Yeni deneyimlerle dolu yoğun bir haftanın geriye bakıldığında bir ay sürmüş gibi hissettirdiğini, tembel bir pazar gününün ise neredeyse anında hafızadan silindiğini bir çok kişi söylüyor.
Bilim insanları, değişim anlarındaki dopaminle bağlantılı ilgili beyin aktivitesinin bunun nedenini açıklamaya yardımcı olabileceğini keşfetti.
Kaliforniya Üniversitesi’nin Los Angeles’ta gerçekleştirdiği çalışmaya katılan 32 katılımcı, önceden tasarlanmış bir hafıza görevi gerçekleştirirken beyin taramasına tabi tutuldu.
Dopamin nedir? Beynin ödül-haz sistemini yöneten, motivasyon, hafıza, hareket kontrolü ve mod üzerinde kritik rol oynayan kimyasal bir haberci (nörotransmiter) ve hormon.
Her sekans ve kısa bir dikkat dağıtma görevinden sonra, katılımcılar bir hafıza testi yaptılar. Nesne çiftleri gösterildikten sonra, bu nesnelerin ne kadar zaman arayla göründüğünü değerlendirdiler. İnsanların onları ne kadar zaman arayla hatırladıklarındaki herhangi bir farklılık tamamen özneldi.
Zamanı bozabiler bir şey faydalı olabilir mi?
Araştırmacılar, bu bozulmaların muhtemelen adaptasyon kaynaklı olduğunu savunuyor.
Anlamlı bir değişimle ayrılan olaylar arasındaki algılanan boşluğu şişirerek, beyin farklı deneyimleri ayrı zihinsel klasörlere kaydediyor olabilir.
Bu, bilim insanlarının dopamin saati hipotezi olarak adlandırdığı şeyle örtüşüyor. Bu hipoteze göre dopamin artışları içsel bir zamanlayıcıyı hızlandırarak belirli bir süre içinde daha fazla "tik" birikmesine ve bu sürenin geriye dönük olarak daha uzun hissedilmesine neden olur.
Önemli yaşam geçişleri, yeni bir şehre taşınma veya bir ilişkinin başlangıcı, genellikle takvimin gösterdiğinden daha uzun zaman önce olmuş gibi hissedilir. Değişim anlarındaki dopaminle ilgili tepkiler, bu anıların olduğundan daha uzakta hissedilmesinin nedenlerinden biri olabilir.
Beyin taraması doğrudan dopamini ölçmüyor. Ancak bu çalışma, dopamin sisteminin merkezinde yer alan bir bölgedeki aktiviteyi belirledi.