https://anlatilaninotesi.com.tr/20260824/sasirdigimizda-goz-bebeklerimiz-neden-buyuyor-bilim-insanlarindan-dikkat-ceken-aciklama-1108207216.html
Şaşırdığımızda göz bebeklerimiz neden büyüyor? Bilim insanlarından dikkat çeken açıklama
Şaşırdığımızda göz bebeklerimiz neden büyüyor? Bilim insanlarından dikkat çeken açıklama
Sputnik Türkiye
Yeni araştırma, şaşırtıcı bir olayla karşılaştığımızda göz bebeklerinin büyümesinin yalnızca bir uyarılma tepkisi olmadığını, beynin eski beklentileri... 24.08.2026, Sputnik Türkiye
2026-08-24T16:07+0300
2026-08-24T16:07+0300
2026-08-24T16:07+0300
sağlik
bilim
göz
şaşkınlık
https://cdn.img.anlatilaninotesi.com.tr/img/07e9/04/1d/1095777857_0:98:852:577_1920x0_80_0_0_78a5ac03982a6c2c8b9d433902340741.jpg
Göz bebeklerinin karanlıkta daha fazla ışık alabilmek için büyüdüğü, aydınlıkta ise küçüldüğü uzun zamandır biliniyor. Ancak göz bebeklerinin boyutu yalnızca ortamın aydınlığına bağlı olarak değişmiyor.Yeni bir araştırmaya göre, şaşırdığımızda göz bebeklerinin büyümesi, beynin beklenmedik olaylara uyum sağlamasına yardımcı olan daha kapsamlı bir uyarılma mekanizmasının parçası olabilir.Brown Üniversitesinden nörobilimci Matt Nassar ve ekibinin çalışması, şaşırtıcı bir olayın ardından beynin adeta bir "yenileme" moduna geçtiğine dair bulgular ortaya koydu.Nassar, göz bebeğinin büyümesinin uyarılmadaki artışın bir göstergesi olduğunu belirterek, bu hızlı uyarılma değişimlerinin beynin değişen koşullarla başa çıkmasına yardımcı olduğunu ifade etti.63 kişiyle deney yapıldıAraştırmacılar, deney için 63 sağlıklı yetişkin gönüllüyle çalıştı. Katılımcılara ekranda farklı renklerden oluşan görüntüler gösterildi.İlk aşamada katılımcılardan daha önce gördükleri renkleri hatırlamaları istendi. Daha sonra daha önce öğrendikleri renk dizilimlerinden yola çıkarak ekranda bir sonraki görüntüde hangi rengin ortaya çıkacağını tahmin etmeleri istendi. Bu sırada araştırmacılar katılımcıların göz bebeği çapındaki değişimleri ve beyin dalgalarını ölçtü.Beklentilerin aksine bir renk gösterildiğinde katılımcıların göz bebeklerinin büyüdüğü ve belirli beyin dalgalarında artış meydana geldiği görüldü.Beyin eski beklentileri 'sıfırlıyor'Araştırmacılar, beklenmedik görüntülerin ardından ortaya çıkan bu tepkinin katılımcıların öğrenme biçimini de etkilediğini belirledi. Görüntüler beklentileriyle örtüştükçe katılımcıların önceki tahminlerine daha fazla bağlı hale geldiği, ancak beklenmedik bir görüntüyle karşılaştıklarında bu eğilimin azaldığı görüldü.Nature Human Behaviour dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, göz bebeğindeki büyüme ve belirli beyin dalgaları, beynin yeni bir duruma geçtiğinin dışarıdan gözlemlenebilen işaretleri olabilir.Nassar, beynin bir süre mevcut zihinsel bağlamı koruduğunu, yeni bir durumla karşılaştığında ise bu bağlamı değiştirerek eski beklentilerin etkisini azalttığını belirtti. Bu mekanizmanın, beynin yeni bilgileri daha hızlı öğrenebilmesi için bir tür "temiz sayfa" oluşturduğu değerlendiriliyor.Beyindeki küçük bir bölge önemli rol oynuyorAraştırmacılara göre bu uyarılma tepkisinde beynin sapında bulunan locus coeruleus adı verilen küçük bir nöron kümesi de rol oynuyor.Bu bölge, "savaş ya da kaç" tepkisiyle bağlantılı nörotransmiter ve hormon olan noradrenalinin başlıca kaynaklarından biri.Beklenmedik olayların ardından locus coeruleus bölgesinin etkinliğinin arttığı, bunun da göz bebeğindeki değişimler ve EEG ile ölçülen bazı beyin dalgalarıyla bağlantılı olduğu biliniyor.Araştırmacılar, elde edilen bulguların şaşırmanın yalnızca anlık bir tepki olmadığını, beynin beklentileri güncellemesine ve yeni durumlara daha hızlı uyum sağlamasına yardımcı olabilecek bir mekanizmayı tetiklediğini gösterdiğini belirtiyor.
