- Sputnik Türkiye, 1920
ABD-İSRAİL SALDIRILARI: İRAN VE KÖRFEZ KRİZİ
İran’dan Körfez ülkelerine, Hürmüz Boğazı’ndan bölgedeki ABD üslerine uzanan çatışma hattında; askeri operasyonlar, diplomatik gelişmeler, enerji piyasaları ve güvenlik riskleri anbean bu sayfada. İşte, ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan bölgesel krizde son gelişmeler...

İran’dan İngiltere’ye ‘hodri meydan’ mesajı: İngiliz üsleri Tahran için neden tehdit?

© Bu fotoğraf yapay zeka ile oluşturulmuşturİran'dan İngiltere'ye misilleme
İran'dan İngiltere'ye misilleme - Sputnik Türkiye, 1920, 09.11.2026
Abone ol
Özel
İran’ın İngiltere Kraliyet Donanması ve Kraliyet Hava Kuvvetleri’ni “terör örgütü”, MI6’yı “düşman grup” ilan etmesini değerlendiren ANKASAM Başkanı Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, Tahran’ın Londra’ya “hodri meydan” mesajı verdiğini söyledi.
İran’ın İngiltere Kraliyet Donanması ve Kraliyet Hava Kuvvetleri’ni 'terör örgütü, İngiliz' istihbarat servisi MI6’yı ise 'düşman grup' ilan etmesi, Tahran ile Londra arasındaki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. İran’ın bu adımını değerlendiren ANKASAM (Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi) Başkanı Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, kararın İngiltere’nin İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu Devlet Tehditleri Yasası kapsamına almasına karşılık verildiğini belirtti.

"İran, İngiltere'ye ‘göze göz, dişe diş' mesajı veriyor"

Erol, İran’ın hamlesini uluslararası ilişkilerde mütekabiliyet ilkesinin ve asimetrik diplomatik misillemenin bir örneği olarak nitelendirdi:

İran’ın İngiltere Kraliyet Donanması ve Kraliyet Hava Kuvvetlerini ‘terör örgütü’, MI6’yı ise ‘düşman grup’ ilan etmesi, uluslararası ilişkilerde mütekabiliyet ilkesinin ve asimetrik diplomatik misillemenin somut bir örneği olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu noktada, Tahran’ın söz konusu hamlesi, Londra’nın İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu “Devlet Tehditleri Yasası” kapsamına almasına karşı doğrudan bir egemenlik savunması ve statü eşitleme çabası olarak değerlendirilebilir.

Hiç kuşkusuz bu karşılıklı 'terör' ve 'tehdit' ilanları, Orta Doğu’daki gerilimi vekil güçlerin ötesine taşıyarak doğrudan devletler arası yasal bir tırmanma zeminine oturtmaktadır. İngiliz askeri unsurlarının 'terör örgütü' statüsüne alınması, Körfez ve Hürmüz hattındaki İngiliz deniz ve hava unsurlarını İran hukuku açısından potansiyel olarak 'meşru hedef' haline getirmekte, bölgedeki seyrüsefer güvenliğini ve küresel enerji jeopolitiğini de doğrudan krize sokmaktadır.

'İngiltere, ABD’nin İran politikasında güç çarpanı'

İngiltere’nin ABD’nin İran politikasındaki rolüne de değinen Erol, Londra’nın Washington yönetiminin yaptırım ve çevreleme politikalarına diplomatik destek sağladığını söyledi:
“İngiltere, ABD’nin İran politikasında transatlantik ittifakın en kritik stratejik ve lojistik “güç çarpanı” rolünü üstlenmektedir. Londra yönetimi, sadece Washington’ın yaptırım ve çevreleme politikalarına diplomatik meşruiyet sağlamakla kalmamakta; aynı zamanda bölgedeki askeri üsleri, istihbarat ağları ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz varlığıyla ABD-İsrail eksenine doğrudan operasyonel altyapı sunmaktadır.”
Tahran’ın aldığı kararla İngiltere’ye egemenlik haklarının ihlaline sessiz kalmayacağı mesajını vermek istediğini kaydeden Erol, İran’ın İngiliz askeri varlığının hareket alanını hukuki adımlarla kısıtlamayı hedeflediğini belirtti:

Tahran bu kararla İngiltere’ye, egemenlik haklarının ihlaline karşı sessiz kalmayacağını ve asimetrik caydırıcılık mekanizmalarını hukuki boyuta taşıyabileceğini göstermek istemektedir. Mesajın özü; Londra’nın baskı ve yaptırım politikalarına karşı statü eşitliği sağlama, bölgedeki İngiliz askeri varlığını hukuken “meşru hedef” olarak tanımlayarak hareket alanını kısıtlama ve transatlantik ittifaka karşı mütekabiliyet sınırlarını esnetme kararlılığıdır. Kısacası İran, göze-göz, dişe-diş politikası izleyeceği mesajını vermekte ve adeta 'hodri meydan' demektedir.

