Zayıflama iğnesinde doğru bilinen yanlışlar: İlacı bırakınca kilo alınır mı körlük yapar mı? Prof. Dr. Türkçapar anlattı
Zayıflama iğnesi nedir? Zayıflama iğnesi nasıl zayıflatıyor?
GLP-1 dediğimiz bir madde var. Bunlar aslında vücudumuzda mide ve bağırsaklar başta olmak üzere doğal olarak salgıladığımız inkretin dediğimiz maddeler. Şimdi bu GLP-1 dediğiniz şey zayıflama iğneleri dediğiniz şeyler de aslında bir dokunuş aracı. Zayıflama iğneleri son derece yanlış bir isim. Çünkü bunlar şeker hastalığı için geliştirilen iğneler. Ve gerçekten de özellikle Saxenda, daha sonrasında Ozempic ve şimdilerde de Mounjaro. Şöyle ki Mounjaro iki inkretini bir arada içeriyor. Aslında onlarca yüzlerce hücremizde GLP-1 gibi hormon var. GLP-1 ne demek? Glukagon diye bir hormon var vücudumuzda kan şekerini düzenleyen bir hormon. GLP-1 ise glukagon gibi etki gösteren ve GLP-1 üzerinden etki yapan ve aynı şekilde şekeri düzelten bir iğne. GLP1 hem Ozempic'te var hem Mounjaro'da var. Buraya kadar net, netiz. Peki Mounjaro'da farklı olarak ne var? Bir de orada GIP dediğimiz bir madde var. İşte bu birazcık daha da iştahı baskılayan ve glukagon insülinotropik hormon dediğimiz bir hormon gibi etki yapan bir inkretin. Ve sonuçta o daha da böyle iştahı kapatıyor.
Zayıflama iğnesi keyifsizlik yapıyor mu?
Bunların beyin üzerinde etkileri var çünkü onu söyleyeyim. O yüzden bazı hastalar 'hocam birazcık keyfim azaldı' vesaire diyor. Çünkü bunlar beyindeki bizim limbik sistem dediğimiz (dopamin) keyif veren sistemi birazcık baskılıyor açıkçası. Onu da şöyle özetleyeyim size çok kısa iki üç cümleyle. Mideniz dolunca gerilince bir basınç oluşuyor. Bu basınç bizim güvenlik nervis vagus dediğimiz bir sinirle beyine gidiyor. Beyinden de mutluluk hormonu salgılanıyor. Zaten üç şeyden keyif alıyor. Bütün dünyada aldığımız keyif üç şeyden bir tanesi yemek yemek, bir tanesi tabii üremek, çiftleşmek işte. Orada zevk var. Üçüncüsü de güvenliğimizi sağlamak ki bunun içerisinde para kazanıp daha da böyle sınırları koruyan kendi güvenliğimizi el alan şeyler. Bütün bunların üçü de hormon salgılatıyor ve dopaminerjik etki gösteriyor. Aslında bunlar zayıflama iğneleri değil. Biz bunlara gelin hormonal etkileri olan iğneler adını verelim
Zayıflama ilacı açlık hissini nasıl bastırıyor?
Glukagon gibi hareket ediyorlar. Ama onun ötesinde dopamin dediğimiz bir madde, beyinden salgılanan madde, o merkeze de gidip etkileyerek bir takım sonuçlar yol açıyorlar. Bir de mide ve bağırsak sistemi üzerinde sonuçlar yol açıyorlar. Bunları iki ayrı grupta incelersek beyinden salgılanan hormonlar ve mide bağırsak üzerine. Bir defa mideyi, mide ve yemek borusu ve bağırsaklar hep ileriye doğru hareket eden kasılma hareketleri yapar. Bu ilaçlar bu kasılma hareketini durduruyor, adeta felç ediyor. O zaman ne oluyor? Mide boşalma süresi çok çok uzuyor. Örneğin biz bu hastalara diyoruz ki eğer bu ilacı kullanıyorsanız iki gün açlıktan sonra gelin endoskopi yapalım. Artık öğrendik çünkü bir gün sonra baktığımızda normalde mide altı saatte boşalır, dört saatte boşalır. Ama bu insanlarda, kullanan insanları görüyoruz ki iki gün bile yedikleri, iki gün önce yediği yemekler duruyor.
Zayıflama ilacı yan etkileri
Zayıflama iğnesi bırakılınca geri kilo alınıyor mu?
Zayıflama ilacı körlük yapar mı?
Zayıflama ilacı pankreatit yapıyor mu? Zayıflama ilacı tiroid kanseri yapıyor mu?
Pankreas iltihabı, pankreatit, daha önce pankreatit geçirenlerde görülüyor da, safra kesesinde taş çamur olanlarda risk artabiliyor. Dolayısıyla bunlara bakmak gerekiyor. Tiroid kanseri yapmıyor, zeminde bir kanser varsa onun hızlanmasına neden olabiliyor. Medüller tiroid kanseri yaptığına dair son derece az yayın var. Yani bir insan o yüzden tiroidine bakıp bu işlere başlaması gerekiyor. Yani öncelikle tiroid, batın ultrasonu, safra kesesinin değerlendirilmesi. Çünkü safra kesesi de çalışmıyor. O durumda çamur oluşuyor, taş oluşuyor, pankreatit riski artıyor.
Zayıflama ilacının en büyük tehlikesi: Kas kaybı
İlaçlar müthiş bir iştahsızlık yapıyor, sistemin durmasıyla birlikte açlıkla kilo verme noktasına gidiyor. Açlık ne demek, starvasyon yani Afrika'daki açların durumunu görüyorsunuz. Aynen onlardaki gibi kaslar eriyor. Ne demek kas erimesi? Sarkopeni diyoruz. İnsanın en değerli organı kaslar. Kaslar niye kaybediliyor? Siz eğer iyi gıda alamazsanız ve bu gıdanın içerisinde almanız gereken biz proteine bağımlı yaratıklarız. Etçiyiz. Bu protein alamazsanız kaslarınızı kaybedersiniz. İnsanlar çok seviniyor. Ben diyor bir iki ayda 15 kilo verdim. Mesela çok danışan geliyor öyle. Hocam işte 'biz de başladık'. Soruyorum hiç tanita yaptınız mı? Tanita deyince duruyor. Tartı yanıltıcıdır. Kilo vermeniz hiçbir şey ifade etmez ve sağlığınız hiçbir katkı sağlamaz. Zararı bile var. Sarkopeninin (kas kaybının) geri dönüşü tedavisi pek mümkün olmuyor. Oldukça zor.
Zayıflama ilacı kesilince ne olur?
Bir, bu ilaçları kestiğiniz takdirde şöyle anlatayım ben size Mounjaro ve Ozempic üzerinden gidersek ki tirzepatit diğer ismi, yüzde 15 kilo verdiriyor. Yani 100 kilonuz varsa 15 kilo verebiliyorsunuz. Ama Mounjaro'da bu oran yüzde 22'lere, 26'lara kadar çıkabiliyor. Yani 100 kişide 100'ünde de 26 verdirmiyor. 100 kişinin 15'inde örneğin 26 kilo verdirebiliyor. Hatta yüzde 0 kilo verenler de var. Hiç kilo vermeyenler de var. Bu obezitenin doğası ile ilgili bir kavramdır. Metabolizması, genetik, fenotip yapı vesaire. Ama ilacı bıraktığınız anda da geri kilo alınma oranı yaklaşık olarak yüzde 80, ilk bir yılda.
