AK Parti ve MHP'nin üzerinde uzlaştığı başkanlık sistemini öngören 21 maddelik anayasa değişiklik teklifi, AK Parti Meclis Grubu tarafından 316 imzayla cumartesi günü TBMM Başkanlığı'na sunulmuştu.
Teklif metnine göre başbakanlık kaldırılırken yürütme yetkisi tamamen cumhurbaşkanına geçiyor. 'Devletin başı' sıfatı bulunan cumhurbaşkanının bir veya daha çok yardımcısı olabilecek.
Teklifin Meclis'te referanduma götürülebilmesi için en az 330 milletvekilinin oyu gerekirken, AK Parti'nin oy kullanma imkanı bulunan 316, MHP'nin ise 39 milletvekili bulunuyor.
‘REFERANDUM MART SONU YA DA NİSAN BAŞI'
"Teklifin Anayasa Komisyonu'ndaki görüşmeleri 20 Aralık Salı günü. Ocak ayı içerisinde de Meclis Genel Kurulu'nda görüşülür. Referandumun Mart sonu ya da Nisan başında mümkün olduğu görülüyor."
Anayasa'ya göre, anayasa değişiklikleri 330 ila 367 arasında bir oyla kabul edilirse, bu değişikliklerin Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmi Gazete'de yayınlanmasının ardından geçecek 60 gün sonrasında ilk pazar günü referandum yapılması gerekiyor.
‘SEÇİMLERİN ERKENE ALINMASI DURUMU YOK AMA…'
Şentop anayasa değişikliğinin yasalaşması durumunda hem cumhurbaşkanlığı hem de TBMM seçimlerinin 2019'dan daha erken bir tarihe alınabileceği yönündeki iddialar için de, "Seçimlerin erkene alınması diye bir durum yok. Ama siyaset bu, Türkiye ve dünya şartları değişebilir. Biz ilgili maddeyi de bu yüzden teklife ekledik" dedi.
Meclis'e sunulan düzenleme metni, seçim kanunu değişikliklerinin yürürlüğe girmesi için, yapılacak ilk seçime kadar bir yıl geçmesi gerektiği hükmünü bir seferliğine kaldırıyor. Bu durumda teklif metninde Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimlerinin 3 Kasım 2019 tarihinde yapılması öngörülse de, daha erkene alınması mümkün olabilecek.
Teklif yasalaşsa ve olası referandumda kabul edilse dahi, başbakanlık kurumu ilk seçime kadar faaliyetini sürdürecek. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın 2019'da yapılması öngörülen seçimle birlikte, olası 2024 cumhurbaşkanı seçimlerinde aday olması, 2029'a kadar cumhurbaşkanlığı yapması mümkün olabilecek. Ancak ilk cumhurbaşkanlığı seçimi 2019'dan erkene alınırsa, Erdoğan'ın mevcut sistemdeki cumhurbaşkanlığı süresi de azalmış olacak.
‘HER PARTİ, BİR İLİN ÇIKARDIĞI MİLLETVEKİLİ SAYISININ BEŞTE BİRİ KADAR DA YEDEK MİLLETVEKİLİ BELİRLEYECEK'
Teklifin getirdiği yedek milletvekilliği düzenlemesinin de Avrupa ülkelerinin yarısından çoğunun anayasalarında bulunduğunu belirten Şentop, bu konudaki sistemin işleyişini şöyle anlattı:
"Yedek milletvekilliğinin detayları kanunla düzenlenecek. Tasarladığımız sistemde her parti, bir ilin çıkardığı milletvekili sayısının beşte biri kadar da yedek milletvekili belirleyecek. Herhangi bir ilde, herhangi bir partinin vekilliğinde çeşitli nedenlerle boşalma olursa, o partinin gösterdiği bir sonraki sıra adayı yedek vekil olarak yerini dolduracak. Boşalan milletvekili başka partiye geçse dahi, yedek vekil ilk aday olduğu partiden gelecek."
Mevcut anayasada TBMM'de milletvekili sayısının yüzde 5'inin çeşitli nedenlerle eksilmesi durumunda ara seçim yapılması öngörülüyor.
‘CUMHURBAŞKANININ TARAFSIZLIĞI SÜRECEK'
Şentop, "Cumhurbaşkanı ile ilgili en büyük tartışma siyasi parti üyeliği. Avrupa'da sadece Macaristan'da bu konuda bir yasak var. Cumhurbaşkanının tarafsızlığı siyasi partiye üye olmamak olarak görülüyor. Bu yanlış" diye konuştu.
Teklif Cumhurbaşkanı'nın siyasi parti üyeliğini serbest bırakırken, bu düzenlemenin referandumda kabul edilmesi durumunda bu hüküm 2019 tarihi beklenmeden yürürlüğe girecek. Mevcut anayasada cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa siyasi parti üyeliği düşüyor.
Şentop düzenlemenin kabul edilmesi durumunda, AK Parti'nin olağanüstü kongre toplayıp toplamayacağı yönündeki soru üzerine "Buna bir engel yok" yanıtını verdi.
Teklif cumhurbaşkanının bir siyasi partiye üye olmasının önündeki engeli kaldırdığı için, düzenleme yasalaşırsa, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın kurucusu olduğu AK Parti'nin başına geçmesi, bir olağanüstü kongre ile mümkün olabilecek.
‘UNUTULAN ŞEYLER OLABİLİR'
Şentop düzenlemenin Meclis Anayasa Komisyonu'nda değişikliğe uğrayıp uğramayacağı konusunda ise, "Teklifin ana çerçevesi belli. Ancak unutulan şeyler olabilir. Daha iyi teklifler olabilir. Buna da açık olmak gerekiyor" diye konuştu.
