ABD Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlığındaki ABD heyetinin İslamabad’da müzakerelere katılması planlanırken, Tahran yönetimi henüz bu görüşmelere katılacağını doğrulamadı.
Sahadaki gerilim ise artmış durumda: Hürmüz Boğazı’nda karşılıklı müdahaleler yaşanıyor, ABD İran bağlantılı gemilere abluka uyguluyor, İran ise buna askeri karşılık veriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın anlaşmayı kabul etmemesi halinde altyapıyı hedef alacak sert askeri seçenekleri gündeme getirdi.
İran tarafı ise, tehdit altında müzakere etmeyeceğini vurguluyor.
Bu kritik eşikte Katar merkezli Al Jazeera’ye konuşan uzmanların öne çıkardığı dört temel senaryo şöyle:
1. Senaryo: Müzakereler yapılır ve geçici anlaşma çıkar
Tarafların İslamabad’da bir araya gelmesi halinde nihai bir barıştan ziyade, zaman kazandıracak geçici bir mutabakat ihtimali öne çıkıyor.
Bu senaryoda ateşkes uzatılabilir, taraflar nükleer adımlar ve yaptırımlar arasında bir denge kurmaya çalışabilir. Ancak mevcut pozisyonlar arasındaki derin farklar, böyle bir sonucu zorlaştırıyor.
2. Senaryo: Görüşme sonuçsuz kalır ama ateşkes uzatılır
Taraflar masaya otursa bile temel konularda uzlaşma sağlanamayabilir.
Buna rağmen, çatışmanın yeniden alevlenmesini önlemek için geçici bir ateşkes uzatması gündeme gelebilir. Bu durum diplomasinin tamamen çökmesini engeller ancak kalıcı çözüm üretmez.
3. Senaryo: Müzakere olmaz, ateşkes yine de uzatılır
İran’ın görüşmelere katılmaması halinde bile ABD’nin son anda ateşkesi uzatma ihtimali tamamen dışlanmıyor.
Ancak bu senaryo, kalıcı bir istikrar değil, sadece kırılgan bir bekleme süreci anlamına gelir. Denizlerdeki gerilim ve karşılıklı suçlamalar sürdükçe yanlış hesaplama riski yüksek kalır.
4. Senaryo: Müzakereler başarısız olur ve ateşkes biter
En sert senaryoda, görüşmeler gerçekleşmez ya da çöker ve ateşkes sona erer. Bu durumda ABD’nin İran’ın enerji ve ulaşım altyapısına yönelik saldırılar başlatması, İran’ın da bölgesel ölçekte karşılık vermesi beklenir.
Bu gelişme, çatışmayı hızla geniş çaplı bir bölgesel krize dönüştürebilir.
Özetle, mevcut tablo ne tam bir diplomatik çözüm ne de kesin bir savaş rotası sunuyor. Ateşkesin sona ermesi ile olası bir anlaşma arasında geniş bir gri alan bulunuyor.
Bu alanın nasıl şekilleneceği ise tarafların önümüzdeki günlerde atacağı adımlara bağlı.