- Sputnik Türkiye, 1920
YAŞAM
Türkiye ve dünyadan ilgi çekici yaşam haberleri, toplumsal olaylar, güncel araştırmalar, fotoğraf ve video galerileri.

Ay'daki gizemli sarsıntıların kaynağı çözüldü: Meğer insan yapımıymış

© AP Photo / Bikas DasAy Tutulması, Kırmızı Ay
Ay Tutulması, Kırmızı Ay - Sputnik Türkiye, 1920, 03.09.2026
Abone ol
Yaklaşık 2.5 milyar yıldır jeolojik olarak sessiz kabul edilen Ay yüzeyinde kaydedilen gizemli sarsıntıların sır perdesi aralandı. Caltech araştırmacılarının yapay zeka destekli analizi, her ay sabahı kaydedilen muntazam titreşimlerin doğal bir deprem olmadığını, 1972 tarihli Apollo 17 iniş aracının metal gövdesinden kaynaklandığını ortaya çıkardı.
Dünya’nın uydusu Ay, yaklaşık 2,5 milyar yıldır aktif volkanlara ya da devasa fay kırılmalarına sahne olmayan son derece dingin bir gök cismi olarak biliniyor. Ancak yüzeyde hissedilemeyecek ölçekteki mikro düzeyli Ay depremleri, bilim insanlarının uzun süredir radarındaydı. Yalıtkan bir atmosferi bulunmayan gök cisminde gündüzleri 121°C'ye varan sıcaklık ile geceleri -97°C'ye kadar inen dondurucu soğuk arasındaki 200 dereceden fazla fark, regolit yüzeyin sürekli genleşip büzülmesine yol açarak doğal termal depremleri tetikliyordu.
NASA’nın 1972 yılındaki Apollo 17 görevi kapsamında astronotlar tarafından yüzeye yerleştirilen sismometreler, bu sarsıntıları günü gününe kaydetti. Ekim 1976 ile Mayıs 1977 arasındaki sekiz aylık döneme ait ham veriler, Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (Caltech) bünyesindeki araştırmacılar tarafından modern makine öğrenimi modelleri ile yeniden masaya yatırılana dek arşivlerde bekledi.

Doğal alarm sanılıyordu: Sabah depremlerinde gerçek

Yapay zeka modelleriyle yapılan derinlemesine incelemeler, termal sarsıntıların güneşin doğuşu ve batışıyla kusursuz bir uyum içinde gerçekleştiğini kanıtladı. Ancak sabah saatlerinde kaydedilen sinyaller, akşamki sismik profilden tamamen farklı ve çok daha düzenli bir frekans sergiliyordu.
Araştırma ekibi, bu muntazam sarsıntıların jeolojik bir tabiat olayına değil, doğrudan insanların geride bıraktığı Apollo 17 iniş aracı üssüne ait olduğunu tespit etti. Güneş ışınları sabah vakti metal iniş takımına çarptığında, aşırı sıcaklık artışı malzemenin hızla genleşmesine ve parçaların mikroskobik düzeyde çıtırdamasına neden oluyordu.
Çalışmanın ortak yazarı Allen Husker, perşembe günü yayımlanan raporda bu mekanizmayı şu sözlerle özetledi:
"Her ay sabahı güneş ışınları iniş aracına çarptığında, araç adeta esneyip genleşerek titreşmeye başlıyor. Beş ila altı dakikada bir tekrarlanan bu sarsıntılar, Dünya saatiyle beş ila yedi saat boyunca sürüyordu. İnanılmaz derecede düzenli ve ritmik bir tabloydu."

Ay üsleri i̇çin kritik veri: Yeraltı suyu ve buz taraması

Elde edilen sonuçlar, gelecekte kalıcı Ay üssü kurmayı ve astronotları yeniden uyduya göndermeyi hedefleyen NASA görevleri için hayati önem taşıyor. Yüzeydeki donanımların maruz kaldığı aşırı termal gerilimlerin yeni nesil uzay araçlarının tasarımında mutlaka hesaba katılması gerekiyor.
Öte yandan sismik dalgaların maddelerin yoğunluğuna göre hız değiştirmesi, Ay'ın derinliklerine dair bilinmeyenlerin çözülmesinde anahtar rol oynuyor. Husker, ekibin bir sonraki hedefini şu sözlerle aktardı:
"Ay'ın Güney Kutbu'ndaki kraterlerde hiç güneş ışığı görmeyen kalıcı gölge alanlar bulunuyor. O bölgelere kurulacak yeni sismometrelerle, yer altında hapsolmuş olası su buzu rezervlerini tespit edebiliriz; çünkü sismik dalgalar sudan geçerken belirgin biçimde yavaşlar."
Müge Anlı sosyal medya  - Sputnik Türkiye, 1920, 03.09.2026
YAŞAM
Müge Anlı’daki İbrahim Ekici olayı nedir? 'İkinci Palu Vakası'nda kan donduran itiraf
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала