Dış Politika Uzmanı Tuba Çebi: Spor, siyasi açmazlara alet ediliyor

“Tarih boyunca halkları ve kültürleri ortak bir zeminde buluşturan sporun birleştirici ruhu, uluslararası federasyonların jeopolitik güç dengelerine göre aldığı kararlarla ciddi bir sınavdan geçiyor. Dünya Atletizm Birliği (World Athletics) başta olmak üzere küresel spor organlarının takındığı ikircikli tutum, "Olimpik Ruh"un ve evrensel adalet duygusunun zedelenmesine yol açıyor. Spor, insanlık tarihi boyunca yalnızca bedensel bir performans ya da şampiyonluk mücadelesi olmanın ötesinde; evrensel değerlerin, barışın ve kültürlerarası diyaloğun en güçlü simgelerinden biri sayıldı. Ancak günümüzde siyasi krizlerin, askeri çatışmaların ve çıkar hesaplarının spor alanına doğrudan sirayet etmesi, sporun varlık nedenini tehdit eden derin bir açmaz yaratıyor. Olimpiyat Şartı’nın (Olympic Charter) temel ilkeleri; sporun her türlü siyasi, dini ve ırksal ayrımcılıktan bağımsız olduğunu, bireylerin sadece sporcu kimlikleriyle adil rekabet koşullarında değerlendirilmesi gerektiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Buna karşın uygulamadaki kararlar, sporun jeopolitik mücadelelerde bir koz olarak kullanıldığını gösteriyor.”

“Spor dünyasındaki en büyük çelişki ve ikircikli tutum ise İsrail örneğinde gün yüzüne çıkıyor. Uluslararası toplumun ve insan hakları örgütlerinin gözü önünde Filistin’de ve Gazze’de ağır sivil kayıplara, soykırım ve savaş suçu boyutuna varan saldırılara imza atan İsrail; uluslararası spor organizasyonlarında hiçbir yaptırımla karşılaşmıyor. İsrail, kendi bayrağı ve sporcularıyla yarışmalara katılmayı sürdürüyor. Bir yanda bazı ülkelerin sporcuları devletlerinin yürüttüğü savaşlar gerekçe gösterilerek küresel arenadan tamamen izole edilirken; diğer yanda benzer ve hatta çok daha ağır insan hakları ihlallerine imza atan bir ülkeye adeta bir "koruma şemsiyesi" açılması, uluslararası spor federasyonlarının tarafsızlığını ve meşruiyetini derinden yaralıyor. Bu tablo, kararların hukuki ve etik ilkelere göre değil, jeopolitik güç odaklarına göre alındığının açık bir kanıtı olarak değerlendiriliyor. Sporun siyasileştirilmesi ve uygulanan ikircikli cezalandırma mekanizmaları, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde yıkıcı sonuçlar doğuruyor. Bir devletin siyasi kararlarından veya askeri eylemlerinden hayatını o branşa adamış sporcuların sorumlu tutulması, psikolojik açıdan bir "kolektif cezalandırma" etkisi yaratıyor. Yıllarca emek veren sporcuların izole edilmesi, derin bir adaletsizlik, öfke ve çaresizlik duygusuna yol açıyor. Bunun yanı sıra spor, halkların birbirini birer "öteki" olarak değil, saygı duyulacak birer rakip olarak görmesini sağlayan önemli bir psikososyal köprü işlevi görüyor. Bu köprü yıkıldığında spor organizasyonları; halkları yakınlaştıran bir araç olmaktan çıkıp, ulusların birbirine yönelik nefret duygularını beslediği birer propaganda sahasına dönüşüyor.”