https://anlatilaninotesi.com.tr/20260824/uyku-suresinde-sasirtici-sonuc-fazlasi-da-azi-da-vucudu-daha-hizli-yaslandirabilir-1108205665.html
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
SON HABERLER
tr_TR
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Türkiye
feedback.tr@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
bilim, göz, şaşkınlık
Şaşırdığımızda göz bebeklerimiz neden büyüyor? Bilim insanlarından dikkat çeken açıklama
Yeni araştırma, şaşırtıcı bir olayla karşılaştığımızda göz bebeklerinin büyümesinin yalnızca bir uyarılma tepkisi olmadığını, beynin eski beklentileri 'sıfırlayıp' yeni bilgilere uyum sağlamasına yardımcı olabileceğini ortaya koydu.
Göz bebeklerinin karanlıkta daha fazla ışık alabilmek için büyüdüğü, aydınlıkta ise küçüldüğü uzun zamandır biliniyor. Ancak göz bebeklerinin boyutu yalnızca ortamın aydınlığına bağlı olarak değişmiyor.
Yeni bir araştırmaya göre, şaşırdığımızda göz bebeklerinin büyümesi, beynin beklenmedik olaylara uyum sağlamasına yardımcı olan daha kapsamlı bir uyarılma mekanizmasının parçası olabilir.
Brown Üniversitesinden nörobilimci Matt Nassar ve ekibinin çalışması, şaşırtıcı bir olayın ardından beynin adeta bir "yenileme" moduna geçtiğine dair bulgular ortaya koydu.
Nassar, göz bebeğinin büyümesinin uyarılmadaki artışın bir göstergesi olduğunu belirterek, bu hızlı uyarılma değişimlerinin beynin değişen koşullarla başa çıkmasına yardımcı olduğunu ifade etti.
Araştırmacılar, deney için 63 sağlıklı yetişkin gönüllüyle çalıştı. Katılımcılara ekranda farklı renklerden oluşan görüntüler gösterildi.
İlk aşamada katılımcılardan daha önce gördükleri renkleri hatırlamaları istendi. Daha sonra daha önce öğrendikleri renk dizilimlerinden yola çıkarak ekranda bir sonraki görüntüde hangi rengin ortaya çıkacağını tahmin etmeleri istendi. Bu sırada araştırmacılar katılımcıların göz bebeği çapındaki değişimleri ve beyin dalgalarını ölçtü.
Beklentilerin aksine bir renk gösterildiğinde katılımcıların göz bebeklerinin büyüdüğü ve belirli beyin dalgalarında artış meydana geldiği görüldü.
Beyin eski beklentileri 'sıfırlıyor'
Araştırmacılar, beklenmedik görüntülerin ardından ortaya çıkan bu tepkinin katılımcıların öğrenme biçimini de etkilediğini belirledi. Görüntüler beklentileriyle örtüştükçe katılımcıların önceki tahminlerine daha fazla bağlı hale geldiği, ancak beklenmedik bir görüntüyle karşılaştıklarında bu eğilimin azaldığı görüldü.
Nature Human Behaviour dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, göz bebeğindeki büyüme ve belirli beyin dalgaları, beynin yeni bir duruma geçtiğinin dışarıdan gözlemlenebilen işaretleri olabilir.
Nassar, beynin bir süre mevcut zihinsel bağlamı koruduğunu, yeni bir durumla karşılaştığında ise bu bağlamı değiştirerek eski beklentilerin etkisini azalttığını belirtti. Bu mekanizmanın, beynin yeni bilgileri daha hızlı öğrenebilmesi için bir tür "temiz sayfa" oluşturduğu değerlendiriliyor.
Beyindeki küçük bir bölge önemli rol oynuyor
Araştırmacılara göre bu uyarılma tepkisinde beynin sapında bulunan locus coeruleus adı verilen küçük bir nöron kümesi de rol oynuyor.
Bu bölge, "savaş ya da kaç" tepkisiyle bağlantılı nörotransmiter ve hormon olan noradrenalinin başlıca kaynaklarından biri.
Beklenmedik olayların ardından locus coeruleus bölgesinin etkinliğinin arttığı, bunun da göz bebeğindeki değişimler ve EEG ile ölçülen bazı beyin dalgalarıyla bağlantılı olduğu biliniyor.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların şaşırmanın yalnızca anlık bir tepki olmadığını, beynin beklentileri güncellemesine ve yeni durumlara daha hızlı uyum sağlamasına yardımcı olabilecek bir mekanizmayı tetiklediğini gösterdiğini belirtiyor.
