Uzmanı tek tek anlattı: Çocuklar için kullandığımız vitaminler sandığınız kadar masum mu? Ne kadar çok o kadar iyi mi?
12:59 07.10.2026 (güncellendi: 16:49 07.10.2026)
© Sputnik
Abone ol
Özel
Vitaminler artık günlük hayatın vazgeçilmezleri haline geldi. Özellikle son yıllarda çocuklarda da kullanımı artarken uzmanı 'Vitaminler ilaç gibi düşünülmeli ve “nasıl olsa vitamin, zararı olmaz” yaklaşımından kaçınılmalı' uyarısında bulundu.
Havaların soğuması ve okulların açılmasıyla birlikte çocuklarda hastalıklar da artıyor. Aileler ise çocuklarını korumak, bağışıklıklarını güçlendirmek için bazen de kulaktan dolma bilgilerle vitamin takviyesi yapıyor. Peki çocuğa ihtiyacı olmadığı halde vitamin vermek zararlı mı? Vitaminler masum mu? Vitamin takviyesi verilen çocuklar gerçekten hiç mi hastalanmaz? İhtiyacından fazla vitamin verilmesi hangi tehlikeleri beraberinde getirir? Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, bütün bu soruların yanıtlarını Sputnik Türkiye için verdi.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi
Vitaminler masum mu?
'Sağlıklı ve dengeli beslenen bir çocuğun her vitamin ve minerali takviye olarak alması gerekmez' diyen Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, 'Çocuklara rastgele verilen vitaminler yarardan çok zarar verebilir mi?' sorusunu şöyle yanıtladı:
"Evet. Öncelikle şunu vurgulamak gerekir: Vitaminler ilaç gibi düşünülmeli ve “nasıl olsa vitamin, zararı olmaz” yaklaşımından kaçınılmalıdır. Sağlıklı ve dengeli beslenen bir çocuğun her vitamin ve minerali takviye olarak alması gerekmez. Vitamin desteği, çocuğun yaşı, beslenme özellikleri, büyüme ve gelişmesi, mevcut hastalıkları ve gerektiğinde yapılan tetkikler değerlendirilerek verilmelidir. Özellikle sonbahar ve kış aylarında ailelerin çocuklarını enfeksiyonlardan korumak amacıyla birden fazla vitamin içeren ürünleri kontrolsüz şekilde kullanabildiğini görüyoruz. Ancak vitamin takviyelerinin çocukların hiç hastalanmamasını sağlayacağı veya her çocuğun bağışıklığını belirgin şekilde güçlendireceği düşüncesi doğru değildir."
vitamin içen çocuk
Vitamin olduğu için güvenlidir demeyin
Vitamin kullanımında 'doz' miktarına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Zengi, "Gereğinden fazla alınan vitaminler her zaman daha fazla fayda anlamına gelmez" vurgusu yaptı. Bununla ilgili de şu bilgileri paylaştı:
"Örneğin aşırı D vitamini kullanımı kandaki kalsiyum düzeyinin yükselmesine; bulantı, kusma, aşırı susama, sık idrara çıkma ve böbrek sorunlarına neden olabilir. A vitamininin aşırı alınması karaciğer başta olmak üzere çeşitli organlarda toksik etkilere yol açabilir. Bazı vitamin ve mineral takviyeleri ayrıca kullanılan ilaçlarla etkileşebilir. Bu nedenle özellikle yüksek doz ve uzun süreli kullanımlarda “vitamin olduğu için güvenlidir” düşüncesinden kaçınılmalıdır."
vitamin içen çocuk
Çocukların sık enfeksiyon geçirmesi zayıf bağışıklığı mı gösterir?
Ailelere özellikle 'bağışıklık güçlendirici' şeklinde pazarlanan ürünlere karşı dikkatli olmaları konusunda uyaran Dr. Öğr. Üyesi Zengi, "Çocukların sık enfeksiyon geçirmesi, özellikle kreşe veya okula yeni başlayan çocuklarda her zaman bağışıklık sisteminin zayıf olduğu anlamına gelmez. Çocuklar okul ortamında çok sayıda farklı enfeksiyon etkeniyle karşılaşırlar. Vitaminler sağlıklı yaşamın yerine geçen ürünler değildir. Eksiklik varsa yerine koymak son derece önemlidir; ancak eksiklik olmayan bir çocukta gereksiz ve yüksek doz vitamin vermek çocuğu daha sağlıklı yapmaz. Özetle: Çocuklarda vitamin kullanımında temel yaklaşım “ne kadar çok, o kadar iyi” değil; “gerektiğinde, doğru vitamin ve doğru doz” olmalıdır." ifadelerinin altını çizdi.
