Donbass’tan yeni dönen gazeteci Altınbaş: ‘Donetsk’te hayat giderek normale dönüyor’

Aydınlık Gazetesi Dış Haberler Servis Şefi, Gazeteci Özgür Altınbaş Radyo Sputnik’te yayınlanan 'İsmet Özçelik’le Ankara Farkı' programına konuk oldu. Programda Donbass ve cephe hattındaki izlenimlerini aktaran Altınbaş, şunları söyledi:

‘Sokaklar artık daha canlı’

Altınbaş, Donbass bölgesindeki son durumu yerinde gözlemleyerek güvenlik şartlarındaki değişime dikkat çekti. Cephe hattının Donetsk merkezinden 50 kilometre uzağa çekilmesiyle birlikte şehrin vurulma riskinin azaldığını belirten Altınbaş, güvenlik önlemlerinin esnediğini ve gündelik yaşamın eskiye nazaran daha canlı olduğunu ifade etti:

“Şu an güvenlik anlamında bir eşik aşılmış. X-RAY’e girmeden sadece turnikelerden geçiyorsunuz. 3 yıl önce ile karşılaştırdığımda sokaklar doluydu. 2023’ün Mayıs ayında gittiğimde cephe Donetsk’in merkezine 10 km’den daha az bir mesafedeydi. Bu yüzden çok fazla 155 mm’lik NATO standartlarında üretilen top mermileri vardı. Her gün onlarcası Ukrayna tarafından atılıyordu. Şimdi yaklaşık 45-50 km’ye kadar cephe Donetsk’in merkezinden uzaklaştı. Bu da Donetsk’in merkezinin bu top mermileriyle vurulmasını imkansız hale getiriyor. Bu yüzden 2023’e göre sokaklarda daha fazla insan gördüm. Hayat büyük ölçüde normal seyrinde. 2023’te biraz hayalet şehir gibiydi, çocuk göremiyordunuz. Şimdi parklarda anne-babalarıyla birlikte çocuklar var. Daha önceki gittiğimde kapalı olan esnaf dükkanlarını tekrar açmış. Sokakların çok daha canlı olduğunu söyleyebilirim. Buradaki en önemli nokta nüfusun geri dönmesi. 2014’ten sonra Donetsk’te yaşayanların bir kısmı Donetsk’i terk etmişti. Ama oradaki yerel esnafla konuştuğumda sadece Donetsk’i terk eden değil, daha önce ana karada yaşayıp buradaki ekonomik fırsatları görüp geldiklerini anlattılar. Bu da nüfusta artış ve ekonomik iyileşmenin olduğunu gösteriyor. Eskiden okul uzaktandı, orada konuştuğum insanlar şimdi çocukların doğrudan örgün eğitime geçtiği, okullarına gittiği gibi önemli eşiklerin aşıldığını söyledi.”

‘Önümüzdeki günlerde Rusya’nın ilerlemesi hızlanır’

Altınbaş, Rusya’nın sahadaki ilerleyiş hızını belirleyen temel unsurların mevsimsel koşullar ve sivil hassasiyeti olduğunu vurguladı. Cephe hattındaki askerlerin kış şartlarında İHA'lara karşı korumasız kaldığını ve bahar aylarıyla birlikte operasyonların ivme kazandığını belirten Altınbaş; sivil zayiatı önlemek adına yürütülen "kılcal" operasyonların çatışmanın hızını etkileyen en kritik insani faktör olduğunu ifade etti:

