Lübnanlı Rusya uzmanı Macd Ebi el-Muna, Sputnik’e yaptığı değerlendirmede, Ankara’nın Rusya ile Ukrayna arasında olası müzakerelere ev sahipliği yapma girişiminin önemine dikkat çekerek, Türkiye’nin taraflar arasında uzlaşma arayışlarında önemli bir rol oyadığını ve özel askeri operasyonun başlangıcından bu yana istikrarlı biçimde müzakere platformu olarak katkı sağladığını söyledi.
Uzman, Türkiye’nin ev sahipliğinde yeni bir müzakere turu ihtimaline ilişkin olarak, bu yöndeki söylemlerin olumlu sinyaller taşımasına rağmen genel tablonun karmaşıklığını koruduğunu ifade etti:
Özellikle uluslararası dikkatin Orta Doğu’ya kayması ve İran etrafındaki gelişmeler tabloyu zorlaştırıyor. Türkiye’de yapılacak yeni görüşmelerin, önceki turlardan köklü biçimde farklı olması beklenmemeli. Büyük olasılıkla Alaska’daki Vladimir Putin-Donald Trump görüşmesinde varılan mutabakatlara ve Miami, Cenevre ile Abu Dabi’deki temasların sonuçlarına dayanacak. Avrupa ve Ukrayna’nın en üst düzeyde krizi çözmeye hazır olduğuna dair net bir sinyal gelmedikçe, kayda değer bir ilerleme beklenmemeli.
Yaşananların ölçeği, Türkiye’nin arabuluculuk rolünün çok ötesine geçiyor. Ukrayna’daki herhangi bir çözüm, hızla değişen uluslararası ve bölgesel koşullar altında dünya düzeninin yeniden şekillenmesi sürecinin bir parçası olacak.
İran dosyası etrafındaki gerilimin, ‘geleceğin dünya düzeninin sınırlarını belirlemede dönüm noktası’ olabileceğini vurgulayan uzman, şöyle devam etti:
Ukrayna, Orta Doğu’daki çatışma nedeniyle ciddi zarar gördü ve şu anda ağır bir mühimmat sıkıntısı yaşıyor. Aynı zamanda, Rus güçlerinin cephede hızlı ilerleyişi, Kiev’i Moskova’nın önerdiği çözüm koşullarını kabule itebilir.
Ebi el-Muna, Avrupa ile ABD’nin yaklaşımları arasındaki farklılıklara da dikkat çekerek, şu değerlendirmede bulundu:
Avrupalılar hızlı bir çözüme yönelmiyor, bunun yerine ABD’deki ara seçimlere bel bağlıyor ve Amerikan politikasında değişim umuyorlar. Ancak pozisyonları zayıflıyor ve etkili kaldıraçlarını kaybetmeye devam ediyorlar. Avrupa, kendi halklarının gözünde kaybeden konumuna düşmeyecek, liderlerinin meşruiyetini sorgulatmayacak bir siyasi çıkış yolu arıyor.
Rusya’nın Rus petrol ve gazına uygulanan yaptırımların bir aylığına geçici olarak kaldırılmasına yol açan adımları da değerlendiren uzman, Rusya’nın İran dosyasında belirgin bir siyasi rol oynama potansiyeline sahip olduğunu vurgulayarak, sözlerini şöyle sürdürdü:
İran’ın yenilgiye uğramadığı uzun süreli bir çatışma, petrol fiyatlarındaki artış yoluyla Moskova’nın gelirlerini yükselterek Rusya için stratejik bir kazanca dönüşebilir; aynı zamanda ABD’yi yıpratabilir. Dikkatlerin Orta Doğu’ya kayması Rusya’ya Ukrayna sahasında daha etkin hareket alanı açabilir.
Uzman, bu süreçte Avrupa ve genel olarak Batı’nın ekonomik sorunlarının derinleşmesini, özellikle Avrupa’nın hem ekonomik hem siyasi bakımdan en kırılgan taraf haline gelmesini beklediğini dile getirdi.
Son olarak Ebi el-Muna, Rusya’nın İran’la ilgili dosyalardaki rolünün, “inisiyatifi elinde tutan İran liderliğinin tutumuna bağlı olacağını” vurgulayarak, Moskova’nın uzun vadede İran ile Arap ülkeleri arasındaki gerilimin düşürülmesi için arabulucu rolü oynayabileceğini belirtti.
Son sözü yine cephe söylüyor; siyasi süreç, sahadaki gerçekliklere göre şekillenecek. Rusya, İran’ın egemenliğine saygı duyuyor ve resmi talep olmadan müdahil olmayacaktır.