Dünya haritası - Sputnik Türkiye, 1920
DÜNYA
Rusya, ABD, Avrupa ve Ortadoğu başta olmak üzere dünyanın dört bir yanından son dakika haberleri, analizler ve özel dosyalar.

İran’ın kritik ismi Ali Laricani kimdir?

© REUTERS Thaier Al-SudaniAli Laricani
Ali Laricani - Sputnik Türkiye, 1920, 03.03.2026
Abone ol
Hamaney’in ölümünden sonra ön plana çıkan Ali Laricani, öldürülen dini liderin en yakın danışmanlarından biriydi. Alman filozof Kant hakkında kitaplar yazan, nükleer müzakerelerde rol alan ve Time dergisinin İran’ın Kennedyleri olarak tanımladığı bir aileden gelen Laricani son olarak “ABD ile müzakere yapmayacağız” sözüyle dünya gündemine oturdu.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani, İran’da ‘sakin, pragmatist ve kritik bir isim’ olarak görülüyor. Ancak, 67 yaşındaki siyasi 1 Mart’ta bu tonunu tamamen değiştirdi.
İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinden sadece 24 saat sonra televizyona çıkarak bir mesaj yayınladıktan sonra sosyal medyada da bir paylaşım yaptı:

Amerika ve Siyonist İsrail rejimi, İran milletinin kalbini ateşe verdi. Onların kalplerini yakacağız. Siyonist suçluları ve arsız Amerikalıları yaptıklarından dolayı pişman edeceğiz.

İran’ın cesur askerleri ve büyük milleti, şeytani uluslararası zalimlere unutulmaz bir ders verecek.

Laricani’nin Hamaney’in ölümünden sonra üç kişilik geçiş konseyi ile birlikte önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor.
Alman filozof Immanuel Kant üzerine kitaplar kaleme alan ve Batı ile nükleer müzakereler yürüten Laricani hakkında az bilinenler:

Time ‘İran’ın Kennedyleri’ demişti

3 Haziran 1958’de Irak’ın Necef kentinde doğan Laricani, aslen Amol’lu varlıklı ve nüfuzlu bir aileye mensup. 2009’da Time dergisi aileyi “İran’ın Kennedy’leri” olarak nitelendirmişti.
Babası Mirza Haşim Amoli tanınmış bir din alimiydi. Kardeşleri de yargı ve Uzmanlar Meclisi gibi, dini lideri seçme ve denetleme yetkisine sahip kurumlarda üst düzey görevler üstlendi.
Laricani’nin İran’daki devrim sonrası seçkinlerle bağları kişisel düzeyde de güçlü. 20 yaşında, İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Humeyni’nin yakın çevresinden olan Murtaza Mutahhari’nin kızı Feride Mutahhari ile evlendi.
Çocuklarının kariyerleri daha çeşitlilik gösterdi. Kızı Fatima Laricani, Tahran Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu ve uzmanlık eğitimini ABD’nin Ohio eyaletindeki Cleveland Devlet Üniversitesi’nde tamamladı.

Matematikçi ve filozof

Pek çok İranlı siyasetçinin aksine yalnızca dini medrese eğitimi almayan Laricani, seküler akademik bir geçmişe de sahip.
1979’da Sharif Teknoloji Üniversite’sinden Matematik ve Bilgisayar Bilimleri lisans derecesi aldı. Ardından Tahran Üniversitesi’nde Batı felsefesi alanında yüksek lisans ve doktora yaptı, doktora tezini Kant üzerine yazdı.
1979 Devrimi’nin ardından 1980’lerin başında İran Devrim Muhafızları’na katıldı. Daha sonra hükümete geçerek, Cumhurbaşkanı Ali Ekber Haşimi Rafsancani döneminde 1994-1997 arasında Kültür Bakanı olarak görev yaptı.
1994’ten 2004’e kadar devlet televizyonu IRIB’in başkanlığını yürüttü. Reformistler, bu dönemde uyguladığı kısıtlayıcı politikaların İranlı gençleri yabancı medyaya yönelttiğini savunarak Laricani’yi eleştirdi.
2008-2020 yılları arasında üç dönem üst üste Meclis Başkanlığı yaptı ve iç-dış politikada önemli rol oynadı.

Nükleer dosya ve siyaset

2005’te muhafazakar aday olarak cumhurbaşkanlığına aday oldu ancak ikinci tura kalamadı. Aynı yıl Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri ve baş nükleer müzakereci olarak atandı.
2007’de dönemin Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmadinejad ile nükleer politika konusunda görüş ayrılığı yaşayarak görevlerinden istifa etti.
2008’de Kum kentini temsilen Meclis’e girdi ve Meclis Başkanı seçildi. 2015’te İran ile dünya güçleri arasında imzalanan ve Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olarak bilinen nükleer anlaşmanın Meclis’ten geçmesinde kilit rol oynadı.
© Erfan KouchariAli Laricani
Ali Laricani - Sputnik Türkiye, 1920, 03.03.2026
Ali Laricani
2021 ve 2024 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmak istedi ancak adaylığı Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından reddedildi. Resmi bir gerekçe açıklanmadı. Analistler, 2021’deki kararın seçimleri kazanan İbrahim Reisi için alan açma hamlesi olduğunu değerlendirdi.
Ağustos 2025’te Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından yeniden Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği görevine getirildi. Ekim 2025’te Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile iş birliği anlaşmasını iptal ettiği ve ajans raporlarını “artık etkili değil” diye nitelediği bildirildi.

Savaşın gölgesinde diplomasi

Sert açıklamalarına rağmen Laricani, İran sistemi içinde pragmatik bir figür olarak görülüyor. 2015 nükleer anlaşmasına verdiği destek, gerektiğinde taviz verebileceği yönünde yorumlanıyor.
Arap basınında, gerilimin tırmanmasından haftalar önce ABD ile dolaylı görüşmelere katıldığı bildirildi. Şubat ayında Umman arabuluculuğundaki temaslarda, Washington’dan somut bir teklif gelmediğini söyledi ve İsrail’i diplomatik süreci sabote ederek “savaşın fitilini ateşlemeye” çalışmakla suçladı.
ABD ve İsrail saldırılarından önce verdiği bir röportajda, askeri seçeneğin uygulanabilir olmadığının Washington tarafından anlaşıldığını savunarak müzakereyi “rasyonel bir yol” olarak tanımlamıştı.
Ancak 28 Şubat’ta başlayan hava saldırıları diplomatik pencereyi kapattı.
Son konuşmasında, anayasa uyarınca liderlik geçişinin planlandığını belirten Laricani, liderleri öldürmenin İran’ı istikrarsızlaştıracağını düşünen ABD’nin “yanılgı içinde” olduğunu söyledi.
“Bölge ülkelerine saldırmayı planlamıyoruz” diyen Laricani, “ancak ABD tarafından kullanılan tüm üsleri hedef alıyoruz” ifadesini kullandı.
Hamaney’in ölümü ve bölgedeki gerilimin tırmanışı sonrası Laricani, ABD ve İsrail’e “daha önce hiç deneyimlemedikleri bir güçle” karşılık verileceğini söyledi.
İran'ın misilleme saldırıları sonucu İsrail'in Petah Tikva bölgesinde açılan bir delik - Sputnik Türkiye, 1920, 03.03.2026
DÜNYA
İsrail, ABD ve İran çatışmasında 4. gün: Karşılıklı füze ve İHA saldırıları devam ediyor, hava sahaları kapandı
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала