İstanbul - Boğaz - Martı - tekne - köprü - Sputnik Türkiye, 1920
TÜRKİYE
Türkiye'de yaşanan önemli gelişmeler, son dakika haberleri ve güncel tartışmalar

Van’da tektonik hareketliliğin izleri: Akarsu yataklarında ani değişimler tespit edildi

Van’da tektonik hareketliliğin izleri: Akarsu yataklarında ani değişimler tespit edildi
Van’da tektonik hareketliliğin izleri: Akarsu yataklarında ani değişimler tespit edildi - Sputnik Türkiye, 1920, 28.09.2026
Abone ol
Van YYÜ’den Dr. Öğr. Üyesi Nurcan Avşin, Erciş, Muradiye ve Çaldıran’daki Deliçay ile Bendimahi vadilerinde yürüttüğü araştırmada tektonik hareketliliğin sürdüğüne ilişkin bulgulara ulaştı. Avşin, Doğu Anadolu Bölgesi’nde yılda milimetrik oranlarda yükselme görüldüğünü ve bölgede halen yüksek deprem riski bulunduğunu belirtti.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Ana Bilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Nurcan Avşin, yer bilimleri açısından önemli bir tektonik süreç yaşayan Doğu Anadolu Bölgesi’nde yılda milimetrik oranlarda yükselme görüldüğünü belirtti.
Erciş, Muradiye ve Çaldıran ilçelerindeki Deliçay ve Bendimahi nehirlerinin vadilerinde iki yıldır çalışma yürüten Avşin, elde edilen bulguların tektonik hareketliliğin devam ettiğini ve bölgede halen yüksek deprem riski bulunduğunu gösterdiğini ifade etti.

Akarsu vadilerindeki değişimler inceleniyor

Avşin, iki yıldan bu yana "Deliçay ve Bendimahi Vadilerinde Morfotektonik Göstergeler" başlıklı bilimsel çalışma yürütüyor.
Çalışma kapsamında Erciş ilçesindeki Deliçay ile Muradiye ve Çaldıran ilçelerinden geçen Bendimahi Nehri'nin vadilerinde saha araştırması yapılıyor.
Avşin, hazırladığı harita üzerinde belirlediği alanları numaralandırarak vadi türlerini, eski yatak seviyelerini, basamaklı seki oluşumlarını ve akarsu drenajındaki ani yön değişimleri ile ötelenmeleri inceliyor.

'Depremselliğe ilişkin veriler elde etmeye götürüyor'

Doğu Anadolu Bölgesi'nin Türkiye'nin en aktif tektonik alanlarından biri olduğunu belirten Avşin, bölgenin her noktasında aynı düzeyde tektonik hareketlilik görülmediğini söyledi.
Van Gölü'nün kuzeydoğusu ve kuzeyinin tektonik hareketler ve faylar açısından oldukça aktif olduğunu ifade eden Avşin, yıllar önce başlayan tektonik sürecin halen devam ettiğini belirtti.
Avşin şöyle konuştu:
"Bu bölge aynı zamanda tektonik verileri kaydeden bir bölgedir. Gerek yer şekillerinden gerekse çeşitli deformasyonlardan tektonizmanın izlerini yerküre üzerinde görebiliyoruz. Bu izleri özellikle jeomorfolojik analizlerde, haritalamalarda ve yaptığımız coğrafi çalışmalarda tespit etmemiz mümkün. Pek çok analitik çalışma, topografik analiz, jeomorfolojik analiz ve jeoloji bilgisi, bizi buradaki depremselliğe ilişkin veriler elde etmeye götürüyor. Büyük depremlere sebep olan fayların bu bölgede oldukça aktif olduğunu görüyoruz. Özellikle Erciş Fayı'nın yanı sıra bölgeyi etkileyen Çaldıran ve Tutak faylarının izlerini çeşitli yer şekillerinde görüyoruz. Akarsular, tıpkı jeomorfolojik ya da jeolojik birer arşiv gibi, yeryüzünde oluşturdukları birtakım göstergelerle, sedimentolojik depolarla, olağan dışı yer şekilleriyle faylar veya diğer tektonik unsurlar tarafından aniden etkilendiklerinin kanıtını bize gösteriyor."

