193 ülkenin temsil edildiği Birleşmiş Milletler bünyesinde yürütülen süreçte adaylar, vizyonlarını ve küresel krizlere yaklaşımlarını kapsamlı oturumlarda anlatacak.
Adaylar sahneye çıkıyor
İlk oturumda, adaylardan Şili’nin eski devlet başkanı Michelle Bachelet diplomatik soruları yanıtlayacak. Onu, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın başındaki Arjantinli Rafael Mariano Grossi takip edecek.
Programın ilerleyen günlerinde ise BM ticaret ve kalkınma ajansının yöneticisi Rebeca Grynspan ile Senegal’in eski cumhurbaşkanı Macky Sall delegelerin sorularını yanıtlayacak.
BM Genel Sekreteri seçimi ne zaman?
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumunda Başkan seçimi, İç Tüzüğün 30. maddesi uyarınca, 2 Haziran 2026 tarihinde saat 10:00'da BM Genel Merkezi Genel Kurul Salonu'nda yapılacak.
Belirlenen bölgesel rotasyona uygun olarak, bir sonraki başkan Asya Pasifik Grubu'ndan seçilecek.
Neden daha az aday var?
Bu dönemki yarışta yalnızca dört isim bulunması dikkat çekiyor. Oysa 2016’daki seçim sürecinde 13 aday yarışmıştı. Uzmanlara göre bunun arkasında, son yıllarda artan küresel gerilimler ve uluslararası sistemdeki derin ayrışmalar yatıyor.
Özellikle büyük güçler arasındaki anlaşmazlıklar, BM’nin etkinliğine yönelik eleştirileri artırmış durumda. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Ukrayna, Gazze ve İran gibi krizlerde etkili adımlar atamaması, kurumun rolünün sorgulanmasına neden oluyor.
Seçim nasıl yapılıyor?
Genel sekreter, BM Genel Kurulu’nda oylanarak belirleniyor. Ancak süreçte belirleyici olan unsur, Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olan Rusya, Çin, ABD, Birleşik Krallık ve Fransa’nın veto hakkı.
Ayrıca uzun süredir uygulanan gayriresmi gelenek gereği görev, bölgesel temsile göre dönüşümlü ilerliyor. Daha önce Afrika, Asya ve Avrupa’dan isimlerin seçilmesinin ardından bu kez Latin Amerika’nın öne çıkabileceği konuşuluyor.
Kadın aday ihtimali güçleniyor
Yarışta iki kadın aday bulunması, “ilk kadın genel sekreter” ihtimalini yeniden gündeme getirdi. Özellikle Avrupa ülkeleri bu yönde açık destek veriyor.
Ancak süreç tamamen uzlaşıya bağlı. Örneğin ABD’de bazı Cumhuriyetçi siyasetçiler, Michelle Bachelet’in adaylığına karşı çıkarak Washington yönetiminin veto yetkisini kullanmasını talep etti.
Zorlu bir görev bekliyor
Yeni genel sekreter, derinleşen jeopolitik krizler, iklim değişikliği ve uluslararası sistemdeki güven erozyonu gibi ağır dosyalarla karşı karşıya kalacak.
Bu nedenle bu hafta yapılacak oturumların, yalnızca adayların kişisel yetkinliklerini değil, aynı zamanda BM’nin gelecekte nasıl bir rol üstleneceğine dair ipuçlarını da ortaya koyması bekleniyor.