“Bu aslında savaş doktrininin değişmesiyle alakalı. Çünkü İHA’lar çok devrede. İHA’lara karşı savunma mekanizması mevsime göre de değişiyor. Örneğin askerler ile İHA’ların zorluklarına ilişkin konuştuk. Birincisi cephe hattına ulaşmada İHA’lar devreye giriyor ve bunlardan yüz binlerce olduğunu düşünün. Mevsimin de durumu çok değiştirdiğini söylüyorlar. Örneğin kış ve sonbahar mevsimlerinde sıcak çatışma azalıyor. Özellikle Donbass ve Zaporojye bölgesinde çok fazla tarım arazisi var. Bu topraklar yağmur ve kar aldığı için zırhlı araçların ilerlemesinde ciddi bir engel teşkil ediyor. Hem Ukrayna hem Rusya tarafında savaşanlar için İHA’nın en büyük verdiği sorun ondan saklanma çabası. Askerler, bahar aylarının ortalarından yaz aylarının sonlarına kadar İHA’lardan saklanabildiklerini söylediler. Çünkü ağaçların çiçek ve yapraklarının açtığını ve bu şekilde ağaçların arasında İHA’lardan kaçabildiklerini söylediler. Ama sonbahar ve kışa gelindiğinde yapraklar, ağaçlar yok; dolayısıyla korunacak alan da yok. Bu da çatışmayı yavaşlatıyor. Bu çatışma alanı ilkbahar ortası ile birlikte Eylül-Ekim ayına kadar hızlanıyor. Yavaşlamasının bir sebebi de operasyonun biraz daha ‘kılcal’ yapmaları. Savaşlarda çok fazla sivil de yer alıyor. Bir şehri ele geçirirken sivil zayiat vermemek için çok daha ince operasyonlar yapmak zorunda kalıyorlar. Mesela oradaki askerlerle konuştuğumuzda onlar için savaşın en zor kısmı sivil tahliyeleri. Örneğin ‘bir binada bir sivil olduğunda onu kurtarmak bizim için en zor görev. Çünkü onun hayatına öncelikle verdiğimiz için, onu kurtarma aşamasında çok fazla İHA saldırılarına uğruyoruz’ diyorlar. O yüzden hem mevsimsel geçişler, hem İHA'ların hareketliliği, hem de sivil zayiatı daha aza indirmek için bazı yerlerde cephelerde savaşın biraz daha ağırlaştığını görebiliyoruz.”

‘Rus askerleri: Ukrayna ile değil, NATO ile savaşıyoruz’

Cephedeki Rus askerlerinin bu savaşı doğrudan Batı emperyalizmine karşı bir mücadele olarak gördüğünü belirten Altınbaş, Batı yardımı kesildiği an Ukrayna ordusunun direncinin çökeceğini ifade etti. Savaşın asıl yürütücü gücünün NATO olduğunu vurgulayan Altınbaş, şunları kaydetti:

“Birincisi Rus askerlerinde şu vurgu çok fazla var: ‘Biz Ukrayna'ya karşı değil, NATO'ya karşı savaşıyoruz’ Bunun nedeni de 2014'ten itibaren başlayan Maydan olayları, ardından orada yapılmaya çalışılan Rus dilinin yasaklanması, oradaki Rus nüfusun bastırılması… Bu doğrudan Avrupa tarafından ya da Batı emperyalist merkezleri tarafından yapılan bir durum. Bütün silah desteğinin alt yapısını Avrupa, NATO ülkeleri oluşturdu. Şimdi bu durumda Amerika'da çıkan, batıda çıkan makaleleri inceliyoruz; ABD'nin ve Avrupa'nın, diğer NATO ülkelerinin askeri yardımı kesildiği anda Ukrayna ordusunun dayanma süresi birkaç hafta olarak gösteriliyor. Bu tabloya baktığımızda da savaşı sürdüren, savaşı destekleyen ya da savaşı Rusya açısından daha fazla yıpratma savaşına dönüştürmeye çalışan unsur doğrudan Avrupa ve NATO. Bu yüzden oradaki askerler doğrudan kaynağı Avrupa'dan ve NATO'dan aldıkları için bu savaş NATO'ya karşı savaş. Sadece cephede Ukraynalı askerlerin olmadığı, çok sayıda yabancı askerin de olduğunu da söylüyorlar. Yani Kolombiya'dan tutun, Ermenistan'a, Gürcistan'a, bazı Batı ülkeleri, Fransızlar, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada… birçok yerden Avrupa ve Batılı merkezler doğrudan paralı askerler oluyor. Hatta iki gün önce Kolombiya Devlet Başkanı Petro, ‘Boşuna ölüyorsunuz. Para kazanmak için kendi hayatınızı boşuna riske atıyorsunuz. Biz Kolombiya olarak bu savaşın destekleyicisi ya da sürdürülmesi için bir mekanizma olmak istemiyoruz’ diye bir açıklama yapmıştı.”

‘Yolsuzluk, Ukrayna ordusunda motivasyonu bitirdi’

Altınbaş, Ukrayna’da parası olanın askerlikten kaçtığı, yoksul halkın ise doğrudan ön cepheye sürüldüğü bir sistemin kurulduğunu belirtti. Bu adaletsizliğin ve yolsuzlukların, askerleri Rus safına geçmeye iten unsurlardan biri olduğunu ifade eden Altınbaş, şunları söyledi:

“Doğrudan cephedeki askerlerle görüştük. Bize şunu söylediler: ‘Aramızda bir fark yok. Biz tek bir milletiz. Biz Slavız, Ortodoks’uz, aynı dine mensubuz, aynı dili konuşuyoruz, aynı kökenden ve tarihten geldik. Bizim karşıda savaştığımız kişi bizden farklı bir kişi değil’ Bazı taburlar var, bunların bir kısmını daha önce Ukrayna tarafında seferberlikle alınarak cepheye gönderilen askerlerden oluşuyor. Onlarla konuştuğumuzda şunları söylediler; ‘Biz Rusça konuşuyoruz, Rus’uz. Bu topraklarda doğduk, büyüdük ve şu anda o topraklara karşı savaşıyoruz. Bu nedenle safımızı değiştirdik’ diyorlar. Bir de tabii sadece mesele kendilerini aynı görmekle ilgili değil. Mesela seferberlikte askere alınıyorlar. Tabii bu konuda çok fazla yolsuzluk ve yalanlarla ilgili hikayeler anlattılar. Örneğin, alınıyorlar ve çok hızlı bir eğitimden geçiriliyorlar. Daha önce silah tutmamış ya da zorunlu askerlik hizmetinde biraz silah tutmuş kişiler hızlı bir eğitimle cephenin en ön tarafına yollanıyor. Acemi oldukları için savaşma kabiliyetleri yok ve motivasyonlarını kaybediyorlar. Bunun üstüne bir de yolsuzluk eklendiğinde, yani parası olanların seferberlikten kaçması. Avrupa Birliği'nde bununla ilgili bir soruşturma da başlatıldı. Hatta şöyle ilginç bir şey olmuştu; Ukrayna'da yolsuzlukla mücadele eden kuruma verilen para ile yolsuzluk yapıldı. Bir de mesela akrabaları karşı tarafta. Bir asker şunu anlatmıştı: ‘Benim annem karşı tarafta ve ben o tarafa karşı savaşıyorum. Bu yüzden safımı değiştirdim, Rus ordusuna katıldım’ dedi. ‘Peki savaştan sonra ne yapacaksın?’ dediğimde ise ‘Rus ordusuna kalmaya devam edeceğiz. Yani asker olarak hayatımıza devam edeceğiz’ diyenler var. Bazıları da ‘savaş bittikten sonra eğer görevimiz tamamlanırsa normal bir sivil vatandaş olarak yaşayabiliriz’ diyor. O yüzden çok fazla geçiş oluyor.”

‘Ukrayna ordusunda zararlı madde kullanımı var’

Sahada, daha önce Ukrayna ordusunda savaşıp Rus ordusuna katılan askerlere iki ordu arasındaki farkları da soran Altınbaş, askerlerin ciddi farklılıklar anlattıklarını söyledi. Altınbaş şu ifadeleri kullandı:

“Askerlerden şunları çok duyduk: ‘Ukrayna ordusunda ciddi bir disiplin sorunu var. Zararlı madde kullanımı yaygın. Buna göz yumuluyor. Bu durum Ukraynalı askerler arasında da bir sorun yaratıyor.’ Bu tabloya baktığımızda birincisi disiplin sorunu, ikincisi de yolsuzluk önemli bir problem. Rus tarafında daha disipline olmuş bir yapı ile karşılaştık. Askerler bu tarz zararlı maddelerin kullanılmadığı, daha disiplinli bir konumda olduklarını anlattılar bize.”