Türk Dışişleri arşivindeki Moskova fotoğrafları gün yüzüne çıktı
11:51 18.09.2026 (güncellendi: 12:08 18.09.2026)

© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Abone ol
Özel
Rusya tarihi uzmanı Dr. İsmet Konak, Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde, 1939 yılının ilkbaharında çekildiği tahmin edilen Moskova’ya ait 20 fotoğrafa ulaştı. Gizlilik kararı 2021’de kaldırılan ve ilk kez Sputnik'te yayınlanan karelerde ağırlıklı olarak Moskova Metrosu ile Volga-Moskova Kanalı yer alıyor.
Rusya tarihi uzmanı Dr. İsmet Konak, Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde Moskova’ya ait 20 fotoğrafa ulaştı. İkinci Dünya Savaşı arifesinde, 1939 yılının ilkbaharında çekildiği tahmin edilen fotoğrafların üzerindeki gizlilik kararı 2021 yılında kaldırıldı.
Sputnik'e konuşan Konak’ın aktardığı bilgilere göre, fotoğraflarda ağırlıklı olarak dönemin Moskova Metrosuile Volga-Moskova Kanalı’nailişkin görüntüler yer alıyor.
1939 Moskova’sından 20 fotoğraf

1/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
E. Abakoumov: “Moskova Metrosu” “Komintern Caddesi” istasyonundaki tren.

2/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Arıza durumunda kullanılan kanal havuzu (savak) kapakları.

3/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Kuzey Nehir Terminali

4/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Khimki Nehir İstasyonu’nun sütunlu geçidi

5/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
9 No’lu kanal havuzunun köprüden görünümü

6/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
“Sovyetler Sarayı” metro istasyonu

7/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Karamışevo Barajı

8/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Aeroport metro istasyonunun giriş bölümü

9/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
(Devrim Meydanı) metro istasyonu

10/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Aeroport metro istasyonunun peronu

11/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
4 numaralı kilidin yakınında bir buharlı gemi

12/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
6 No’lu kanal havuzunda motorlu tekneler

13/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
5 numaralı kilidin kuleleri

14/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
5 numaralı kilidin genel görünümü

15/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Pestovo tahliye kilidinin mimari görünümü.

16/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Belorusskaya istasyonundaki yürüyen merdivenler

17/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Belorusskaya metro istasyonunda yürüyen merdivenlerin ulaştığı hol

18/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Mayakovskaya Meydanı metro istasyonu

19/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Kievskaya metro istasyonunun peronu

20/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Sokol metro istasyonu
1/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
E. Abakoumov: “Moskova Metrosu” “Komintern Caddesi” istasyonundaki tren.
2/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Arıza durumunda kullanılan kanal havuzu (savak) kapakları.
3/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Kuzey Nehir Terminali
4/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Khimki Nehir İstasyonu’nun sütunlu geçidi
5/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
9 No’lu kanal havuzunun köprüden görünümü
6/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
“Sovyetler Sarayı” metro istasyonu
7/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Karamışevo Barajı
8/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Aeroport metro istasyonunun giriş bölümü
9/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
(Devrim Meydanı) metro istasyonu
10/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Aeroport metro istasyonunun peronu
11/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
4 numaralı kilidin yakınında bir buharlı gemi
12/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
6 No’lu kanal havuzunda motorlu tekneler
13/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
5 numaralı kilidin kuleleri
14/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
5 numaralı kilidin genel görünümü
15/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Pestovo tahliye kilidinin mimari görünümü.
16/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Belorusskaya istasyonundaki yürüyen merdivenler
17/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Belorusskaya metro istasyonunda yürüyen merdivenlerin ulaştığı hol
18/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Mayakovskaya Meydanı metro istasyonu
19/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Kievskaya metro istasyonunun peronu
20/20
© Fotoğraf : Türk Dışişleri
Sokol metro istasyonu
Türk Diplomatik Arşivi’nde ulaştığı fotoğrafların dönemin Moskova’sına ilişkin bir panorama çizdiğini belirten Konak, karelere ilişkin şunları söyledi:
"Nazım’ın koskocaman elma ağacını nerdeyse 80 yıl önce çekilmiş bazı fotoğraflarda koklamak ayrı bir duygu. Bu bağlamda Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde ulaştığım 20 fotoğraf, dönemin Moskovası’na dair bir panorama çizmektedir. İkinci Dünya Savaşı arifesinde 1939
yılının ilkbaharında çekildiğini tahmin ettiğimiz fotoğraflar üzerindeki gizlilik kararı, 2021 yılında kaldırılmıştır. Bu yönü itibariyle dikkate değer bir özellik ihtiva eden fotoğraflarda ağırlıklı olarak Moskova metrosu ve Volga-Moskova kanalına ilişkin kareler ön plana çıkmaktadır."
yılının ilkbaharında çekildiğini tahmin ettiğimiz fotoğraflar üzerindeki gizlilik kararı, 2021 yılında kaldırılmıştır. Bu yönü itibariyle dikkate değer bir özellik ihtiva eden fotoğraflarda ağırlıklı olarak Moskova metrosu ve Volga-Moskova kanalına ilişkin kareler ön plana çıkmaktadır."
Moskova’nın tarihine dikkat çekti
Moskova’nın tarihine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Konak, kentin 1147’den İkinci Dünya Savaşı yıllarına uzanan sürecini şöyle anlattı:
"1147'de Yuriy Dolgorukiy tarafından ilk temeli atılan Moskova, birçok hadiseye şahitlik etti. Altın Orda tarafından yakıldı, Lehler tarafından yakıldı yine de ayakta kaldı. Napolyon 1812'de şehri muhasara etti; 35 gün kaldı fakat kaleyi fethedemedi. Deyim yerindeyse "balık avlamaya giderken suda boğuldu". 1941-42 yıllarında bu kez Hitler, Napolyonvari bir imitasyona başvurdu. Lakin Nazi birliklerini "Kızıl Meydan'da yürütme" amacı, sadece bir hayal olarak kaldı. Eskilerin deyimiyle karga, kekliği taklit edeyim derken yürüyüşünü şaşırdı. 1 milyon Sovyet askerinin muhafaza ettiği kent, faşizme karşı adeta bir kalkan olmuştur. Sovyet halkının her zaman kendini güvende hissettiği bir "dulda" olan Moskova, Nazım Hikmet'in şu mısralarına konu olmuştur:"
Nazım Hikmet’in dizelerinde Moskova
Nazım Hikmet’in şu dizelerine dikkat çeken Konak, Moskova’nın şairin eserlerine de konu olduğunu aktardı:
"Pembe, beyaz çiçek açmış,
Kocaman, koskocaman bir elma ağacıydı
Benim için bu şehir..."
‘Daha nice şair ve ressama esin kaynağı olacaktır’
Nazım Hikmet’in bir elma ağacına benzettiği Moskova’nın sanat ve edebiyattaki yerine de değinen Konak, Lermantov’unkente yaklaşımını hatırlatarak değerlendirmesini şu ifadelerle tamamladı:
"Nazım’ın bir elma ağacına benzettiği, Lermantov'un bir "evlat" kadar sevdiği bu kent daha nice düşünür ve aydına ilham olmaya devam edecektir. Daha nice şair ve ressama esin kaynağı olacaktır."