'Gerilimin arkasında petrol ve 1953 darbesi var'

İran ile İngiltere arasındaki tarihsel düşmanlığın temelinde emperyal müdahaleler, kaynakların kontrolü ve rejim güvenliği konularındaki güvensizliğin bulunduğunu belirten Erol, iki ülke arasındaki ilişkilerin özellikle petrol kaynakları üzerinden şekillendiğini söyledi:
“İki ülkenin düşmanlığı tarihsel olarak emperyal müdahale, kaynak sömürüsü ve rejim güvensizliği sacayağına dayanmaktadır. Bu kronik güvensizliğin temelleri, Anglo-Persian Petrol Şirketi döneminde İngiltere’nin İran kaynaklarını tekeline alması ve 20. yüzyılın başındaki yarı sömürgeci müdahaleleriyle atılmış, bu durum İran milliyetçiliğini doğrudan Londra karşıtlığı üzerinden şekillendirmiştir. Ardından gelen 1953 Ajax Operasyonu ile MI6 ve CIA ortaklığında, İran petrolünü millileştiren Başbakan Musaddık’ın devrilmesi, İran kolektif hafızasında silinmez bir sömürgecilik karşıtı öfke inşa etmiştir."
"Son olarak 1979 İslam Devrimi sürecinde devrik Şah rejimine verilen yoğun İngiliz desteği, devrim sonrasında yerini derin bir “Küçük Şeytan” retoriğine bırakarak karşılıklı rejim tehdidi algısını kronik hale getirmiştir. Dolayısıyla, Tahran’ın günümüzdeki bu adımlarını, söz konusu tarihsel sömürgecilik travmalarının ve güncel jeopolitik kuşatılmışlığın modern hukuk diliyle yeniden üretilmesi ve dışa vurumu olarak nitelendirebiliriz.”

'İngiliz üsleri İran’da jeopolitik kuşatılmışlık algısı oluşturuyor'

Erol, İngiltere’nin Ortadoğu’daki askeri varlığının ve bölgesel üslerinin İran açısından bir güvenlik tehdidi oluşturduğunu belirtti:
“İngiltere’nin Ortadoğu’daki askeri varlığı ve üsleri, İran açısından doğrudan bir “jeopolitik kuşatılmışlık” ve “yakın tehdit” algısı oluşturmaktadır. Tahran yönetimi, bu yapıyı bölgesel egemenliğine ve rejim güvenliğine yönelik transatlantik bir ileri karakol olarak görmekte, hayati çıkarlarına karşı çok boyutlu bir risk olarak değerlendirmektedir. “
Erol, İngiltere’nin Bahreyn’deki HMS Jufair Deniz Üssü ile Umman’daki lojistik tesislerinin, İran’ın savunma doktrininin merkezinde bulunan Hürmüz Boğazı’na yakın konumda olduğuna dikkat çekti:
“Bu tehdidin en somut tezahürü, Bahreyn’deki HMS Jufair Deniz Üssü (her ne kadar yaşadığı firkateyn ve destroyer eksiklikleri nedeniyle kalıcı savaş gemisi varlığını geri çekmiş olsa da) ve Umman’daki lojistik tesislerin, İran’ın savunma doktrininin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı’nın hemen çıkışında konumlanmasıyla ortaya çıkan stratejik kuşatma ve istihbarat baskısı olarak kendisini göstermektedir. Zira bu yakınlık, İran’ın askeri hareketliliğinin 7/24 izlenmesine ve kesintisiz sinyal istihbaratına maruz kalmasına yol açmaktadır.“
Erol, İngiltere’nin Kıbrıs’taki Akrotiri ve Katar’daki El Udeyd gibi üslerdeki hava unsurlarının da olası bir askeri tırmanmada önemli rol oynayabileceğini kaydetti:
“Aynı zamanda operasyonel bir güç çarpanı olarak işlev gören Kıbrıs’taki Akrotiri ve Katar’daki El Udeyd gibi üslerde konuşlu İngiliz hava unsurları da (bu arada, transatlantik güçlerin bölgedeki konumlanma stratejisi doğrultusunda, İngiliz personelinin Al Udeyd’deki ağırlığı azaltılarak lojistik varlık Birleşik Arap Emirlikleri ve Kıbrıs gibi alternatif hatlara kaydırılmaya başlandığı da dikkatlerden kaçmamaktadır), olası bir askeri tırmanma senaryosunda ABD ve İsrail hava kuvvetlerine lojistik entegrasyon ve derin darbe kapasitesi sağlamaktadır. Son olarak, Kraliyet Donanması’nın bölgedeki daimî deniz varlığı, İran’ın “yakın çevre” olarak tanımladığı sularda caydırıcılık kurmasını engellemekte ve bölge dışı aktörlerin varlığını kalıcı kılmaktadır. Özetle ifade etmek gerekirse, İngiltere’nin bölgedeki askeri mimarisi, İran tarafından sadece savunma amaçlı bir yapı değil, her an saldırgan bir koalisyona dönüşebilecek aktif bir bölgesel çevreleme aracı olarak değerlendirilmektedir.”
ABD-İran (Temsili Görsel) - Sputnik Türkiye, 1920, 09.11.2026
ABD-İSRAİL SALDIRILARI: İRAN VE KÖRFEZ KRİZİ
İran-ABD arasında son durum: 'Cehennemi üzerinize yağdırırız'
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала