Düzce Depremi’nin 27. yılında İnşaat Mühendisleri Odası'ndan uyarı: 'Deprem kaçınılmaz ama afete dönüşmesi önlenebilir'
© Sputnik / Başak Koçak
Abone ol
Özel
12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin 27. yılında açıklama yapan TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, Türkiye'de yapı stokunun güvenliğinin yeterince değerlendirilmediğine dikkat çekti.
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, 12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin 27. yıl dönümünde yaptığı açıklamada, Türkiye'nin deprem gerçeğine rağmen güvenli yapılaşma ve afet hazırlığı konusunda gerekli dönüşümü tamamlayamadığına dikkat çekti.
'Deprem kaçınılmaz, ancak afete dönüşmesi önlenebilir'
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı Mustafa Keleş konuya ilişkin şunları söyledi:
“Yakın tarihimizin en yıkıcı depremlerinden biri olan 12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçti. 17 Ağustos Marmara Depremi'nden yalnızca üç ay sonra meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce Depremi'nde 845 vatandaşımız hayatını kaybetti, 5 binden fazla vatandaşımız yaralandı. Binlerce konut ve işyeri yıkıldı veya ağır hasar gördü. 1999 yılında yaşanan Marmara ve Düzce depremleri, Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeğini ortaya koymuş; yapı güvenliği, deprem hazırlığı ve afet yönetimi konusunda köklü bir dönüşüm ihtiyacını gündeme getirmiştir. Ne yazık ki 2011 Van, 2020 Elazığ, 2020 İzmir depremleri ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri, geçmişte yaşanan acılardan yeterince ders çıkarılmadığını ağır sonuçlarıyla göstermiştir. 6 Şubat depremlerinde on binlerce insanımız hayatını kaybetmiş, yüz binlerce yapı yıkılmış veya ağır hasar almış, milyonlarca insanımızın yaşamı doğrudan etkilenmiştir. Bu tablo, depremin kendisinin değil; güvensiz yapıların, plansız kentleşmenin, yetersiz denetimin ve afetlere hazırlıksızlığın büyük yıkımlara neden olduğunu bir kez daha göstermiştir.”
'Güvensiz yapılar, plansız kentleşme ve yetersiz denetim büyük yıkımlara neden oluyor'
Açıklamada, büyük can kayıplarının temel nedeninin depremin kendisinden ziyade güvensiz yapılar, plansız kentleşme, yetersiz denetim ve afetlere hazırlıksızlık olduğu belirtildi. Bu kapsamda mevcut yapı stokunun envanterinin çıkarılması, binaların deprem güvenliğinin bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesi ve güçlendirilmesi ya da yenilenmesi gereken yapıların belirlenmesi gerektiği kaydedildi. İmar planlarının bilimsel ve teknik esaslara göre hazırlanması, zemin özelliklerinin ve yapı-zemin ilişkisinin dikkate alınması gerektiğine işaret edilen açıklamada, kaçak ve ruhsatsız yapılaşmayı teşvik eden uygulamalardan ve imar affı anlayışından vazgeçilmesi istendi:
“Afet yönetimi yalnızca deprem meydana geldikten sonra arama-kurtarma faaliyetleri yürütmek, geçici barınma alanları oluşturmak ve yaraları sarmaktan ibaret değildir. Asıl hedef, deprem meydana gelmeden önce can ve mal kayıplarını en aza indirmektir. Deprem tehlikesini ortadan kaldıramayız. Ancak depremi afete dönüştüren riskleri büyük ölçüde azaltabiliriz.”
'Yetkin mühendislik altyapısı ivedilikle oluşturulmalı'
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı Mustafa Keleş, güvenli yapılaşmanın sağlanabilmesi için nitelikli mühendislik hizmetlerinin güvence altına alınması gerektiğinı vurguladı:
“Mühendislik hizmetlerinde mesleki yetkinlik ve uzmanlaşma esas alınmalı; mühendislerin üstlendikleri hukuki ve cezai sorumluluklarla yetkileri arasında adil bir denge kurulmalıdır. Proje üretimi, şantiye şefliği ve yapı denetim hizmetleri bilimsel ve teknik esaslara göre yürütülmeli; haksız fiyat rekabetinin önüne geçilmeli, mühendislik hizmetlerinin niteliği korunmalı ve kamusal denetim güçlendirilmelidir. İnşaat mühendisliği mesleğinin uzmanlık alanı, teknik yeterlilikleri ve sorumlulukları korunmalı; mühendislik dışındaki meslek dallarına inşaat mühendisliği alanında yan dal hakkı tanınmamalıdır. İnşaat mühendisliği, kendine özgü akademik altyapı ve mesleki yetkinlik gerektiren bir mühendislik disiplinidir. Bu nedenle mesleğin niteliğinin, uzmanlık sınırlarının ve mesleki sorumlulukların korunması esas alınmalıdır. Deprem ve diğer afetlere karşı dirençli kentlerin oluşturulması için mühendislik hizmetleri kamu politikalarının merkezinde yer almalı; bilimsel bilgi, teknik gereklilikler ve kamusal yarar bütün karar ve uygulamalarda esas alınmalıdır.”
'İnsan hayatı her türlü ekonomik çıkarın üzerindedir'
İnsan hayatının ekonomik çıkarların üzerinde tutulması gerektiğini vurgulayan Keleş, güvenli kentlerin inşasının kamusal olduğu kadar vicdani ve ahlaki bir sorumluluk olduğunu belirtti. Açıklamada, yapı üretim sürecinde alınan her kararın doğrudan insan hayatını etkilediği hatırlatılarak, mühendislik hizmetlerinin teknik yeterliliğin yanı sıra dürüstlük, hakkaniyet ve sorumluluk bilinciyle yürütülmesi gerektiği kaydedildi. Keleş, açıklamasını şu ifadelerle tamamladı:
“Türkiye bir deprem ülkesidir. Depremler kaçınılmazdır; ancak depremlerin afete dönüşmesi önlenebilir. İnsan hayatını ve insan hakkını gözeten, bilimi ve mühendisliği rehber edinen, gelecek nesillere karşı sorumluluğunun bilincinde olan bir anlayışla güvenli kentler inşa etmek mümkündür. Geleceğimiz, aklın, bilimin, vicdanın, ahlakın ve sorumluluk bilincinin rehberliğinde kurulacaktır”
