Londra merkezli Financial Times’a konuşan Fidan, Washington yönetiminin İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurması yönündeki temel talepte daha esnek bir çizgiye yaklaştığını söyledi. Bu şart, uzun süredir anlaşmanın önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyordu. İran ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na taraf bir ülke olarak zenginleştirme hakkı bulunduğunu savunuyor.
Fidan, Tahran yönetiminin “gerçek bir anlaşmaya ulaşmayı samimi biçimde istediğini” ve 2015’teki nükleer anlaşmada olduğu gibi zenginleştirme seviyesine sınırlamalar ile sıkı bir denetim rejimini kabul edebileceğini ifade etti.
“Amerikalıların, net sınırlar içinde İran’ın zenginleştirme faaliyetini tolere etmeye istekli görünmesi olumlu” diyen Fidan, hem ABD’li hem İranlı hem de bölge yetkilileriyle sürekli temas halinde olduğunu belirtti.
Fidan, “İranlılar ABD ile anlaşmaya varmaları gerektiğini görüyor. Amerikalılar da İran’ın bazı kırmızı çizgileri olduğunu anlıyor. Zorlama bir yaklaşımın faydası yok” değerlendirmesinde bulundu.
‘Bunun sonucu yeni bir savaş olabilir’
Fidan, ABD’nin aynı anda hem nükleer programı hem de İran’ın balistik füze kapasitesi ve bölgesel silahlı gruplara verdiği destek gibi konuları masaya getirmesi halinde sürecin tıkanabileceğini söyledi ve ekledi:
Eğer ABD tüm dosyaları aynı anda ele almakta ısrar ederse nükleer başlıkta bile ilerleme sağlanamayabilir. Bunun sonucu bölgede yeni bir savaş olabilir.
Maskat’ta dolaylı temas
ABD temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in, geçen hafta Umman’ın başkenti Maskat’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile dolaylı görüşmeler yaptığı belirtildi. Görüşmelerin, Türkiye, Katar, Umman ve Mısır’ın tarafları yeniden müzakere masasına çekme çabalarını artırmasının ardından gerçekleştiği aktarıldı.
Bölge ülkeleri devrede
Fidan, Ankara ve bazı bölge ülkelerinin İran’ın balistik füze programı ve bölgesel silahlı gruplarla ilişkileri konusunda “yaratıcı fikirler” geliştirmeye çalıştığını, bu alanda “yapıcı ve etkili rol” oynayabileceklerini söyledi.
“ABD, İran’ın nükleer kapasitesinden derin kaygı duyuyor. Ancak diğer başlıklar doğrudan bölge ülkelerini ilgilendiriyor. Füzeler ve vekil güçleri bölgesel güvenliği etkiliyor, küresel menzile sahip değiller” dedi.
Fidan ayrıca, 2015’te imzalanan nükleer anlaşma sürecinde bölge ülkelerinin dışarıda bırakılmasının hata olduğunu, yeni bir mutabakatta bölgesel güven artırıcı adımların da yer alması gerektiğini kaydetti ve ekledi:
İran’ın ABD ile yapacağı herhangi bir anlaşmayı, bölge ülkeleriyle güven artırıcı adımlarla desteklemesi önemli. Bölgede ciddi bir güven açığı var. Bu boyut mutlaka ele alınmalı.