CHIEF1900 adı verilen ve Doğu Çin’deki Zhejiang Üniversitesi bünyesinde kurulan CHIEF (Merkezkaç Hiper Yerçekimi ve Disiplinlerarası Deney Tesisi) çinde inşa edilen makine, araştırmacıların aşırı kuvvetlerin malzemeler, bitkiler, hücreler ve farklı yapılar üzerindeki etkilerini incelemesine olanak sağlıyor.
South China Morning Post’un (SCMP) aktardığına göre sistem, uzay ve zamanı adeta sıkıştırarak, baraj çökmesi veya deprem gibi felaket senaryolarını laboratuvar ortamında yeniden canlandırabiliyor.
Örneğin yaklaşık 300 metre yüksekliğindeki bir barajın yapısal dayanıklılığı, 3 metrelik bir modelin 100 G (Dünya yerçekiminin 100 katı) altında döndürülmesiyle analiz edilebiliyor.
Makine ayrıca yüksek hızlı tren raylarının rezonans frekanslarını incelemek veya kirleticilerin toprağa binlerce yıl içinde nasıl sızdığını simüle etmek için de kullanılabiliyor.
Dünyanın en güçlü santrifüjü
CHIEF1900, yalnızca dört ay önce dünyanın en güçlü santrifüjü unvanını alan CHIEF1300’ü geride bıraktı. Önceki rekor, ABD’nin Mississippi eyaletindeki Vicksburg’da bulunan ABD Kara Kuvvetleri Mühendisler Birliği’ne ait santrifüjdeydi.
Bu tür sistemlerin gücü, ‘g-ton’ ölçütüyle ifade ediliyor. Bu ölçüt, yerçekimi ivmesi (G) ile ton cinsinden kütlenin birleşimini temsil ediyor. CHIEF1900, 1.900 g-ton kuvvet üreterek, Dünya yerçekiminin yaklaşık 1.900 katına ulaşıyor.
Sistem, ABD Hava Kuvvetleri’nin pilot eğitimlerinde kullandığı yüksek G kuvveti simülasyon santrifüjlerine benziyor; ancak üretilen kuvvetin ölçeği, bu sistemlerden katbekat daha güçlü.
Isı sorunu vakumlu sistemle çözüldü
Mühendislerin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri, bu kadar yüksek hızlarda oluşan aşırı ısı oldu. SCMP’ye göre ekip, ısıyı dağıtmak için vakum tabanlı bir sıcaklık kontrol sistemi geliştirdi. Sistem, soğutucu sıvılar ve zorlanmış hava sirkülasyonu ile çalışıyor.
CHIEF’in baş bilim insanı ve Zhejiang Üniversitesi profesörlerinden Chen Yunmin, projeye ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
Milisaniyelerden on binlerce yıla, atomik ölçekten kilometre ölçeğine kadar uzanan deney ortamları oluşturmayı hedefliyoruz. Üstelik bunu normal ya da aşırı sıcaklık ve basınç koşulları altında yapabiliyoruz.
Chen, sistemin tamamen yeni olguların veya teorilerin keşfine kapı aralayabileceğini de vurguladı.