Ali Çağatay: Petrol fiyatlarının yükselişi ile Türkiye’nin cari açığı hızla büyüyebilir

Gazeteci Ali Çağatay, Radyo Sputnik'teki Seyir Hali programında ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları ve İran’ın misillemesinin petrol piyasalarını nasıl etkileyeceği ve bunun dünya ekonomileri yansımaları hakkında konuştu.

‘Petrol piyasası yangın yerine dönebilir’

Çağatay, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin küresel petrol arzı ve enerji piyasalarına etkilerini şöyle değerlendirdi:

“Kuveyt ‘Fors Majör’ ilan etti ve petrol satmayacağını açıkladı. Çünkü Hürmüz Boğazı neredeyse tamamen kapalı ve dünya petrolünün yüzde 20’si şu anda ulaşamıyor, herhangi bir limana gidemiyor. Bu, 1973 krizinden 4 kat daha büyük bir krize yol açıyor. Doğalgaz fiyatları da yukarı doğru gidiyor. Petrol fiyatları 116 dolara kadar geldi. Petrol fiyatları 150 dolara gider mi? Öyle gözüküyor. 26 dolar üzerine koyduysa 150 doları bulması, hatta 200 doları bulması işten bile değil. Hele hele Kuveyt’in bugün Fors Majör ilan etmesi, arkasından diğer ülkelerin de Fors Majör ilan etmek zorunda kalması ile ilgili kararlar gelecekse, ki gelecektir; bu durumda petrol piyasası yangın yerine dönecektir.”

‘Türkiye’nin cari açığı hızla büyür’

Çağatay, petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye ekonomisine olası etkilerini değerlendirerek, fiyatlardaki artışın cari büyütebileceğini kaydetti:

“Petrol her şeyi belirliyor; hayatımızı, enflasyonu, yaşam standardımızı belirliyor. Petrol piyasası bugün 116 doları gördü. Dün akşam 90 doları yokladı. Sabah tekrar tırmanışa geçti. Brent petrol 150 doları görürse ne olur? Çatışmanın dozu artarsa olabileceğini düşünüyorum. Petrol fiyatlarındaki her 1 dolarlık artış karşısında Türkiye’nin cari açığı yaklaşık 250 ila 300 milyon dolar artıyor. Türkiye yılda 31.5 milyon ton ham petrol ithal ediyor. Petrol bu seviyeden satıldığı takdirde cari açığımız bu yıl için öngörülerin çok üzerinde olacaktır.”

‘Savaş iki haftada dünya ekonomisinden 3 trilyon dolar sildi’

Çağatay, çatışmanın küresel ekonomi üzerindeki maliyetini değerlendirerek savaşın yalnızca tarafları değil, enerji ve üretim zincirleri üzerinden tüm dünyayı etkilediğini söyledi:

“Amerikan basını İran ile çatışmanın ilk haftası ABD’ye 6 milyar dolara mal olduğuna dair haberler çıkıyor. Dünyadaki total para kaybının iki haftada 3 trilyon dolar civarında olduğunu biliyoruz. Sadece savaşanlar değil, savaşın dışında olanlar da kaybediyor. Çünkü savaşın dışında olanlar da doğalgaz, petrol ve enerji kaynaklarına ulaşamadıkları için üretim yapamıyorlar; üretimde gerileme ortaya çıkıyor. Bu arada fonlardan para kaçışı ortaya çıkıyor. Bu savaş, 3 trilyon doları 2 haftada sildi.

ABD’nin 6 milyar dolarının 4 milyar doları İran’ın misilleme amacı ile füze saldırılarını püskürtmek için kullanılan önleyici füzelere harcandı. Geri kalan 2 milyar doları da uçakların yakıtları, gemilerin manevra masrafları vs. gibi şeylere harcandı.”