Akademisyen Yaşın: Ermenistan’ın casusluk yargılanması, Güney Kafkasya’daki güç dengeleri olarak değerlendirilmeli
16:36 22.05.2026 (güncellendi: 17:39 22.05.2026)
© AA
Abone ol
Özel
Ermenistan'da geçen yıldan bu yana Azerbaycan lehine casusluk yapmakla suçlanan 6 Rus vatandaşı tutuklandı. Ermenistan’daki tutuklamaları değerlendiren Akademisyen Dr. Gözde Kılıç Yaşın, Ermenistan’ın uluslararası yükümlülüklere uyması gerektiğini vurguladı.
Ermenistan'da, Haziran 2024'te Azerbaycan lehine casusluk veya casusluk girişiminde bulunma şüphesiyle Artyom Mahmutov ve Daniil Semenyuk adlı iki Rusya vatandaşı gözaltına alındı. Bu olaydan bir ay sonra ise, bu kişilerin durumunu araştırmak için Ermenistan'a gelen arkadaşları Viktor Tihomirov da aynı gerekçeyle gözaltına alındı. Ermenistan mahkemeleri halihazırda yabancı bir devlet lehine casusluk veya casusluk girişiminde bulunmakla suçlanan Rus vatandaşları hakkında üç ayrı ceza davası yürütüyor. Rus vatandaşlarının tutukluluğuna yapılan itirazlarda reddedildi.
Ermenistan’da yaşanan bu gelişmeleri değerlendiren Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Gözde Kılıç Yaşın, şunları belirtti:
“Akademik literatürde sıkça vurgulandığı üzere, özellikle jeopolitik fay hatlarının hareketli olduğu coğrafyalarda, devlet güvenliğine ilişkin ceza yargılamaları dönemsel dış politika doktrinlerinden bağımsız düşünülemez. Son yıllarda Ermenistan’ın Rusya ile ilişkilerinde yaşanan kırılma, Azerbaycan’la devam eden güvenlik rekabeti ve bölgedeki büyük güç rekabeti, bu tür casusluk davalarının yalnızca hukuki değil aynı zamanda jeopolitik bir okuma gerektirmesine yol açmaktadır. Ermenistan’ın bölgesel ittifak yapılarını çeşitlendirme arayışında olduğu ve iç siyasette kutuplaşmanın derinleştiği bu konjonktür, söz konusu casusluk davalarının iç siyasi tüketim veya dış politikada bir koz olarak kullanıldığı yönündeki iddiaları –yani hukukun politize edildiği tezlerini– rasyonel bir şüphe olarak önümüze getirmektedir. Yargısal süreçlerin siyasal baskı aracına dönüştüğü iddiaları bu şüpheyi güçlendirmektedir.”
Ermenistan’ın uluslararası yükümlülükleri devreye girmesi gerektiğine dikkat çeken Dr. Yaşın sözlerini şöyle sürdürdü:
“Yargılama makamının yürütmenin yapısal veya dolaylı baskılarından arındırılmış olması gerekir. Burada görünüşte bağımsızlık da önemli bir kriterdir. Şunu ifade etmek gerekir ki; sanıkların suçlamaları bütünüyle reddettiği bu hassas süreçte, meselenin hukuki meşruiyeti ne iddia makamının mutlak anlatısına ne de sanık devletlerin savunmalarına indirgenebilir. Hukukçu ihtiyatlılığı, bizi davanın esasına dair aceleci hükümler vermekten alıkoyar. Yargılamanın neticesinde 'adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediği' ve 'hukukun politize olup olmadığı' sorularının nihai değerlendirmesi, Ermenistan mahkemelerinin delil kalitesine, savunmaya tanınan alana ve yürütme organı karşısındaki kurumsal özerkliğine bağlıdır. Bu aşamada, “adil yargılanma hakkının kesin biçimde ihlal edildiği” yönünde kategorik bir değerlendirme yapmak erken olur. Ancak dosyanın yüksek siyasal hassasiyeti nedeniyle, sürecin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi standartları ışığında dikkatle izlenmesi gerektiği söylenebilir. Özellikle yürütme organının söylemleri, medyadaki suçlayıcı dil ve delillerin şeffaflığı, ileride yapılabilecek bir AİHM incelemesinde kritik önem taşıyacaktır. Son tahlilde, Ermenistan’da yürütülen bu tür casusluk soruşturmaları yalnızca ceza hukuku ekseninde değil, Güney Kafkasya’daki güç dengelerinin yeniden şekillendiği daha geniş bir jeopolitik bağlam içinde okunmak zorundadır. Rusya–Ermenistan ilişkilerindeki gerilim, Azerbaycan ile devam eden güvenlik rekabeti ve bölgesel nüfuz mücadelesi, bu davaların algısal düzeyde dahi “salt hukuki süreçler” olarak algılanmasını zorlaştırmaktadır.”
