Jeoloji mühendisinden uyarı: ‘İkiz depremler yaşanabilir’

Radyo Sputnik’te 'İsmet Özçelik’le Ankara Farkı' programının konuğu olan Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Doğan Perinçek, Denizli’deki son depremin etkileri, Batı Marmara ve Çanakkale hattındaki deprem riski, İstanbul’un olası büyük deprem karşısındaki durumu ve Türkiye’de yapı güvenliği ile kentsel dönüşüm çalışmalarının mevcut durumunu değerlendirdi.

‘Denizli'de yıkıcı bir deprem beklemiyorum’

Prof. Dr. Doğan Perinçek, Denizli’nin Buldan ilçesinde meydana gelen 5.1 büyüklüğündeki depremin ardından yaşanan artçıların bir süre daha devam edebileceğini kaydetti:

“Denizli’de 5.1’lik bir deprem oldu. Ondan sonra artçıları yaşadık ve hala devam ediyor, 150’yi geçti. Bu artçıların 1 ay süreceğini düşünüyorum. Bu depremle ilgili olarak korkulacak bir şey yok. Ama yarın öbür gün Denizli civarındaki diğer faylarda bir deprem olursa, o zaman başka. Ama Buldan’da olan bu depremin tehlikeli olmadığını hem Buldan civarı hem de Denizli için rahatlıkla söyleyebilirim.”

‘Çanakkale ve Batı Marmara sakin, bu iyi değil’

Prof. Dr. Perinçek, Çanakkale ve Batı Marmara’da son dönemde yaşanan sismik sakinliğin enerji birikimine işaret edebileceğini söyledi. Bölgedeki fay hatlarında meydana gelebilecek olası bir depremin Çanakkale, Balıkesir ve Bursa’nın kuzey ilçelerini etkileyebileceğini belirten Perinçek, şöyle devam etti:

“Çanakkale ve Batı Marmara son 2-3 aydır sakin. Ama o sakinlik de korkutucu, enerji biriktiriyor. Geçen sene Nisan ayında Silivri açıklarında deprem oldu; o depremden sonra bir sakinlik oluştu. 5 büyüklüğündeki bir depremin enerjisi boşaldı ve bu orada bir rahatlama yaptı. Ancak şu anda enerji birikmeye devam ediyor. Bandırma-Erdek-Biga-Çan-Bayramiç hattında bir deprem olduğunda başta Çanakkale olmak üzere Balıkesir’in ve Bursa’nın kuzey ilçeleri etkilenecek. 1766’da Marmara’da iki tane peş peşe deprem oldu. 6 Şubat 2023’te de 5 tane peş peşe deprem yaşadık. 1999’da yine peş peşe iki deprem oldu. Dolayısıyla Çanakkale’de, Marmara’da Tekirdağ’ın güneyinde bir deprem olduğunda ikiz deprem yaşayabiliriz. Çanakkale’nin yüzde 70’i alüvyon zemin üzerinde. Bu zemin sıvılaşması yarattığı için depremin yıkıcı etkisini artırıcı bir etken.”

‘İstanbul tehlike altında’

Prof. Dr. Doğan Perinçek, İstanbul’un deprem riski altında olduğunu belirterek olası bir depremin merkezine bağlı olarak etkisinin değişeceğini söyledi. Perinçek, özellikle Adalar’ın güneyinde meydana gelebilecek büyük bir depremin, alüvyon zemin nedeniyle İstanbul’da daha şiddetli hissedilebileceği görüşünde:

“İstanbul bir tehlike altında. Eğer Batı Marmara’da bir deprem olduğunda İstanbul etkilenecektir; binaların yüzde 5-10’u yıkılabilir. Ama eğer bazı meslektaşlarımın dediği gibi deprem Adalar’ın hemen güneyinde olursa o zaman İstanbul’un hali daha kötü. Çünkü depremin merkezine ne kadar yakınsanız o kadar etkilenirsiniz. Örneğin Adalar’ın güneyinde 7.5 büyüklüğünde bir deprem olursa İstanbul’da alüvyon üzerinde olanlar bunu 8-8.5 şiddetinde hissedecek. Ama sağlam zeminde ise o zaman 7.5 büyüklüğünü yine 7.5 şiddetinde hissedebilir. Batı Marmara’da bir deprem olursa mesafenin fazla olması nedeni ile İstanbul daha az etkilenecek; ancak Çanakkale, Tekirdağ daha fazla etkilenecek.”

‘İstanbul'da depreme hazırlık yeterli değil’

İstanbul’da kentsel dönüşüm çalışmalarının sürdüğünü ancak mevcut hızın olası büyük deprem için yeterli olmadığını dile getiren Prof. Dr. Perinçek, “Yoğun bir şekilde talep var. Şu anda müteahhitler o talebi karşılayamıyorlar. Ama İstanbul’da her sokakta bir binanın yeniden yapılmak üzere yıkıldığını görebilirsiniz. Ancak yeterli değil. İstanbul’daki binaların yüzde 3’ü yenilendi; yenilenmeye ihtiyacı olan yüzde 10-15’lik bir yapı da var. Umarım büyük deprem 5-10 yıl gecikir ve biz o zamana kadar eksiklerimizi tamamlayabiliriz. Şu anda tavşan hızı ile gitmemiz gerekirken kaplumbağa hızı ile gidiyoruz; o bakımdan İstanbul için endişe içindeyim” dedi.

‘Mühendislik yetki belgesi yasası mutlaka çıkarılmalı’

Prof. Dr. Perinçek, yapı güvenliğinin sağlanması için müteahhitlikte yetkinlik şartının getirilmesi gerektiğini belirtti. İnşaat sektöründe mühendislik yetki belgesi uygulamasının hayata geçirilmesinin daha güvenli yapılaşma için önemli olduğunu ifade eden Perinçek, şunları söyledi:

“Hiçbir bilgi birikimi olmayan, elinde parası olan kimseler müteahhitlik yapıyor. Müteahhitlik belgesi alacak kimselerin yetkin olması lazım; bu yasanın bir an önce çıkması lazım. Başta inşaat mühendisleri, jeologlar, jeofizikçiler, mimarlar olabilir, belki bir de makine mühendisleri. Ama her inşaatın başında müteahhit olarak inşaat mühendisi olsa bu ülke daha güvenli bir hayat yaşayacak.”