İstanbul'da büyük tehlike: Deniz 15 metre yükselecek, 10 binden fazla yapı yüksek risk altında

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsünün analizlerine göre, 2300'de deniz seviyesinin 15 metre yükselmesiyle İstanbul limanları ve kıyı sistemlerinin büyük bölümü ile 10 binden fazla yapı yüksek risk altında olacak. İklim senaryolarına göre, 2050'de deniz seviyesinin yaklaşık 1.5 metre yükselmesiyle limanların yüzde 70'inin risk altına girmesi öngörülürken 2100'de 5 metre seviyesine ulaşabilecek artış durumunda limanların tamamı, demiryolu hatlarının yüzde 60'dan fazlası ve karayollarının yüzde 40'tan fazlasının etkilenmesi bekleniyor.

Enstitüde yürütülen araştırmalar, uluslararası iklim projeksiyonlarına dayanarak, kentin hem Karadeniz hem de Marmara Denizi'ne kıyısı olması nedeniyle iklim değişikliğine karşı en kırılgan liman şehirlerinden biri olduğunu gösterdi.

İstanbul'un stratejik konumu, iklim değişikliğinin etkilerini liman altyapısı, ticaret yolları ve kıyı yerleşimleri açısından kritik bir risk alanına dönüştürüyor. Enstitü bünyesinde, başta Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) projeksiyonları olmak üzere uluslararası iklim senaryolarına dayalı yürütülen Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) tabanlı analizler, 2050, 2100 ve 2300 yılları için dikkati çeken sonuçlar ortaya koyuyor.

İstanbul limanlarına yönelik iklim senaryolarına göre, 2050'de deniz seviyesinin yaklaşık 1,5 metre yükselmesiyle limanların yaklaşık yüzde 70'inin risk altına girmesi öngörülürken, 2100'de 5 metre seviyesine ulaşabilecek artış durumunda limanların tamamının, demiryolu hatlarının yüzde 60'tan ve karayollarının yüzde 40'tan fazlasının etkilenmesi bekleniyor.

En kötü senaryoyu temsil eden 2300 projeksiyonunda ise deniz seviyesindeki artışın 15 metreye kadar ulaşabileceği, bu durumda limanların büyük ölçüde işlevsiz hale geleceği ve çok geniş kıyı alanlarının sular altında kalacağı değerlendiriliyor.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Cem Gazioğlu çalışmada İstanbul Boğazı ve çevresindeki kıyı yapılarının farklı senaryolarla modellendiğini söyledi. En kötü senaryodaki rakamlara dikkati çeken Gazioğlu, "Bu durumda Ambarlı Limanı, Haydarpaşa Limanı ve Yenikapı başta olmak üzere birçok kıyı yapısında su baskınları öngörülüyor. Yaklaşık 247 bin metrekare ile 1 milyon 730 bin metrekare arasında alan ve 10 binden fazla yapı risk altında." ifadesini kullandı.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih ise "Kıyı dolgu alanları dalga etkisiyle aşınırken, yer altı su kaynaklarına tuzlu su karışması hem endüstriyel hem içme suyu altyapısını tehdit eder. Bu süreç, kara ve demiryolu bağlantılarında kesintilere yol açarak ciddi bir lojistik kriz yaratır" ifadelerini kullandı. Büyüksalih, İstanbul için riskin yalnızca ekonomik olmadığına değinerek, "Başta Haliç çevresi olmak üzere tarihi liman alanları ve kıyı yapıları da su altında kalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bu durum, İstanbul'un uluslararası ticaret merkezi rolünün yanı sıra kültürel mirasını da tehdit ediyor." ifadesini kullandı.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Dr. Öğr. Üyesi İrşad Bayırhan da modellemelerdeki belirsizliklere rağmen risklerin büyüklüğünün net olduğunu ifade etti. Bayırhan, bu nedenle planlamaların en olası değil, en riskli senaryolara göre yapılması gerektiğini belirterek, İstanbul limanlarının 2100'de kısmi, 2300'de ise büyük ölçüde işlevsiz hale gelebileceğini söyledi.