İran'a abluka krizi: 'Bu hamle savaşı bitirmekten ziyade çok cepheli bir çatışmaya dönüştürme olasılığına sahip’

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), 13 Nisan itibarıyla İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm deniz trafiğine yönelik deniz ablukası başlatılacağını açıklamış, İran limanlarına giren ve çıkan tüm gemileri kapsayacağını ve bunun ülke ayrımı yapılmaksızın “tarafsız” şekilde uygulanacağını duyurmuştu.

Kararın açıklanmasının ardından Çin bağlantılı gemileri ablukayı aştı. Bugün ise İran'dan yapılan açıklamalara göre ABD'nin deniz ablukasının devam etmesi durumunda, İran ordusunun Umman Körfezi, Basra Körfezi ve Kızıldeniz'de normal ticaret akışını aksatacağı belirtildi.

Dış Politika Uzmanı Umur Tugay Yücel, Sputnik'e değerlendirdi.

'Bu durum İran için ekonomik bir baskılama birçok tedarik zincirinin İran’a ulaşamaması demek'

Dış Politika Uzmanı Umur Tugay Yücel, ABD'nin İran'a denizi ablukası kararını şöyle açıkladı:

ABD’nin İran’a deniz ablukası 13 Nisan 2026 itibarıyla başladı. Deniz ablukası aslında düşman ülkenin limanlarına giriş çıkışının yasaklanması, ticaret gemilerinin girişine izin verilmemesi ile petrol veya mal sevkiyatını durdurulması olarak tanımlanabilir. ABD bunu uygularken İran’ın tüm limanlarına ve kıyılarına giriş çıkışı kapatacağını söyledi. İran’a giden veya İran’dan çıkan ülke fark etmeyecek bir şekilde durdurulacak. Hatta arama veya denetim yapılacak. Gerekirse rotası değiştirmeye zorlanacak veya el koyma gibi durumlar gerçekleşebilir bu süreçte. Bu durum ister istemez hem İran için ekonomik bir baskılama bir çok tedarik zincirinin İran’a ulaşamaması demek olacak.

Sadece İran mı hayır İran buna karşılık olarak körfezin limanlarına ulaşımı engelleyecektir böylece bölgesel bir krizin küreselleştiğini göreceğiz. Yani dünyadaki petrol ve enerji fiyatlarının artışı küresel ticaretin belli bölgelerde duranlaşacağı gibi sigorta maliyetlerinin yükselmesi ile tedarik zincirinin yavaşlaması gibi birçok sonuç doğuracaktır.

'Bu abluka İran'ı ekonomik olarak daha da kötüleştirecek'

Dış Politika Uzmanı Umur Tugay Yücel, bu ablukanın amacının ”İran'ı ekonomik olarak daha da kötüleştirecek daha da can damarlarına etki etmek ve içeride İran halkınındaki huzursuzluğu arttırmak" olduğunun altını çizerek "İçerdeki ekonomik sıkıntıların toplumsal huzursuzlığa yol açmasıyla İran’da bir rejim değişikliği beklentisi de planlamış olabilir" dedi.

'İran bu durumda pasif kalmayacak, asimetrik bir şekilde ABD ile mücadele edecektir' Yücel, İran’ın ABD’nin abluka kararına karşı pasif kalmayacağını belirtti:

”Ablukaya almak o kadar da kolay değil çünkü coğrafya zor. Zaten dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’si, LNG‘nin yüzde 35’i, gübrenin yüzde 30’u bu bölgeden geçiyor; bu yüzden küresel etkileri tartışmasız. Boğazı kapatmak imkansız değil ama teknik olarak zor, ekonomik olarak zorlayıcı ve askeri olarak da oldukça riskli durumlar yaratabilir. Çünkü İran bu durumda pasif kalmayacaktır. Klasik donanma savaşı değil ama asimetrik bir şekilde ABD ile mücadele edecektir. Bu süreçte elindeki hızlı küçük savaş botları ile sürü şeklinde saldırması, kıyılardan gönderilecek füzeler ve deniz mayınları gibi asimetrik bir vuruş gücüyle ABD’ye zarar verecektir. Sadece ABD’de değil Hürmüz Boğazı'nda bekleyen tankerlere saldırı ile tankerlerin vurulup boğazı tıkaması oldukça farklı senaryoların gerçekleşebileceği gerçeğini söyleyebiliriz.”

”Zaten bu durum uluslararası bir hukuk sorunu ve deniz ablukası bir savaş operasyonu. Açıkça ABD savaş ilan etmese de bir savaş operasyonu gerçekleştiriyor. Tabii ki buradaki ana amaç İran’ı ticaretini zorlaştırmak, petrol gelirini azaltmak hatta tankerlerden geçiş ücreti almasını engellemek o yüzden evet bir abluka yapılabilir. Ancak yüzde yüz olması imkansız olabilir güvenli bir uygulama değil oldukça maliyetli bir uygulama olacaktır ve riskleri her daim arttıracaktır."

'Bu hamle savaşı kısa sürede bitirmekten ziyade daha uzun, daha yıpratıcı ve çok cepheli bir çatışmaya dönüştürme olasılığına sahip’

Yücel, son olarak krizi büyüme riskine dikkat çekti:

Hürmüz Krizi ablukaya abluka ile cevap verilen bir aşamaya geçmiştir. Krizin büyüme ihtimali yüksektir. Ancak ABD’nin zamanla bu abluka operasyonundan vazgeçmesi de senaryolar arasındadır. Çünkü küresel piyasalar her alanda oldukça sert etkilenebilir. Bu durumda küresel ekonomik kaoslara ya da krizlere yol açabilir. Yani küresel bir enflasyon dalgası küresel tedarik tedarik zincirinin bozulması enerji krizinin yaşanması gibi süreçler gelişebilir.

ABD’nin deniz ablukası hamlesi savaşta başka bir aşama olarak görülebilir. Her ne kadar savaşı bitirmek için bir çözüm gibi gözükse de gerilimi daha da tırmandırabilir süreci daha da uzatabilir. Bu yüzden bu hamle savaşı kısa sürede bitirmekten ziyade daha uzun daha yıpratıcı ve çok cepheli bir çatışmaya dönüştürme olasılığını ortaya koymaktadır.

DÜNYA

İran: Hürmüz Boğazı'nda özel rejim uygulayacağız

Dün, 17:15