir adayın aldığı beş discourage oyundan birinin Rusya, Çin veya ABD'ye ait olup olmadığı mevcut rakamlardan anlaşılamıyor. Bu ayrım kritik; çünkü sıradan bir Konsey üyesinden gelen olumsuz oy aşılabilirken P5'ten gelen veto adaylığın önünü kesebilir.BM Şartı uyarınca Genel Sekreter ataması Genel Kurul tarafından yapılsa da, Genel Kurul önüne sadece BMGK’nin tavsiye ettiği tek bir aday gelebilir. P5 ülkelerinden birinin red oyu vermesi adayın elenmesi anlamına geldiğinden, veto hakkı süreci şu mekanizmalarla doğrudan yönlendirir:Son gizli oylamada neler oldu?Güvenlik Konseyi'nin 18 Eylül'de yaptığı üçüncü gizli yoklama, yarıştaki mevcut güç dağılımına ilişkin önemli veriler ortaya koydu. Rebeca Grynspan 9 encourage, 5 discourage ve 1 no opinion; Carolyn Rodrigues Birkett 8-6-1; Olara Otunnu 5-7-3; Rafael Grossi 5-8-2; Macky Sall 5-9-1; Maria Fernanda Espinosa 3-6-6 ve Ivonne A-Baki 0-10-5 sonucu aldı. Oylamaya katılan ancak hemen ardından adaylıktan çekilen Michelle Bachelet'in sonucu ise 1 encourage, 11 discourage ve 3 no opinion oldu.Rakamların ortaya çıkardığı en önemli belirsizlik ise değişmedi: Olumsuz oyların hangilerinin veto yetkisine sahip beş ülkeden geldiği bilinmiyor. Rebeca Grynspan: UNCTAD'dan Genel Sekreterlik yarışınaKosta Rikalı ekonomist Rebeca Grynspan yarışın en deneyimli BM yöneticilerinden biri. Kosta Rika'nın eski cumhurbaşkanı yardımcısı olan Grynspan, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) Genel Sekreteri. Kurumun başına geçen ilk kadın olan Grynspan, Genel Sekreterlik kampanyası sırasında çıkar çatışmasını önlemek amacıyla UNCTAD'daki görevlerinden geçici olarak çekildi. Kosta Rika, Grynspan'ı 3 Mart 2026'da resmen aday gösterdi.Grynspan ilk Güvenlik Konseyi yoklamasında 10 encourage ve yalnızca 1 discourage almıştı. Üçüncü turda ise 9 olumlu oya karşı olumsuz oylarının 5'e yükselmesi dikkat çekti. Grynspan'ın Çin ile yürüttüğü diplomasi de yakından izleniyor. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, 16 Haziran'da Grynspan'ı Pekin'de kabul etti. Wang görüşmede Grynspan'ın BM'ye, dünya barışına ve Küresel Güney'in beklentilerine ilişkin yaklaşımı konusunda olumlu ifadeler kullandı. Fakat Pekin, Grynspan'a resmi destek açıklamadı. Üstelik Çin yönetimi diğer adaylar María Fernanda Espinosa ve Carolyn Rodrigues Birkett'i de üst düzeyde kabul etti. Bu nedenle Pekin'deki temasları doğrudan "Çin'in oyu" olarak değerlendirmek mümkün değil.Carolyn Rodrigues Birkett: Karayipler'in adayıGuyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues Birkett ise yarışın en dikkat çekici diplomatik profillerinden biri. 2020'den bu yana ülkesini BM'de temsil eden Birkett, Guyana'nın dışişleri bakanlığı görevini üstlenen ilk kadın oldu. Yerli kökenli bir Guyanalı olarak ülkesinin en üst düzey diplomatik ve siyasi görevlerine ulaşmış isimlerden biri. Seçilmesi halinde BM tarihinin hem ilk kadın hem de ilk Karayipli Genel Sekreteri olacak. Guyana, Birkett'i 15 Haziran'da resmen aday göstermişti.Birkett'in önemli diplomatik dayanaklarından biri Karayip Topluluğu CARICOM'dan aldığı bölgesel destek. Bu destek, adaylığına diğer bazı isimlerde görülmeyen örgütlü bir bölgesel zemin sağlıyor. Ancak CARICOM desteğinin Güvenlik Konseyi'nde otomatik olarak dokuz oya veya P5'in onayına dönüştüğü söylenemez.Birkett ilk yoklamada 9-2-4 sonucunu aldı. İkinci turda 8 encourage, 3 discourage ve 4 no opinion elde etti. Üçüncü turda olumlu oy sayısı 8'de kalırken discourage sayısı 6'ya yükseldi. