Pazar günü yaşanan olayda, söz konusu kişilerin Meksika ordusunun yürüttüğü kartel karşıtı bir operasyondan dönerken bulundukları aracın kaza yapması sonucu yaşamını yitirdiği bildirildi.
The New York Times (NYT) gazetesinin haberine göre, kimliklerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, ölen Amerikalıların istihbarat görevlisi olduğunu belirtti. Aynı kazada iki Meksikalı yetkilinin de hayatını kaybettiği ifade edildi.
Yetkililerin aktardığına göre, ekip dağlık bölgelerde faaliyet gösteren gizli metamfetamin laboratuvarlarını hedef alan bir operasyondan dönüyordu. Söz konusu operasyonun Meksika silahlı kuvvetleri tarafından yürütüldüğü kaydedildi.
Olayla ilgili bilgi veren kaynaklar, hassas nitelikteki detaylar nedeniyle anonim kalmak şartıyla konuştu. CIA ise konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, olayın ardından yaptığı açıklamada, hükümetinin Amerikalıların Chihuahua’daki faaliyetlerinden önceden haberdar olmadığını söyledi. Sheinbaum, bu kişilerin yürütülen operasyona dahil olup olmadığının ve bunun ülkenin ulusal güvenlik yasalarını ihlal edip etmediğinin araştırılacağını belirtti.
Sheinbaum ayrıca, ABD ile iş birliğinin esas olarak istihbarat paylaşımı ve koordinasyonla sınırlı olduğunu vurgulayarak, sahada doğrudan müşterek operasyonların söz konusu olmadığını ifade etti.
Meksika yasalarına göre yasak
Meksika yasalarına göre, yabancı güvenlik ve istihbarat görevlilerinin hükümet izni olmadan ülkede faaliyet göstermesi yasak. ABD’li yetkililerin federal onay olmaksızın yerel makamlarla doğrudan çalışması ise anayasa ihlali anlamına geliyor.
NYT’nin aktardığına göre, Donald Trump döneminde bazı uyuşturucu kartellerinin “terör örgütü” olarak tanımlanmasının ardından, ABD’nin bu gruplarla mücadelesinde CIA ve Pentagon daha aktif rol almaya başladı. Bu kapsamda CIA’nın Meksika’daki gizli insansız hava aracı programını genişlettiği ve daha gelişmiş gözetlemedronlarını devreye soktuğu belirtildi.
Aynı dönemde Pentagon’un Karayipler ve Pasifik’te uyuşturucu kaçakçılarına karşı yürüttüğü operasyonlarda askeri güç kullandığı ve bu süreçte çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği ifade edildi.
El Mencho operasyonu
Öte yandan Şubat ayında CIA’nın sağladığı istihbarat sayesinde, “El Mencho” lakabıyla bilinen kartel lideri Nemesio Oseguera Cervantes’in yerinin tespit edildiği ve Meksika güçlerinin düzenlediği operasyonda öldürüldüğü bilgisi paylaşıldı.
Chihuahua Başsavcılığı ise yaptığı açıklamada, ABD personelinin söz konusu uyuşturucu karşıtı operasyona doğrudan katılmadığını savundu. Açıklamaya göre Amerikalılar, operasyon sonrasında eğitim amacıyla bölgeye gitti ve örneğin dron kullanımına ilişkin teknik destek sağladı.
Ancak yetkililerin farklı zamanlarda yaptığı açıklamalar arasında çelişkiler olduğu dikkat çekti. İlk açıklamalarda Amerikalıların operasyondan dönerken hayatını kaybettiği belirtilirken, daha sonra bu kişilerin eğitim programı kapsamında bölgede bulunduğu ifade edildi.