Vietnamlı uzmanlar: İran-ABD ateşkesi kırılgan, İsrail faktörü gerilimi tırmandırabilir
© REUTERS Dado Ruvic
Abone ol
Vietnamlı uluslararası ilişkiler uzmanları, İran ile ABD arasındaki kısa süreli ateşkesi “İran’ın göreli zaferi” olarak nitelerken, Washington’un baskı altında olduğunu ve İsrail’in anlaşmayı baltalayabilecek önemli bir faktör olduğunu vurguladı.
Vietnamlı uzmanlar, İran ile ABD arasındaki kırılgan ateşkesi, tarafların karşılıklı taviz verdiği ancak geleceği belirsiz bir süreç olarak değerlendirdi. Sputnik’e konuşan uzmanlar, ABD Başkanı Donald Trump’ın iç politik baskılar nedeniyle Orta Doğu krizini yumuşatmaya ihtiyaç duyduğunu, Tahran’ın ise zamanın kendi lehine işlediği hesabıyla hareket ettiğini belirtti.
Uluslararası ilişkiler uzmanı Doç. Hoang Ziang, hem Washington’un hem de Tahran’ın geri adım attığını ifade ederek, şu değerlendirmede bulundu:
İran daha önce, Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla birlikte uzun vadeli bir barış sağlanmadan hiçbir ateşkesi kabul etmeyeceğini açıklamıştı. Ancak bu noktada geri adım attı. Öte yandan ABD Başkanı Trump da genel hatlarıyla İran’ın şartlarını kabul etti. Elbette İran’ın talepleri yeniden müzakere edilebilir, fakat buna rağmen bunun İran açısından açık bir zafer olduğunu söylemek mümkün.
Uluslararası gözlemci Tran Hoang ise İran’ın taleplerinin ABD açısından son derece tartışmalı olduğuna dikkat çekti:
İran’ın şartları; Tahran’a tazminat ödenmesini, nükleer programını sürdürmesine izin verilmesini ve Hürmüz Boğazı üzerinde kontrolünü içeriyor. Washington’un bunları kabul edeceğine dair bir garanti yok. Ancak benim görüşüme göre ABD bu çatışmadan çıkmak istiyor. Attığı adımlar oldukça açık ve pek de ince ayarlı değil. Bu da Amerikan diplomasisinin ağır bir baskı altında olduğunu ve muhtemelen sınıra dayandığını gösteriyor.
Hoang Ziang, tarafların ateşkese, durumun ciddiyetinin farkında olarak ve gerilimi düşürme amacıyla razı olduğunu vurguladı:
İki haftalık ateşkes, tansiyonu azaltma girişimi. Trump’ın Orta Doğu krizini yumuşatmaya çok ihtiyacı var. ABD içindeki durum son derece karmaşık, azil tehdidi artık sadece teorik bir ihtimal değil. Trump için ‘itibarını koruması’ son derece önemli. İran ise ekonomisinin tamamen yıkılmasını istemiyor ve zamanın kendi lehine işlediğini biliyor. İki haftalık ateşkes, müzakereler çıkmaza girse bile ‘karar günü’ne kadar fazladan 14 gün kazandırıyor; o gün geldiğinde Trump’ın bölgeden asker çekmek zorunda kalması muhtemel. İran, Trump’a hem geri çekilme imkanı verdi hem de ülkenin ekonomik potansiyelini korumaya çalıştı.
İran ile ABD arasındaki ateşkesin, İsrail’in hamleleri nedeniyle risk altında olduğuna işaret eden Tran Hoang, Tel Aviv’in anlaşmayı zayıflatabilecek bağımsız bir faktör olduğunu söyledi:
İsrail açısından İran–ABD anlaşması ciddi bir darbe niteliğinde. Bu nedenle İsrail faktörünü göz ardı etmek mümkün değil. İsrail, Trump’ın bu tuzaktan kolayca çıkmasına izin vermeyecektir.