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Birkett'i de 20 Temmuz'da Pekin'de ağırladı. Görüşmede Çin tarafı olumlu ifadeler kullansa da belirli bir aday için açık destek ilan etmedi. Birkett ayrıca Afrika ülkeleri nezdinde de diplomatik temas yürütüyor. Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmoud Ali Youssouf, 29 Ağustos'ta hem Birkett hem de Grynspan ile ayrı ayrı görüştü. Ancak Afrika Birliği bu görüşmelerde iki isimden herhangi birine resmi destek açıklamadı.Espinosa'nın sıra dışı adaylığıEkvadorlu Maria Fernanda Espinosa, yarışın BM kurumları açısından en deneyimli isimlerinden. Ekvador'da Dışişleri ve Savunma Bakanlığı yapan Espinosa, ülkesinin BM Daimi Temsilciliğini üstlendi ve daha sonra BM Genel Kurulu Başkanlığı yaptı. Adaylığındaki sıra dışı ayrıntı ise onu kendi ülkesi Ekvador'un değil, Karayip ülkesi Antigua ve Barbuda'nın aday göstermesi. Espinosa 11 Mayıs'ta resmen yarışa dahil edildi. Üstelik aynı yarışta bir başka Ekvadorlu diplomat Ivonne A-Baki de bulunuyor.Espinosa'nın Çin ile ilişkileri de kampanyanın önemli unsurlarından biri. Wang Yi, 30 Haziran'da Espinosa'yı Pekin'de kabul etti. Çin tarafı adaylığı hakkında olumlu ifadeler kullandı ancak diğer adaylarda olduğu gibi resmi destek ilan etmedi. Espinosa üçüncü yoklamada 3 encourage, 6 discourage ve 6 no opinion aldı. Eski BM Genel Kurulu Başkanı olması ise adaylığının ayırt edici özelliklerinden biri olmaya devam ediyor.Rafael Grossi'nin önündeki Rusya sorusuArjantin'in adayı Rafael Mariano Grossi uluslararası kamuoyunun yakından tanıdığı bir isim. Arjantin, Grossi'yi 26 Kasım 2025'te aday gösterdi. Böylece Grossi yeni Genel Sekreterlik sürecinin ilk resmi adayı oldu. 2019'dan beri Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) Genel Direktörü olan Grossi, İran'ın nükleer programından Ukrayna krizi sırasında Zaporijya Nükleer Santrali çevresindeki saldırılara kadar son yılların en hassas uluslararası dosyalarında rol aldı. Ancak Grossi’nin ve UAEA raporlarının "saldırıların kaynağının Ukrayna olduğunu açıkça işaret etmekten kaçınması" oldukça tepkiyle karşılanmıştı. Bu nedenle adaylığının karşısındaki en önemli diplomatik soru Rusya'nın bu konuda ne yapacağı. Çünkü Rusya Güvenlik Konseyi'nin veto yetkisine sahip beş üyesinden biri. Son oylamalarda ise Grossi'nin oylama rakamlarında da gerileme görülüyor. İlk turda 7 encourage ve 2 discourage alan Arjantinli diplomat, üçüncü turda 5 olumlu ve 8 olumsuz oya geriledi.Macky Sall: Afrika kartını masaya sürüyor2012-2024 yılları arasında Senegal Cumhurbaşkanlığı yapan Macky Sall ise yarışın eski devlet başkanı profiline sahip isimlerinden. 