GÖRÜŞ

Babülmendep Boğazı Husilerin kontrolüne mi geçiyor? Küresel ticaret yeni bir krizle mi karşı karşıya?

Yemen'de çatışmalar, Suudi Arabistan, Husiler
Yemen'de çatışmalar, Suudi Arabistan, Husiler - Sputnik Türkiye, 1920, 19.11.2026
Abone ol
Özel
Yemen’de Suudi Arabistan destekli hükümet güçleri, Babülmendep Boğazı çevresinden çekilme kararı aldı. Aden’e yönelik Husi tehdidini gerekçe gösteren bu hamle, Kızıldeniz’de yeni bir güç boşluğu yaratabilir mi?
Yemen’de İran destekli Husilere karşı altı haftadır operasyon yürüten Suudi Arabistan destekli hükümet güçleri, stratejik öneme sahip Babülmendep Boğazı çevresinden çekilme kararı aldı. Çekilmenin gerekçesi, Husilerin Yemen’in geçici başkenti Aden’e yönelik tehdidinin artması. Ancak bu karar, Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendep çevresindeki kontrolünü yeniden artırmasına zemin hazırlayabilir. Bu da yalnızca Yemen'deki iç savaşı değil, Körfez ülkelerinin petrol ihracatını ve küresel deniz ticaretini de doğrudan etkileyebilecek bir gelişme. ANKASAM (Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi) Başkanı Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, bu durumun İran’ın bölgesel nüfuzunu artırabileceğine dikkat çekti. Erol, Babülmendep’teki güvenlik risklerinin petrol sevkiyatından Süveyş Kanalı’na, Avrupa-Asya ticaretinden navlun maliyetlerine kadar geniş bir alanda etkili olabileceğini söyledi.

‘Husilere mutlak egemenlik kazandırmasa da baskı kapasitelerini artıracak’

Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol,Suudi Arabistan destekli birliklerin Babülmendep çevresinden çekilmesini şöyle değerlendirdi:

“Mevcut çekilme kararı, Babülmendep Boğazı’nın doğrudan Husilere devrinden ziyade bölgede kritik bir güç boşluğu yaratmaktadır. Suudi Arabistan destekli birliklerin Aden’i koruma ve Taiz kuşatmasını kırma hamlesi, hiç kuşkusuz, yerel savunma önceliği ile küresel deniz güvenliği arasında keskin bir stratejik ikilem doğurmaktadır. Zira, bu yeniden konuşlanma, Husilere boğazda mutlak bir egemenlik kazandırmasa bile asimetrik caydırıcılık ve fiili baskı kapasitelerini hızla yükseltecektir. Dolayısıyla yaşanan süreç, tam bir toprak kontrolünden öte, Kızıldeniz hattında kalıcı bir jeopolitik kırılganlık inşası olarak da değerlendirilebilir.”

‘Suudi Arabistan'ın Yemen stratejisinde daralma yaşanabilir’

Erol, çekilmenin Suudi Arabistan'ın Yemen'deki askeri ve siyasi hedefleri açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtti:

“Çekilme, bölgedeki askeri denklemi merkezkaç bir cephe kaymasına sürüklemektedir. Birliklerin Aden ve Taiz’e yönelmesi, iç hatlarda taktiksel tahkimat sağlarken Babülmendep hattında tehlikeli bir güç boşluğu yaratmaktadır. Bu durumu, yerel meşruiyet merkezlerini koruma refleksi ile küresel deniz güvenliği arasındaki keskin bir stratejik öncelik çatışması olarak okuyabiliriz. Zira, kıyı şeridinden çekilme, Husilere saldırı inisiyatifi ve asimetrik üstünlük kazandırarak sahadaki caydırıcılık dengesini koalisyon aleyhine bozacak gibi görünmektedir. Dolayısıyla bu hamle, karada savunma derinliği oluşturma çabası gibi görünse de denizde jeopolitik kırılganlığı derinleştirme ve küresel enerji koridorlarını doğrudan tehdit eden çok boyutlu güvenlik krizini kaçınılmaz kılan bir gelişme olarak okunabilir.”

