Gazeteci Ceyhun Bozkurt, ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının, enerji piyasalarına etkisini değerlendirerek petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın en çok ABD ve müttefiklerini zorladığını söyledi. Sürece ilişkin konuşan uzmanlar, Washington’un sahadaki belirsizlik nedeniyle zaman kazanmaya çalıştığı görüşünde birleşti.
Gazeteci Ceyhun Bozkurt, devam eden İran-ABD geriliminin ekonomik boyutuna dikkat çekerek, petrol fiyatları üzerinden yapılan hesaplamaların savaşın seyrini doğrudan etkilediğini söyledi. “Bugün savaş bitse dahi petrol fiyatlarının yıllık ortalama 83 dolar civarında seyredeceğine yönelik projeksiyonlar yapılıyor” diyen Bozkurt, şu ifadeleri kullandı:
“Savaş bugün bitse bir hesaplama yapılmış. Petrol fiyatları yıllık ortalama 83 dolar civarında seyredecek şeklinde bir prodüksiyon yapılıyor. Sonraki dönemde ne olacağını bilemeyiz ama bu bir tahmin. Bunun ABD halkına petrol olarak değil birçok alanda ciddi etkisi var. Trump da seçime girecek politikacı bunu uzatmak istemiyor. Trump istediğini bir türlü alamıyor. Hürmüz meselesinde yaşanan sıkıntılardan kaynaklı ABD’ye de yansıyan problemlere de bakıldığında orada da rahatsızlıklar var. Dünyanın en önemli petrol ihracatçısı ABD-Suudi ortaklığında olan dev şirket Aramco, ABD-İsrail ikilisinin İran saldırısı sürecinde yaşanan aksamalardan sonra Mart ayında ham petrol tedarikini azaltmak zorunda kalmış. Şubat ayında günlük 7 milyon 108 bin varile yakın satış gerçekleştirirken Mart ayında 4 milyon 355 bin varile yakın bir satış gerçekleştiriyor. Neredeyse yüzde 70’e varan azalma var. Bunun sonuçları her yere yansıyor. Özellikle ABD ve müttefikleri üzerinde. ABD ve İsrail savaşa girdi diye tepkiler de oluyor. Hürmüz’e de saldırıyor başka yerlere de saldırıyor”
Süreci değerlendiren gazeteci Ercan Gürses ise Washington yönetiminin söylem değişikliğine dikkat çekti. Gürses, Trump’ın başlangıçta sert bir üslup kullandığını ancak zamanla daha yumuşak mesajlar vermeye başladığını belirterek, “48 saat içinde Hürmüz’ü açın yoksa yok ederiz söyleminden, ‘5 gün süre verdim, görüşmeler olabilir’ noktasına gelindi. Bu geri adım izlenimi oluşturuyor” dedi. İran tarafının doğrudan görüşme iddialarını reddettiğini hatırlatan Gürses, şu ifadeleri kullandı:
“Bu süreçte geri adım attığı izlenimini veren zayıflık imajını da verir. Şu anda Trump geri adım attığı izlemini veriyor. 48 saat içinde Hürmüz Boğazı’nın geçişlerini açın yoksa biz sizi yok edeceğiz noktasından 48 saati 5 güne çıkardım, İran ile görüşüyoruz anlaşma istiyorlar. Eğer olursa ne güzel olur diyor. İran da görüşme yapmadıklarını söylüyor. Bence görüşme dolaylı ya da doğrudan kesin vardır. İsrail’in bu konuda kendisini zavallı konuma düşürmek pahasına da olsa ABD’yi kaçma bizi bırakma noktasına çekecek açıklamalar yapması ve Trump’ın da bu yükü daha fazla yaşıyamacağını anlamış olma ihtimali var. Savaş bugün bitse İran kazandı, istikbalini çiğnetmedi, geri adım atan ABD oldu diyeceğiz. Trump’ı bu noktaya getiren dinamiğin, içine düştüğü bataklık olduğunu görmek için çok fazla uzman olmaya gerek yok. Bataklığın içinde olduğunu Trump düşünmesi gerekiyor. Trup’ın ‘müzakere’ açıklamalarını duyan biri ‘ben devam etmek istemiyorum’ diye yorumlar.”
Askeri Stratejist Kemal Olçar ise ABD yönetiminin açıklamalarının sahadaki gerçeklikle örtüşmediğini savundu. Trump’ın çelişkili açıklamalarının kafa karışıklığı yarattığını belirten Olçar, “Bir yandan anlaşma sağlandığını söylüyor, diğer yandan taraflar bunu yalanlıyor. Bu durum sahadaki belirsizliğin göstergesi” dedi. ABD-İsrail hattında koordinasyon sorunları yaşandığını ileri süren Olçar, şunları söyledi:
“Bu savaşın seyri konusunda Trump’ın söylemleri çok etkili olmadığını değerlendiriyorum. Çok fazla ifadelerde bulunuyor. Kafasının içinde çok fazla oturtamadığı ifadeleri aktarmaya çalışıyor fakat bu da dünya kamuoyunda ve taraflar arasında kafa karışıklığına sebep oluyor. Son ifadesinde 15 noktada anlaşıldığını ve bir şekilde görüşmelere başlandığını hatta bu talebin İran tarafından geldiğini ifade ediyor. İran Meclis Başkanı, bu sözleri reddetti. Trump şu anda hangi durumda? ABD-İsrail gücü şu anda dağılmış durumda. Nerede hangi tür gemi ya da birliğin nerede olduğunu bilmeyecek durumdalar. Anlık yer değiştiriyor birlikler, gemiler... Bilgi akışında bir sıkıntı var gibi duruyor ama Trump’ın bildiği şu: Orada işler yolunda gitmiyor. İyi gitmediğini şuradan anlıyoruz. İran’ın misilleme kabiliyeti bitmediği gibi artarak devam ediyor, orantısız misilleme olmuş durumda. Hikayeyi yazamadılar, kara hikayesi de tutmadı. İran’ın karşı tedbirler aldıklarını gördüler. Kamuoyunda çok net paylaşıldı. Kamuoyu desteği İran’da çok düştü. İran harekatına çok derin anlam yüklemiyorlar. Trump yapmışsa doğrudur ifadesi bile ortadan kalktı. İsrail şirazeden iyice çıktı. İsrail gibi katil bir devlet ve onun mensupları, insanın aklına gelmeyecek katliam ve soykırımlar yapmaya başladılar. Ortalıkta bir savaş var, İran topraklarını savunuyor. Ordusu, muhafızları, liderlikleri varlığını sürdürüyor. Bir yerde Trump, yetkiliyle aklı selim rasyonel şekilde görüştük 15 noktada anlaşmalar yaptık 5 gün değerlendirme yapacağız sözleri kocaman taktir bir yalan. Neden 5 gün? Neden kesintisiz bir ateşkes ilan etmiyorsunuz? Çünkü sizin demir kubbeniz çöktü, ona mühimmat gerekiyor. 2 geminizden biri yandı diğeri hurdaya çıktı, askerleriniz perişan koşullarda... Zaman kazanmaya çalışıyorlar, bu tatik herkes tarafından biliniyor