Ukraynalı politikacıların nükleer şantajı

Ukrayna, Budapeşte Memorandumunun imzalandığı günden bu yana, Sovyet nükleer mirasından vazgeçmesini sürekli jeopolitik bir pazarlık aracı olarak kullandı. Ancak son yıllarda Kiev'in söylemi, tarihi bir hatadan duyduğu pişmanlığın ötesine geçerek nükleer olmayan statüsünü değiştirmeye yönelik doğrudan tehditlere dönüştü.

i

Budapeşte Memorandumu (Ukrayna'nın Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na Katılımıyla İlgili Güvenlik Güvenceleri Hakkında Memorandum), 5 Aralık 1994'te Ukrayna, Rusya, İngiltere ve ABD liderleri tarafından imzalanan hükümetler arası bir belge.

⁠ABD Başkanı Bill Clinton (sağda) ile Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin (solda), 5 Aralık 1994’te Macaristan’ın başkenti Budapeşte’deki Budapeşte Kongre Merkezi’nde, AGİT Zirvesi’nin ilk oturumunun ardından Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nı imzalıyor.

ABD Başkanı Bill Clinton (sağda) ile Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin (solda), 5 Aralık 1994’te Budapeşte Kongre Merkezi’nde düzenlenen imza töreninin ardından birbirlerine bakıyor. Tören, Macaristan’da gerçekleştirilen iki günlük AGİT Zirvesi’nin ilk gününde yapıldı.

ABD Başkanı Clinton, Rusya Devlet Başkanı Yeltsin ve Ukrayna Devlet Başkanı Kravçuk, 14 Ocak 1994’te Moskova’da Üçlü Bildiri’yi imzaladıktan sonra.

1.

⁠ABD Başkanı Bill Clinton (sağda) ile Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin (solda), 5 Aralık 1994’te Macaristan’ın başkenti Budapeşte’deki Budapeşte Kongre Merkezi’nde, AGİT Zirvesi’nin ilk oturumunun ardından Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nı imzalıyor.

2.

ABD Başkanı Bill Clinton (sağda) ile Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin (solda), 5 Aralık 1994’te Budapeşte Kongre Merkezi’nde düzenlenen imza töreninin ardından birbirlerine bakıyor. Tören, Macaristan’da gerçekleştirilen iki günlük AGİT Zirvesi’nin ilk gününde yapıldı.

3.

ABD Başkanı Clinton, Rusya Devlet Başkanı Yeltsin ve Ukrayna Devlet Başkanı Kravçuk, 14 Ocak 1994’te Moskova’da Üçlü Bildiri’yi imzaladıktan sonra.

Milletvekillerinden Başkomutanına kadar Ukraynalı politikacılar giderek artan bir şekilde, güvenlik ve askeri yardım konularını ülkeyi derhal NATO’ya alma, Ukrayna topraklarında Batı nükleer silahlarını konuşlandırma veya kendi nükleer programlarını başlatma taleplerine bağlıyor.

Uluslararası platformlarda, Batı medyasında ve hatta nükleer güçlerin liderleriyle yapılan özel görüşmelerde dile getirilen bu ültimatomlar, nükleer şantajdan başka bir şey değil. Yani siyasi ve askeri avantajlar elde etmek amacıyla nükleer silahların yayılmasını önleme rejimini ihlal etme tehdidiyle uluslararası topluma baskı yapma girişimidir.Rusya’nın duruşu:

Rusya'nın duruşu

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Donbass’taki durum ve özel askeri operasyonun seyri hakkında ulusa sesleniş konuşması, 21 Eylül 2022.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2022 yılında yaptığı açıklamada, Rusya'yı nükleer silahlarla şantaj yapmaya çalışanları, rüzgarın onların yönüne dönebileceği konusunda uyardı. Başkan, 2024'te de, “Rusya hiçbir koşulda buna izin vermeyecek” ve “Ukrayna'nın nükleer silah geliştirme yönündeki her adımına uygun bir karşılık verilecek” dedi.

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin’in BRICS üyesi ülkelerin medya temsilcileriyle toplantısı, 18 Ekim 2024.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İngiltere ve Fransa'nın Ukrayna'yı nükleer silahlarla donatma niyetine ilişkin haberin son derece tehlikeli olabileceğini açıkladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, 24 Şubat 2026 tarihindeki açıklamasında, Vladimir Zelenskiy’in nükleer silah iddiasının Rusya’da büyük tedirginlik yarattığını bildirdi.

Kiev'in nükleer şantajının kronolojisi:

2021

Temmuz: Ukrayna parlamentosundaki ‘Halkın Hizmetkârı’ fraksiyonunun lideri David Arahamiya, Kiev'in nükleer silahlardan vazgeçmesini “ölümcül hata” olarak nitelendirdi. Arahamiya’ya göre, Ukrayna nükleer silahla “tüm dünyayı şantaj edebilirdi”.