'Akarsular bu konuda önemli veriler sunuyor'

Bu çalışma alanının yer bilimlerinde "morfotektonik" veya "tektonik jeomorfoloji" olarak adlandırıldığını ifade eden Avşin, arazi incelemelerinden elde edilen bulguların bölgenin depremselliği ve tektonik hareketleri hakkında önemli sonuçlar ortaya koyduğunu söyledi.
Akarsu sistemlerinin uzun dönemli yer kabuğu hareketlerini adeta bir arşiv gibi kaydettiğini belirten Avşin şu ifadeleri kullandı:
"Akarsular, yeryüzünü şekillendiren ve yerin iç yapısına ilişkin izleri de yansıtan sistemlerdir. Her yer şekli veya dışsal süreç bu bilgileri aynı şekilde yansıtamaz. Akarsular bu konuda önemli veriler sunuyor. Deprem uzmanları ve farklı jeoloji alanlarında çalışan uzmanlar da bu nedenle akarsu vadilerini inceliyor."

MTA'nın Diri Fay Haritası da çalışmada dikkate alındı

Avşin, bölgenin deprem geçmişi ile Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünce (MTA) yayımlanan Diri Fay Haritası'nda gösterilen aktif tektonik yapının kendilerini bu bölgede çalışmaya yönlendirdiğini belirtti.
Akarsu sistemlerinin iyi gelişmiş olması ve bölgenin aktif tektonik yapısının geleceğe yönelik değerlendirmeler için uygun bir zemin oluşturduğunu aktaran Avşin, vadilerdeki basamaklı yapılar, ani yön ve kanal değişimleri ile fay dikliklerinin tektonik hareketlere ilişkin önemli veriler sunduğunu kaydetti.
Eski yatak seviyelerinin tarihlendirilmesiyle tektonik yükselimin hızının belirlenebildiği de ifade edildi.

Doğu Anadolu'da milimetrik yükselme

Avşin, özellikle Erciş, Muradiye ve Çaldıran'daki Deliçay ve Bendimahi nehirlerinin, bölgedeki tektonik hareketliliğin yüksek olduğuna ilişkin bulgular sunduğunu belirterek şunları söyledi:
"Bu bölge geçmişten günümüze kadar devam eden tektonik hareketler nedeniyle yükselmeye devam ediyor ve bu hareketliliğin önümüzdeki dönemde de sürmesi bekleniyor. Doğu Anadolu Bölgesi'nin aktif sıkışma rejimi nedeniyle yükselmesi gibi, burası da bu sürecin önemli bir örneğini oluşturuyor. Yer bilimleri açısından önemli bir tektonik süreç yaşayan Doğu Anadolu Bölgesi'nde yılda milimetrik oranlarda yükselme görülürken, Deliçay ve Bendimahi nehirlerinin vadilerinin de yataklarını sürekli derine kazdığını ve gençleştiğini görüyoruz. Bunu da yamaçlardaki basamaklı sekilerden anlıyoruz."

'Bugün halen yüksek bir deprem riski bulunuyor'

Saha araştırmalarında aktif tektonik hareketlerin sürdüğünü gösteren ani yatak değişikliklerine rastladıklarını aktaran Avşin, nehirlerde çizgisel akışlar, ani dirsekler ve köşeler ile yön değişiklikleri gözlemlediklerini belirtti.
Avşin, araştırmada ulaşılan bulguları şöyle anlattı:
"Nehirler normalde çok uzun süre çizgisel akış gösteremezler ancak bu bölgede çizgisel akışlar, ani dirsekler ve köşeler oluşturarak yön değiştiriyor. Özellikle yatak derinliğinin aniden değişmesi gibi bazı bulgulara ulaşmış bulunuyoruz. Özellikle Van depreminin yıl dönümünün yaklaştığı bu dönemde bölgede yaptığımız araştırmalarda, bugün halen yüksek bir deprem riskinin bulunduğunu, tektonik hareketliliğin devam ettiğini ve akarsuların buna kısa sürede tepki vererek bu yer şekillerini oluşturduğunu gösteriyor."
Prof. Dr. Naci Görür - Sputnik Türkiye, 1920, 24.09.2026
TÜRKİYE
Şanlıurfa depreminin ardından Prof. Dr. Naci Görür’den Bozova Fayı uyarısı: 'Buralarda daha önce olacağını söylemiştim'
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала