ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırı üçüncü güne girilirken, askeri harekatın yankıları küresel piyasalarda tam bir 'enerji depremi' yaratıyor. Dünyanın enerji şah damarı olan Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın fiilen durma noktasına gelmesiyle Brent petrol fiyatları yüzde 10’luk bir sıçrama yaparak 80 dolar sınırına dayandı. Savaşın sadece sahada değil, bütçelerde ve tedarik zincirlerinde de sürdüğü bu yeni dönemde; en çok ABD ekonomisi olumsuz etkileniyor. Ekonomist Hakan Topkurulu, uzayan bir savaşın ABD ekonomisine ağır darbe vuracağına dikkat çekti.
‘Enerji piyasaları olumsuz etkilenecek’
ABD ve İsrail’in saldırısı ile başlayan sürecin küresel ekonomiye etkilerini Sputnik’e değerlendiren Ekonomist Topkurulu şunları söyledi:
“İran’ın meşru müdafaa gerekçesiyle başlattığı süreçte üçüncü güne girilirken, bu gerilimin ekonomik yansımaları hem bölgesel hem de küresel ölçekte derinleşiyor. Konuyu dünya, ABD ve Türkiye ekonomisi olmak üzere üç temel aşamada incelemek mümkündür. Çatışmaların yaşandığı Basra Körfezi, dünyanın "enerji havzası" olarak nitelendirilen kritik bir bölgedir. İran, Suudi Arabistan, Katar, BAE, Kuveyt ve Irak gibi dev üreticiler, dünya enerji ihtiyacının çok büyük bir kısmını bu bölgeden sağlamaktadır. Özellikle dünyanın üretim gücü olan Çin’in enerji tedariki doğrudan bu hatta bağımlıdır. İran henüz resmî olarak Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurmasa da, bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle enerji nakliyatı durma noktasına gelmiştir. İran İHA’larının Suudi Arabistan’ın en büyük rafineri tesislerini hedef almasıyla birlikte, Brent Petrol fiyatları bu sabah itibarıyla yüzde10 artış göstererek 70 dolardan 80 dolar bandına tırmanmıştır. Bu artış, 2021 yılında tetiklenen küresel enflasyonun yeniden hortlamasına ve tedarik zincirlerinde ciddi kırılmalara yol açacaktır. Hint Okyanusu ve çevresindeki ticaret yollarının savaş alanı haline gelmesi, küresel ticareti çıkmaza sokabilir.”
‘Uzayan savaş ABD’yi ekonomik olarak zora sokacak’
Küresel ekonominin yanı sıra ABD ekonomisinin daha fazla etkileneceğini vurgulayan Topkurulu sözlerini şöyle sürdürdü:
“2025 Eylül sonunda 37,5 trilyon dolar olan ABD kamu borcu, Şubat 2026 itibarıyla 38,5 trilyon dolara ulaşmıştır. Lojistik ve İkmal Maliyeti: On binlerce kilometre öteden yürütülen bu savaşta "Lojistik ve İkmal" (askeri iaşe ve mühimmat desteği) maliyetleri ABD ekonomisini içten içe kemirmektedir. İran’ın geniş coğrafyası ve halkının dirençli psikolojisi, ABD’yi uzun vadeli bir "yıpratma savaşına" hapsetmektedir. İsrail’in ise nüfus ve coğrafi kısıtları nedeniyle bu boyutta bir savaşı ekonomik ve psikolojik olarak sürdürmesi mümkün görünmemektedir.”
‘Türk ekonomisi bu süreçten olumsuz etkilenecek’
Türkiye’de yürütülen neoliberal politikalara ek olarak savaşın etkilerinin de ekonomiyi olumsuz etkileyeceğini belirten Topkurulu şunları belirtti:
“Türkiye, zaten zorlu bir ekonomik süreçten (neoliberal politikalar ve yüksek enflasyon) geçerken bu savaşla birlikte yeni bir yük altına girmektedir. Petrol ithalatına bağımlı olan Türkiye’de, yükselen fiyatlar enflasyonu yeniden tetikleyecek ve önümüzdeki aylarda fiyatlar genel seviyesini yukarı çekecektir. En önemli pazarlarımızdan biri olan Irak ve Körfez bölgesine yapılan ihracatın Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşmesi, ticari kanallarımızda ciddi tıkanmalara yol açacaktır.”