2022'de Afrika Birliği dönem başkanlığını da yürüten Sall, kampanyasında gelişmekte olan ülkelerin borç yükünü, Güvenlik Konseyi reformunu ve Afrika'nın küresel yönetişimde daha güçlü temsil edilmesini öne çıkarıyor. Sall'ın adaylığı Senegal tarafından değil, 2 Mart'ta Burundi tarafından sunuldu.Bu durum zaman zaman Sall'ın "Afrika'nın adayı" olarak değerlendirilmesine yol açsa da mevcut belgeler böyle bir tanımlamayı desteklemiyor. Burundi'nin Afrika Birliği dönem başkanlığını yürütmesi, Sall'ı otomatik olarak Afrika Birliği'nin resmi adayı yapmıyor. 22 Eylül itibarıyla Afrika Birliği'nin Sall'ı ortak aday olarak benimsediğini gösteren kurumsal bir karar bulunmuyor. Buna karşılık Sall kendi ülkesinden açık destek aldı. Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye, 20 Temmuz'da Sall'ın adaylığını destekledi ve hükümetine kampanyaya tam destek verilmesi talimatı verdi. Üçüncü Güvenlik Konseyi yoklamasında Sall 5 encourage, 9 discourage ve 1 no opinion aldı.Olara Otunnu: Afrika'dan i̇kinci i̇simAfrika'dan yarışan diğer aday Ugandalı diplomat Olara Otunnu. BM'nin çocuklar ve silahlı çatışmalar alanındaki eski özel temsilcisi olan Otunnu, uzun yıllara dayanan BM deneyimine sahip. Uganda, Otunnu'yu 24 Temmuz'da resmen aday gösterdi. Otunnu kampanyasında BM'nin uluslararası krizlerdeki "ahlaki otoritesinin" yeniden güçlendirilmesi, büyük çatışmalara erken müdahale edilmesi, yapay zekâ çalışmalarının BM çatısı altında daha koordineli yürütülmesi ve iklim-kalkınma dengesinin korunması gibi başlıkları öne çıkarıyor.Üçüncü yoklamada 5 encourage, 7 discourage ve 3 no opinion aldı. Otunnu'nun yarışta bulunması aynı zamanda Afrika diplomasisi açısından önemli bir ayrışmaya işaret ediyor. Çünkü kıtanın Genel Sekreterlik için ortak bir Afrika adayı etrafında birleştiğine dair doğrulanmış bir karar bulunmuyor. Sall Burundi ve Senegal'in desteğine sahipken Otunnu Uganda'nın resmî adayı.Ivonne A-Baki ve teyit edilmeyen ABD desteğiYarışa en geç katılan isimlerinden biri Ekvadorlu diplomat Ivonne A-Baki. Lübnan kökenli bir aileden gelen Baki, Lübnan iç savaşı sırasında ülkede yaşamış olmasının çatışma önleme yaklaşımını şekillendirdiğini belirtiyor. Tonga, Baki'yi 17 Ağustos'ta resmen aday gösterdi. Baki'nin kampanyasının en dikkat çekici unsuru ise ABD desteğine ilişkin kendi açıklaması. Baki, Ekvador radyosuna verdiği demeçte adaylığının ABD tarafından desteklendiğini söyledi. Donald Trump ve eski ABD Başkanı Bill Clinton ile kişisel dostluklarını da kamuoyuna açık biçimde dile getirdi.Ancak Washington bu iddiayı doğrulamadı. Dolayısıyla mevcut verilerle "ABD Baki'yi destekliyor" demek henüz mümkün değil. Doğrulanabilen bilgi yalnızca Baki'nin böyle bir destek bulunduğunu ileri sürmesi. Üçüncü yoklamada Baki 0 encourage, 10 discourage ve 5 no opinion aldı.ABD kime yakın?Yarışın en büyük bilinmeyenlerinden biri Washington'ın tercihi. 22 Eylül itibarıyla ABD'nin yedi aktif adaydan herhangi birine açık ve resmi destek verdiğini gösteren doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Washington'ın BM konusunda kamuya açıkladığı yaklaşım daha çok örgütün verimliliğinin artırılması, bürokrasinin azaltılması ve reform yapılması üzerinde yoğunlaşıyor.ABD'nin yarıştaki en görünür müdahalesi ise artık aday olmayan Michelle Bachelet konusunda gerçekleşti. ABD'nin BM Büyükelçisi Mike Waltz, Cumhuriyetçi Senatör Pete Ricketts'in Bachelet'in adaylığı hakkındaki kaygılarını paylaştığını açıklamıştı. Bachelet üçüncü yoklamada 1 olumlu oya karşı 11 olumsuz oy aldıktan sonra yarıştan çekildi.