Uzmanı açıkladı: 18 yaş altı sigortalıların emekliliği iptal mi edilecek?

Prim gün sayısı emeklilik için yetmeyenlerin bir tanıdığının şirketinde kendini sigortalı göstermesi, ölen babadan maaş alabilmek için boşanma yoluna gidilmesi, hamilelik döneminde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek ve doğum öncesi ile sonrasında iş göremezlik ödeneğinden faydalanmak için bir yerde çalışılıyor gösterilmesi, 18 yaşından küçüklerin aile işletmelerinde sigortalı yapılması gibi durumlar SGK’nın sürekli radarında. SGK, bunlara sahte sigortalılık diyor. Bu tür durumları tespit ettiğinde de bu kişilerin sigortalılıklarını ve prim günlerini iptal ediyor, ödenen primleri iade etmiyor, emekli olunmuşsa aylık kesiliyor, emeklilik iptal ediliyor, ödenen maaşlar faiziyle geri alınıyor. SGK, sahte sigortalı için hapis cezası istemiyle suç duyurusunda da bulunuyor. Ayrıca, kişiyi sahte sigortalı olarak gösteren işverene de ciddi tutarlarda ceza kesiliyor.

Yapılan incelemeler sonucunda son 5 yılda 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edilmiş, ödenen emekli maaşları faiziyle geri istenmiş.

18 yaşından küçüklerin sigortalı gösterilmesi konusuna gelince; İş Kanunu bu konuda çok net. 15 yaşını doldurmamış çocukların çalışması ve çalıştırılması kesinlikle yasak. 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimini tamamlamış çocuklardan eğitime devam edenler, okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalışabiliyorlar. 15 yaşını tamamlamış, 18 yaşından küçük çocuklara genç işçi; 14 yaşını bitirmiş ancak 15 yaşının doldurmamış çocuklara da çocuk işçi deniyor. Genç ve çocuk işçi çalıştıracak işverenlerin, çalışacağı işe uygun olup olmadığının resmi sağlık raporu ile onaylanması da gerekiyor.

18 yaşından önce emekliliğe yönelik prim ödenmiyor. Ancak 18 yaşından sonra sigortalılıkları geçerli oluyor. Gerek çocuk ve genç işçiler gerekse de çırak statüsünde olanlar, mesleki eğitim gören öğrenciler, staj görenlere iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası yapılabiliyor. Yani, 18 yaş altında çalışanlar sigortalı yapılmak zorunda ancak hastalık sigortası yapılabiliyor ve bunun için prim ödeniyor. 18 yaşından önce sigortalı olunmasının emeklilik süresine bir etkisi olmuyor. 18 yaşından önce sigortalı olunması emeklilik yaşını ve süresini etkilemese de 18 yaşından önce ödenen primler prim gün hesabından sayılıyor.

Şunu da belirtmekte fayda, 18 yaş altındakilerin anne veya babasının ya da aile şirketinde sigortalı gösterilmesi çok yaygın. Bazıların, ileride emeklilik yaşı artacak diyerek, çocuğu erken yaşta sigortalı yapıyor, bazıları ‘çocuğum erken sigortalı olsun’ diye sigortalı gösteriyor. Artık iş o kadar ayyuka çıkmış ki, SGK, geçmişte bu konuda bir genelge yayımlamak zorunda kaldı. Genelgede, “Aileye ait işyerinde çalışan küçüklerin, vasinin iştirakiyle yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân yoktur” deniyor.

18 yaşından küçük sigortalı gösterilmişseniz, bu süreniz emekliliğinizden sayılmışsa, EYT’den yararlanıp emekli olduysanız ve SGK da bu durumu tespit ederse; emekliliğiniz iptal edilir, ödenen emekli maaşları faiziyle geri alınır, sağlıktan yararlanma haklarınız da ortadan kaldırılır. Yok, 18 yaşından önce sigortalı olmuş, ancak emeklilik süreniz 18 yaşından sonra başlamışsa ve gerekli süreyi doldurup, EYT’den emekli olmuşsanız endişe edecek bir durum yoktur.