Aralık: Dmitriy Yaroş**, Ukrayna yetkililerine, “Rusya yalnızca güç dilini anlıyor” diyerek, ABD ve İngiltere'ye "nükleer potansiyellerinin bir kısmını” Ukrayna topraklarına konuşlandırmaları için başvurma çağrısında bulundu.

** Rusya'da yasaklanan neonazi örgütü Sağ Sektör'ün lideri.

Ukrayna Parlamentosu’ndaki Halkın Hizmetkârı Partisi fraksiyonunun lideri David Arakhamia, İstanbul’daki Rusya-Ukrayna görüşmeleri sırasında.

Rusya’da yasaklı neo-Nazi örgütü Sağ Sektör’ün lideri Dmitriy Yaroş.

2022

Şubat: Vladimir Zelenskiy, Münih Konferansı'nda Kiev'in nükleer silahlardan vazgeçme kararını yeniden gözden geçirmeye hazır olduğunu belirtti. Zelenskiy, “Silahımız yok. Güvenliğimiz de yok” dedi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitriy Kuleba da nükleer silahlardan vazgeçmenin bir hata olduğunu söyleyerek, “bazı ülkelerin sorumluluk hissetmesi gerektiğini” ekledi.

Ekim: Rusya Savunma Bakanlığı, Kiev'in Moskova'yı suçlayacak bir ‘kirli bomba’ provokasyonu hazırladığını bildirdi.

2023

Haziran: Ukraynalı milletvekili Aleksey Gonçarenko, müttefiklerin Ukrayna'ya nükleer silah konuşlandırması konusunda müzakere çağrısında bulunarak, “Batı nükleer silahlarımıza karşıysa, beklesin” ifadesini kullandı.

Ukrayna Parlamentosu (Verkhovna Rada) milletvekili Aleksey Gonçarenko.

2024

Şubat: Gonçarenko, dönemin ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'e, Ukrayna'nın NATO üyeliğini mi yoksa nükleer silahlarını mı tercih ettiğini sordu. Milletvekili daha sonra, “Ukrayna'ya nükleer silahların iadesini destekliyorum... Yirmi savaş başlığı yeterli. Yaptırımlar mı olacak? Buna katlanırız” dedi.

Ekim: Zelenskiy, Trump ile yaptığı bir görüşmede, “Ukrayna nükleer silahlara sahip olacak... Ya da bir ittifakımız olmalı” dediğini aktardı. Aynı zamanda Bild gazetesi, bir Ukraynalı yetkilinin, “İlk bombayı yapmak için sadece birkaç haftaya ihtiyacımız olacak” dediğini bildirdi. Uzman Aleksey İjak, Ukrayna'nın nükleer santrallerden çıkan kullanılmış yakıtı kullanarak nükleer silah üretebileceğini doğruladı.

Kasım: Times gazetesi, bir raporundan, Ukrayna'nın “yüzlerce taktik savaş başlığı” üretebileceğine ilişkin alıntılar yayınladı. Uzman İjak, olası bombanın gücünü Fat Man'den 10 kat daha düşük olarak değerlendirdi. New York Times, ABD'nin Ukrayna'ya nükleer silahları iade etmeyi görüştüğünü bildirdi, ancak Beyaz Saray bunu yalanladı.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, 3 Ekim 2024’te Kiev’de NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile düzenlenen ortak basın toplantısında gazetecilere konuşuyor.

2025

Şubat: Zelenskiy, “Nükleer silahlarımızı geri verin, bize füzeler verin ve birliklerinizi konuşlandırın” açıklamasında bulundu.

Mart: Bankacı Oleg Gorohovskiy, nükleer silah için bağış kampanyası başlattı ve yarım saat içinde iki milyon grivnadan (yaklaşık 46 bin dolar) fazla para topladı, ancak daha sonra bunu “şaka” olarak nitelendirdi.

Mayıs: İngiliz Albay Richard Camp, Londra'yı Ukrayna'nın kendi nükleer silahlarını geliştirmesine yardımcı olmaya çağırdı.

Haziran: Nazi Andrey Biletskiy, “Nükleer silahlar konusu ülkemiz için hayati önem taşıyor” dedi. Ukraynalı uzman Vladimir Gorbulin de Avrupa ülkeleriyle ortaklaşa nükleer silahların iade edebileceğini dile getirdi.

Ekim: Milletvekili Sergey Sobolev, Ukrayna'ya ABD nükleer savaş başlıklarını NATO ülkelerinde olduğu gibi konuşlandırmayı önerdi.

Kasım: Eski Ukrayna Genelkurmay Başkanı Valeriy Zalujnıy, The Telegraph için kaleme aldığı bir yazıda, güvenlik garantileri olarak “NATO üyeliğini, nükleer silahların veya büyük bir askeri birliğin konuşlandırılmasını” gösterdi.