Çin üç kadın adayla da temas kurduPekin ise tercihini açıklamadan diplomatik temaslarını sürdürüyor. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Grynspan'ı 16 Haziran'da, Espinosa'yı 30 Haziran'da ve Rodrigues Birkett'i 20 Temmuz'da Pekin'de kabul etti. Üç aday da görüşmelerinde tek-Çin ilkesine bağlılıklarını dile getirdi.Çin yönetimi ise üç isim hakkında da sıcak ifadeler kullandı ancak hiçbirini açık biçimde desteklediğini açıklamadı. Pekin'in resmî çizgisi, BM Şartı'na bağlı, yetkin, adil, dürüst ve sorumluluk sahibi bir Genel Sekreter seçilmesi gerektiği yönünde. Bu nedenle mevcut bilgilerle Çin'in Grynspan, Espinosa veya Birkett'ten birini tercih ettiği sonucuna ulaşmak mümkün değil.Latin Amerika i̇stiyor ama kimde birleşecek?2026 yarışının en güçlü siyasi temalarından biri Genel Sekreterliğin Latin Amerika ve Karayipler bölgesine geçmesi talebi. Buna bir başka tarihsel tartışma eşlik ediyor: Birleşmiş Milletler'in kuruluşundan bu yana Genel Sekreterlik görevine hiçbir kadın seçilmedi. Ancak Latin Amerika ve Karayipler bölgesi tek aday etrafında birleşmiş değil.Kosta Rika Grynspan'ı, Arjantin Grossi'yi, Guyana ve CARICOM Rodrigues Birkett'i destekliyor. Antigua ve Barbuda Espinosa'yı aday gösterirken Ekvadorlu Ivonne A-Baki'nin adaylığı Tonga tarafından sunuldu. Denklemin önemli unsurlarından biri ise Brezilya ve Meksika. İki ülke daha önce Michelle Bachelet'i destekliyordu. Bachelet'in çekilmesinin ardından Brasília ve Mexico City'nin desteklerini başka bir adaya resmen aktardığına ilişkin 22 Eylül itibarıyla doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle iki büyük Latin Amerika ülkesinin bundan sonraki pozisyonu yarışın izlenmesi gereken diplomatik değişkenlerinden biri.Afrika'da da ortak aday yokBenzer bir bölünme Afrika'da görülüyor. Macky Sall ve Olara Otunnu aynı anda yarışıyor. Sall, Burundi tarafından aday gösterildi ve Senegal'in açık desteğini aldı. Otunnu ise Uganda'nın resmi adayı.Buna karşılık Afrika Birliği'nin tek bir aday üzerinde uzlaştığını gösteren resmi bir belge bulunmuyor. Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf'un Ağustos ayında Grynspan ve Rodrigues Birkett ile de görüşmesi, kıta diplomasisinin yalnızca Afrikalı adaylarla temas yürütmediğini gösteriyor. Ancak bu görüşmeler de Afrika Birliği'nin bu iki isimden birine destek verdiği anlamına gelmiyor.Bachelet neden çekildi?Yarışın en önemli kırılmalarından biri eski Şili Cumhurbaşkanı Michelle Bachelet'in çekilmesi oldu. Bachelet 2 Şubat'ta Şili, Brezilya ve Meksika tarafından ortaklaşa aday gösterilmişti. Şili'deki hükümet değişiminin ardından Santiago yönetimi mart ayında desteğini geri çekti. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum desteğini sürdürürken Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva da Bachelet'in adaylığını desteklemeye devam etti.Ancak Güvenlik Konseyi'ndeki tablo giderek ağırlaştı. Bachelet üçüncü yoklamada yalnızca 1 encourage alırken 11 üye discourage oyu kullandı. Eski Şili lideri bunun ardından 19-20 Eylül'de yarıştan çekildi. Bachelet'in ayrılması özellikle Brezilya ve Meksika'nın bundan sonra hangi adaya yöneleceği sorusunu gündeme getirdi.Yarışa yeni bir i̇sim girebilir mi?Mevcut yedi aday listenin mutlaka nihai hali olmak zorunda değil. Araştırmada aktarılan diplomatik değerlendirmelere göre sürece yeni adayların katılmasının önü tamamen kapanmış değil. Kulislerde Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Bakanı ve eski BM Büyükelçisi Lana Nusseibeh ile Hollandalı siyasetçi ve deneyimli BM yetkilisi Sigrid Kaag'ın isimleri de geçiyor. Ayrıca Kazakistan Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev, eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve 2016'daki BM Genel Sekreterliği yarışına katılan Vuk Jeremiç'in isimlerinin de diplomatik çevrelerde konuşulduğu aktarılıyor.Ancak kritik ayrım burada da geçerli: Bu isimlerin hiçbiri 22 Eylül itibarıyla resmi aday değil ve aday olmaya hazır olduklarını kamuoyu önünde açıklamış değiller. Dolayısıyla söz konusu isimler mevcut yedi adayla aynı kategoride değerlendirilemez.Kilit nokta: Beş veto sahibi ülkeBM'deki yarışın önümüzdeki aşamasında adayların topladığı açık desteklerden çok Güvenlik Konseyi'ndeki olumsuz oyların kaynağı önem kazanacak. Çünkü Genel Sekreterliği belirleyen matematik oldukça sert: Bir adayın en az dokuz Konsey üyesini yanına alması yetmiyor. Aynı zamanda Washington, Pekin, Moskova, Paris ve Londra'nın hiçbirinin vetosuyla karşılaşmaması gerekiyor.Üçüncü yoklama sonrasında hiçbir aday açısından bu koşulun sağlandığı henüz doğrulanmış değil. Bu nedenle yarışın bir sonraki kritik aşaması P5 üyelerinin oylarını diğer Konsey üyelerinden ayırt etmeyi mümkün kılacak oylamalar olacak. O noktada bugün adayların hanesinde görülen beş, altı veya daha fazla discourage oyun gerçek siyasi ağırlığı daha net anlaşılacak.Guterres sonrası BM'nin başına kimin geçeceği böylece yalnızca Latin Amerika, Karayipler veya Afrika'daki bölgesel dengelerle değil; ABD, Çin ve Rusya arasındaki büyük güç rekabetinin yanı sıra Fransa ve Birleşik Krallık'ın tutumlarıyla da şekillenecek. 22 Eylül itibarıyla kesin olan ise şu: BM Genel Sekreterliği için yarış başlamış durumda, fakat beş veto sahibi devletin üzerinde uzlaştığı isim henüz kamuoyunun önünde değil.Daha önce yaşanan veto tıkanıklıkları ve siyasi pazarlıklarGeçmiş seçimlerde P5 ülkelerinin veto savaşları süreci aylarca kilitlemiştir:

https://anlatilaninotesi.com.tr/20260922/trumpin-medya-yasagi-geri-tepti-abdnin-dev-kanallari-birlesti-yayinlari-durdurdu-1108925776.html

rusya

çin

doğu avrupa

senegal

pekin

abd

2026

SON HABERLER

tr_TR

kofi annan, rusya, çin, doğu avrupa, bm güvenlik konseyi, birleşmiş milletler güvenlik konseyi (bmgk), güvenlik konseyi, abd, birleşmiş milletler (bm) genel merkezi, birleşmiş milletler güvenlik konseyi, birleşmiş milletler (bm), uluslararası atom enerjisi ajansı (uaea), senegal, pekin, abd, macky sall, wang yi, michelle bachelet, afrika birliği