Karın ağrısı, bulantı ve ishale neden olabilir
Özellikle kış aylarında en çok tüketilen 'C vitamini'yle ilgili de Dr. Öğr. Üyesi Zengi, çok önemli noktalara dikkat çekerek şunları dile getirdi:
"C vitamini suda çözünen bir vitamindir ve fazla miktarın önemli bir bölümü idrarla atılır. Ancak bu durum sınırsız miktarda kullanılabileceği anlamına gelmez. Yüksek doz C vitamini özellikle mide-bağırsak sistemiyle ilgili şikâyetlere, karın ağrısı, bulantı ve ishale neden olabilir. Bazı yatkın kişilerde yüksek miktarlarda ve uzun süreli kullanım böbrek taşı riskini de artırabilir. Çocuğun yeterli sebze ve meyve tükettiği dengeli bir beslenme düzeninde rutin olarak yüksek doz C vitamini kullanılması çoğu zaman gerekli değildir."
vitamin içen çocuk
Peki vitamin neye göre verilecek? Aileler nelere dikkat edecek?
Dr. Öğr. Üyesi Zengi'nin dikkat çektiği önemli noktalardan biri de 'gerçekten bir gereksinim olup olmadığının belirlenmesi.' Peki nelere dikkat edilmeli sorusunu ise Dr. Öğr. Üyesi Zengi şöyle yanıtladı:
"Çocuğun yaşına uygun doz kullanılmalı ve aynı vitamini içeren farklı ürünlerin birlikte verilmemesine dikkat edilmelidir. Örneğin bir çocuk hem multivitamin hem de ayrıca D vitamini kullanıyorsa toplam aldığı D vitamini miktarı farkında olmadan yüksek düzeylere çıkabilir. Özellikle A, D, E ve K gibi yağda çözünen vitaminler vücutta depolanabildiğinden aşırı miktarlarda alınmaları toksik etkilere yol açabilir. Bu nedenle uzun süreli ve yüksek doz vitamin kullanımı mutlaka hekim değerlendirmesiyle yapılmalıdır."
Önce vitamin vermekten vazgeçin uyarısı
Dr. Öğr. Üyesi Zengi, vitamin ve mineral eksiklerinin çocuklarda yalnızca büyümeyi değil bilişsel performansı da etkileyebileceğinni altını çizerken, "Ancak her dikkat veya okul başarısı sorununu vitamin eksikliğine bağlamak doğru değildir" derken bununla ilgili şunları dile getirdiB
"Örneğin demir eksikliği ve demir eksikliği anemisi çocuklarda halsizlik, çabuk yorulma, dikkat ve konsantrasyon sorunlarıyla ilişkili olabilir. B12 vitamini eksikliğinde anemi yanında nörolojik bulgular görülebilir. D vitamini eksikliği özellikle kemik sağlığını etkiler; ciddi eksiklik küçük çocuklarda raşitizme yol açabilir. Folat ve B12 gibi vitaminler normal kan hücresi yapımı ve sinir sistemi için önemlidir. Dolayısıyla çocukta belirgin halsizlik, iştahsızlık, büyüme-gelişme problemi veya okul performansında belirgin değişiklik varsa doğrudan vitamin başlanması yerine önce nedeninin araştırılması gerekir."
vitamin içen çocuk
Aileler nasıl bir yol izlemeli?
Ailelere de tavsiyelerde bulunan Dr. Öğr. Üyesi Zengi, "Ben ailelere üç temel noktayı öneriyorum: Önce beslenme, sonra gereksinimin değerlendirilmesi, gerekiyorsa uygun dozda takviye. Çocuğunuzun bağışıklığını desteklemek için yalnızca vitaminlere odaklanmayın. Yeterli ve dengeli beslenme, düzenli uyku, yaşına uygun fiziksel aktivite, el hijyeni ve aşıların zamanında yapılması çocuk sağlığının temel bileşenleridir. Bir vitamin veya mineral eksikliğinden şüpheleniliyorsa çocuk hekimi tarafından değerlendirilmesi ve gerekli görülürse uygun tetkiklerin yapılması daha doğru bir yaklaşımdır." ifadelerini kullandı.
Sağlıklı bir beslenme çantasının olmazsa olmazları
vitamin içen çocuk
Vitamin desteğinden önce sağlıklı beslenmenin konuşulması gerektiğini söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Zengi bunun ipuçlarını da şöyle sıraladı:
Çocukların günlük beslenmesinde sebze ve meyveler, tam tahıllar, süt ve süt ürünleri, yumurta, et, balık, tavuk ve kuru baklagiller gibi farklı besin gruplarının dengeli şekilde bulunması önemlidir. Özellikle paketlenmiş ve yüksek oranda işlenmiş gıdaların, şekerli içeceklerin ve şeker içeriği yüksek atıştırmalıkların günlük beslenmede mümkün olduğunca sınırlandırılmasını öneriyoruz. Örneğin okul için hazırlanabilecek basit bir beslenme çantasında tam tahıllı ekmekle hazırlanmış peynirli veya yumurtalı bir sandviç, yanında mevsim meyvesi ve ayran veya yoğurt bulunabilir. Bir başka seçenek olarak yoğurt, meyve ve çocuğun yaşına uygun miktarda kuruyemiş tercih edilebilir. İçecek olarak öncelikli tercih sudur.
