Arkeolojik kazılar ve laboratuvar incelemeleri, insanlık tarihine dair bilinen en büyük yanlışlardan birini düzeltti. Eurac Araştırma Enstitüsü uzmanları, Bolivya’nın soğuk ve kuru yaylalarında bulunan antik bir kafatasını incelemeye aldı. Mumyalaşmış kalıntılar arasındaki tek bir diş numunesinden alınan mikrobiyal DNA, bilim insanlarını şaşkına çevirdi. İncelemeler sonucunda, bugün bile çocuk ölümlerine neden olabilen Streptococcus pyogenes (Strep A) bakterisinin genomu ilk kez antik bir materyalden yeniden oluşturuldu.
Avrupalı kaşifler teorisi çöktü
Yüzyıllardır tarih kitaplarında, kızıl hastalığı ve benzeri salgınların Amerika kıtasına 15. yüzyıldan sonra Avrupalı kaşifler ve sömürgeciler tarafından taşındığı anlatılırdı. Ancak bu 700 yıllık mumya, bakterinin kolonizasyon döneminden çok daha önce, 1283-1383 yılları arasında (Geç Ara Dönem) bölgede yaygın olduğunu gösterdi. Bolivyalı biyokimyacı Guido Valverde, 100’den fazla bireyden alınan 300’ü aşkın numunenin incelendiğini ve bu bulgunun tıp tarihini değiştirdiğini vurguladı.
Modern salgınlar ve antik patojenler
Bu keşif, dünya genelinde Hantavirüs gibi bulaşıcı hastalıkların ve yeni pandemi risklerinin tartışıldığı bir dönemde büyük yankı uyandırdı. Patojen genomu çalışmaları, günümüzde hala çocukları etkileyen hastalıkların kökenini anlamak için hayati önem taşıyor. Özellikle antibiyotik öncesi dönemde (1940'lar öncesi) çocuk ölümlerinin en büyük nedenlerinden biri olan kızıl hastalığının evrimsel süreci, bu antik DNA sayesinde artık daha net bir şekilde takip edilebilecek.
Ebeveynler dikkat: Kızıl hastalığı belirtileri nelerdir?
Strep A bakterisinin neden olduğu kızıl hastalığı, günümüzde erken teşhis ve antibiyotik tedavisi ile kontrol altına alınabiliyor. Uzmanlar, özellikle 10 yaş altı çocuklarda görülen şu belirtilere karşı uyarıyor:
Yüksek ateş ve şiddetli boğaz ağrısı,
Boyun bezlerinde şişme (yumru hissi),
Gövdede başlayıp yayılan, zımpara kağıdı hissi veren kırmızı döküntüler,
Dilde beyaz bir tabaka ve ardından oluşan kırmızı, pütürlü "çilek dili" görünümü.
Arkeoloji dünyasından gelen bu son dakika gelişmesi, sadece geçmişi aydınlatmakla kalmıyor, aynı zamanda modern tıbbın bulaşıcı hastalıklarla mücadelesine ışık tutuyor.