Yunanistan'da Batı Nil virüsü artıyor: Türkiye açısından da önemli bir uyarı olarak değerlendirmek gerekiyor

“Batı Nil virüsü aslında yeni ortaya çıkan bir enfeksiyon değil. Hem Yunanistan'da hem de Türkiye'de uzun yıllardır görülen, bilinen, özellikle sivrisineklerin aktif olduğu dönemlerde önem kazanan bir hastalık. Geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında 2026 yılında belirgin bir vaka artışı olduğunu görüyoruz. Ancak şunu da söylemek gerekirse Batı Nil virüsü yalnızca Yunanistan'ın sorunu değil. Bunların dışında İtalya, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde görülebilmekte. Dolayısıyla küresel ölçekte izlenmesi gereken bir enfeksiyon.”

“İklim koşulları bu enfeksiyonun yayılımında oldukça önemli. Sıcaklıkların artması, uygun koşullarda sivrisineklerin çoğalmasını ve virüsün sivrisinek içerisinde gelişmesini kolaylaştıran bir faktör. Sıcak mevsimin uzuyor olması da bulaşmanın görülebileceği dönemi genişletmekte. Yağış düzenindeki değişiklikler ve su birikintileri ise sivrisineklerin üreme alanlarını etkilemekte. Her sıcaklık artışı ya da her yağış mutlaka daha fazla vaka anlamına gelmiyor. Aşırı sıcaklıklar veya şiddetli yağışlar bazen sivrisinek popülasyonunu olumsuz da etkileyebiliyor.”

“Batı Nil virüsü esas olarak enfekte olmuş sivrisineklerin insanları ısırmasıyla bulaşıyor. Bu virüs doğada kuşlar ve özellikle Culex cinsi sivrisinekler arasında dolaşıyor. Sivrisinekler enfekte kuşlardan virüsü alıyor ve daha sonra insanlara bulaştırabiliyor. Burada toplum açısından önemli bir bilgi vermek isterim. Batı Nil virüsü grip gibi günlük temasla insandan insana bulaşan bir enfeksiyon hastalığı değil. Yani tokalaşmakla, sarılmakla ya da aynı ortamda bulunmakla bulaşmıyor. Çok nadir de olsa kan veya organ nakliyle ya da anneden bebeğe geçiş şeklinde bulaşma görülebiliyor.”

“Hastalığın belirtilerine gelecek olursak aslında virüsü alan kişilerin yaklaşık yüzde 80'inde hiçbir belirti ortaya çıkmayabiliyor. Belirti olanlarda ise ateş, baş ağrısı, halsizlik, kas ve eklem ağrıları, bulantı ve bazen cilt döküntüleri olabiliyor. Ancak yaklaşık her 150 enfeksiyondan birinde bu virüs merkezi sinir sistemini etkileyerek menenjit, ensefalit veya felçle seyreden ciddi hastalıklara neden olabiliyor. Özellikle ileri yaş, 60 yaş üzerindeki kişilerde, organ nakli yapılanlarda, kanser tedavisi alanlarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda ağır hastalık geçirme riski daha fazla. Bazı hastalarda bilinç değişikliği, nöbet geçirme, kas güçsüzlüğü hatta solunum yetmezliği gelişebiliyor. Ağır nörolojik tutulum ne yazık ki ölümle sonuçlanabiliyor. İyileşen bazı hastalarda ise uzun süreli nörolojik sekeller kalabiliyor.”

“Tedavi açısından baktığımızda bugün için Batı Nil virüsü enfeksiyonuna karşı etkinliği kanıtlanmış, hastalığa özgü bir antiviral ilaç tedavisi bulunmuyor ve ne yazık ki insanlar için ruhsatlandırılmış bir aşı da henüz yok. Hafif hastalarda destek tedavisi yeterli olabilirken, ağır hastalarda ise hastaneye yatış, gerektiğinde yoğun bakım ve solunum desteği gerekebilmekte. Bu nedenle özellikle risk grubundaki kişilerin korunması ve ağır belirtilerin erken fark edilmesi son derece önemli.”

“Yunanistan'daki vaka artışını Türkiye açısından da önemli bir uyarı olarak değerlendirmek gerekir. Çünkü Batı Nil virüsü ülkemiz için yabancı bir enfeksiyon değil. Türkiye'de 2010 yılından bu yana insan vakaları bildirilmekte. Dolayısıyla virüsün ülkemizde de dolaşabildiğini ve bulaşma için uygun koşulların bulunduğunu biliyoruz. Ancak burada önemli olan yalnızca Yunanistan'a coğrafi olarak yakın olmamız değil. Virüsü taşıyabilen sivrisineklerin bizde de bulunması, kuşların göç yolları, sıcaklık, yağışlar ve çevresel koşullar da bulaşma açısından belirleyici. Yani Yunanistan'da vaka sayısının artması Türkiye'de de mutlaka aynı şekilde artacağı anlamına gelmiyor. Ama özellikle sivrisineklerin aktif olduğu dönemlerde daha dikkatli olmamız gerektiğini gösteriyor.”

“En önemli konulardan biri de erken tanı. Özellikle yaz ve sonbahar aylarında nedeni açıklanamayan menenjit, ensefalit veya ani gelişen kas güçsüzlüğü ile başvuran hastalarda Batı Nil virüsünün de akla getirilmesi gerekiyor.”