‘Babülmendep küresel sistemin can damarını oluşturuyor’

Babülmendep Boğazı'nın stratejik önemine dikkat çeken Erol, geçidin yalnızca Yemen iç savaşının bir parçası olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı:
“Babülmendep, Kızıldeniz’i dünya okyanuslarına bağlayan hayati bir jeopolitik darboğaz olarak küresel sistemin can damarını oluşturmaktadır. Bu geçit, yalnızca Yemen iç savaşının yerel bir cephesi değil, Körfez ülkelerinin petrol ihracatı ile uluslararası deniz ticaretinin kesiştiği kritik bir enerji ve lojistik koridorudur. Bundan ötürü, Babülmendep üzerindeki kontrol değişimi yerel aktörlere küresel tedarik zincirini doğrudan rehin alabilecek asimetrik bir baskı kapasitesi sunmaktadır. Daha da ötesi, küresel güç dengelerini doğrudan etkileyen bir stratejik kaldıraç işlevi gördüğünden ötürü, boğazın güvenliğini yerel çatışma dinamiklerinin ötesinde doğrudan küresel bir istikrar meselesi haline getirmektedir. Dolayısıyla buradaki herhangi bir güvenlik zafiyeti, bölgesel bir çatışmayı anında küresel bir ekonomik şoka ve krize dönüştürme potansiyeli taşımaktadır diyebiliriz.”

‘İran'ın Kızıldeniz'deki nüfuzu genişleyebilir’

Husilerin Babülmendep üzerindeki kontrol kapasitesini artırmasının İran'ın bölgesel stratejisine de yansıyabileceğini belirten Erol, gelişmenin Yemen sınırlarını aşan sonuçlar doğurabileceğini kaydetti:
“Küresel ticaret sisteminde doğrudan bir tedarik zinciri felci ve derin bir enerji arzı krizi ve küresel ticaretin kırılması anlamına gelmektedir. Zira bu durum, Körfez ülkelerinin petrol ihracatını kesintiye uğratarak dünya piyasalarında ani bir fiyat dalgalanmasına yol açabilir, deniz taşımacılığında asimetrik abluka riskini kalıcı hale getirerek uluslararası ticaret gemilerini daha uzun ve maliyetli alternatif rotalara mecbur bırakabilir. Navlun ve sigorta maliyetlerini katlayarak küresel ölçekte yeni bir enflasyonist dalga yaratabilir.”
“Yemen iç savaşının yerel sınırlarını aşarak İran’ın denizlerdeki nüfuz alanını genişleten ve bölgesel güç mimarisini Tahran lehine yeniden şekillendiren yapısal bir hegemonya genişlemesine yol açabilir, Kızıldeniz’deki deniz güvenliği mimarisini doğrudan İran’ın bölgesel stratejik hesaplarına ve diplomatik denklemlerine bağımlı hale getirebilir.”

‘Küresel ticaret yüksek maliyetli lojistik daralma kriziyle karşı karşıya’

Erol, Babülmendep çevresindeki askeri gelişmelerin küresel ticarette yeni bir kriz yaratabileceğini belirtti:
“Küresel ticaret, tam bir çöküşten ziyade yapısal bir tedarik zinciri kırılganlığı ve yüksek maliyetli yeni bir lojistik daralma kriziyle karşı karşıyadır. Çünkü, Babülmendep Boğazı çevresindeki askeri çekilme, Husilere Kızıldeniz hattında kritik bir asimetrik baskı kapasitesi kazandırarak uluslararası deniz taşımacılığını doğrudan tehdit altına sokmaktadır. Körfez petrol ihracatının ve küresel ticaret rotalarının tek bir jeopolitik darboğazda yoğunlaşması, yerel bir iç savaşı anında küresel bir enerji şokuna dönüştürme potansiyeli taşımaktadır. Olası güvenlik riskleri gemileri daha uzun alternatif güzergahlara yönlendirirken, bu durum navlun bedellerini yükselterek dünya ekonomisinde yeni bir enflasyonist sarmalı tetikleyecektir.”

‘Süveyş Kanalı üzerinde asimetrik abluka etkisi oluşabilir’

Babülmendep'teki gelişmelerin petrol sevkiyatı, Süveyş Kanalı ve Avrupa-Asya ticareti açısından zincirleme sonuçlar doğurabileceğini belirten Erol, Kızıldeniz girişindeki güvenlik risklerinin deniz ticaretinin en önemli güzergahlarından birini baskı altına alabileceğini söyledi:
“Babülmendep’teki güç boşluğu, Kızıldeniz eksenli küresel ticaret ağında zincirleme bir lojistik felç ve derin bir enerji tedarik krizi doğurmaktadır. Husilerin artacak kontrol kapasitesi, Körfez petrol sevkiyatını doğrudan tehdit ederek uluslararası enerji piyasalarında sert bir arz şoku yaratabilir. Kızıldeniz girişindeki güvenlik riskleri, küresel deniz ticaretinin kilit kapısı olan Süveyş Kanalı’nı işlevsizleştirme tehlikesi taşıyan asimetrik bir abluka etkisi üretme kapasitesine sahip görünmektedir. Bu durum, Avrupa ile Asya arasındaki en kısa deniz ticaret hattını kesintiye uğratarak gemileri daha uzun ve maliyetli alternatif rotalara mecbur bırakabilir, bu da küresel ticaretin güvenlik maliyetlerinin yükselmesi ile eşdeğer olacaktır.”

Husiler kimdir? Husilerin ilerleyişindeki kırılma noktaları neler?

Yemen'in kuzeyindeki Zeydi Şii topluluğu içinden çıkan ve kendisini Ansar Allah olarak adlandıran Husiler, 1990'larda Hüseyin Bedreddin el-Husi öncülüğünde siyasi ve dini bir hareket olarak ortaya çıktı.
Husilerin yükselişindeki en önemli dönüm noktası, 2011'deki Arap Baharı protestoları ve ardından ülkede yaşanan siyasi istikrarsızlık oldu.
Eylül 2014'te başkent Sana'nın kontrolünü ele geçiren hareket, 2015'te Cumhurbaşkanı Abdurabbu Mansur Hadi yönetimini devirdi. Bunun üzerine Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon Mart 2015'te Yemen'e askeri müdahalede bulundu. Yıllarca süren operasyonlara rağmen Husiler, ülkenin kuzey ve batısındaki geniş bölgelerde hakimiyetini korudu. İran ise harekete askeri, teknolojik ve istihbarat desteği sağlamakla suçlandı.
Ekim 2023'te İsrail-Hamas savaşının başlaması, Husilerin bölgesel etkisini artıran yeni bir dönemi başlattı. İsrail'e füze ve İHA saldırıları düzenleyen Husiler, Kızıldeniz'de İsrail bağlantılı ticari gemileri de hedef aldı. Saldırılar nedeniyle çok sayıda gemi rotasını Ümit Burnu'na çevirmek zorunda kaldı. Böylece Husiler, Yemen iç savaşının ötesine geçerek küresel deniz ticareti ve enerji güvenliğini etkileyen bir aktöre dönüştü.
2026'da bölgedeki çatışmaların yeniden tırmanmasıyla Husiler, Kızıldeniz'in güneyindeki stratejik noktalarda etkisini artırmaya yöneldi. Moha Limanı, Perim (Mayyun) Adası ve Büyük Haniş ile Küçük Haniş adaları çevresindeki gelişmeler, Babülmendep Boğazı üzerindeki askeri ve stratejik rekabeti daha da belirgin hale getirdi.
İsrail'e yeni füze saldırıları - Sputnik Türkiye, 1920, 19.11.2026
DÜNYA
Yemen'de gerilim tırmanıyor: Husiler 11 kişinin öldüğünü bildirdi, Arap Koalisyonu 4 füzeyi düşürdü
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала