2024 yılında kurulan Alman girişimi SWARM Biotactics, askeri amaçlarla kullanılmak üzere ‘biyo-robotik sürüler’ geliştirmeyi hedefliyor. Ancak bu alandaki çalışmalar yeni değil, projenin köklerinde Türk asıllı bilim insanı Dr. Alper Bozkurt'un çalışmaları yatıyor.
Teknoloji nasıl çalışıyor?
Şirket, Madagaskar tıslayan hamam böceklerinin antenlerine elektrotlar yerleştirerek ve üzerlerine küçük sırt çantaları takarak onları uzaktan kontrol edilebilir hale getiriyor.
Bu böcekler, güvenli iletişim, hassas navigasyon ve gerçek zamanlı veri toplama yetenekleriyle donatılıyor.
North Carolina Eyalet Üniversitesi'nden (NCSU) böcek biyonatiği uzmanı Dr. Alper Bozkurt, bu teknolojinin gelişiminde kilit bir rol oynadı. Geçmişte ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı'nın (DARPA) yürüttüğü ve böcek pupalarına elektronik implantlar yerleştirerek siborglar oluşturmayı hedefleyen HI-MEMS projesinde çalışan Bozkurt, güveler üzerinde uzmanlaştı.
Daha sonra çalışmalarını Madagaskar tıslayan hamam böceklerine yoğunlaştıran Bozkurt, bu canlıların özellikle arama-kurtarma görevlerinde, örneğin enkaz altında kalan insanları bulmada kullanılabileceğini kanıtladı.
Alper Bozkurt / NCSU
© Fotoğraf : Alper Bozkurt / NCSU
Bozkurt, biyolojik bir varlığı kontrol etmenin zorluklarını şöyle açıklıyor:
Böcekler ışık, feromonlar, ısı ve yiyecek gibi çevresel faktörlerden etkilenir. Temel amaç, bu biyolojik varlığın dış uyaranlarla dikkatinin dağılmasını önleyip sadece sizin sağladığınız nöro-stimülasyonu takip etmesini sağlamaktır.
Ayrıca Bozkurt, aşırı elektrik akımının böcek dokusuna zarar verebileceği ve dokuyu elektriksel olarak yükleyerek böceğin sinyallere yanıt vermesini engelleyebileceği konusunda da uyarılarda bulunuyor.
Etik tartışmalar ve şüpheler
Proje, bilim dünyasında etik tartışmaları da beraberinde getiriyor. Entomolog Dr. Coby Schal, bu işlemin aslında böceğe elektrik şoku vermek olduğunu ve hayvanın sadece acıdan kaçmak için hareket ettiğini savunuyor. Madagaskar hamam böceklerinin birer ‘haşere’ değil, evlerde beslenen uysal canlılar olduğunu vurgulayan uzmanlar, böceklerin deneylerde denetimsiz kullanılabilmesini eleştiriyor.