Almanya’daki Saarland University dilbilimcisi Christian Bentz ile Berlin State Museums arkeoloğu Ewa Dutkiewicz tarafından yürütülen araştırma, 40.000 yıllık artefaktlar üzerindeki işaretlerin rastgele olmadığını ortaya koydu.
Kemikler üzerine kazınmış çizgiler ve işlenmiş süs eşyalarındaki sembollerin belirli kalıplar içerdiği tespit edildi. Uzmanlara göre bu işaret dizileri, insanlık tarihinin en erken sistematik sembol kullanımına işaret ediyor olabilir.
Aurignacian kültürü ve Avrupa’daki i̇lk modern i̇nsanlar
Araştırmaya konu olan işaretler, yaklaşık 43 bin ila 26 bin yıl önce Avrupa’da yaşayan Aurignacian kültürüne ait. Aurignacianlar, Avrupa’ya ulaşan ilk modern insan toplulukları arasında yer alıyor.
Bilim insanları, bu toplulukların sembolleri bilinçli, sistematik ve gelenekselleşmiş bir biçimde kullandığını belirtiyor. Bu durum, yazıdan on binlerce yıl önce bilgi aktarma yöntemlerinin gelişmiş olabileceğini gösteriyor.
Proto-Çivi yazısıyla karşılaştırma
Araştırmacılar bulguları, MÖ 4. binyıla tarihlenen Mezopotamya kökenli erken bir yazı sistemi olan protokuneiform (proto-çivi yazısı) ile karşılaştırdı.
Protokuneiform, zamanla Sümer diline dönüşerek tarihin bilinen en eski yazılı dili haline gelmişti. Ancak uzmanlar, Aurignacian işaretlerinin doğrudan bir yazı sistemi olduğunu kanıtlamanın “zor hatta imkânsız” olduğunu vurguluyor.
Araştırma ekibi, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bu sonuçlar, Aurignacian işaret dizilerinin proto-çivi yazısı gibi sayısal-ideografik bilgi kodladığını kesin biçimde kanıtlamaz. Ancak Avrupa’ya gelen ilk avcı-toplayıcıların, gerçek yazının ortaya çıkışından on binlerce yıl önce benzer karmaşıklıkta işaret dizilerini bilinçli ve sistematik biçimde kullandığını göstermektedir.”
Rastgele değil, desenli ve sistematik
Yapılan analizlerde işaretlerin rastgele çizilmediği, belirli tekrarlar ve gözlemlenebilir düzenler içerdiği belirlendi. Bu durum, sembollerin estetik süsleme olmanın ötesinde bir işlev taşıyabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Ancak araştırmacılar, bu sembollerin konuşma diline doğrudan karşılık gelen bir yazı sistemi olmadığını ifade ediyor. Bilinen anlamda yazının yaklaşık 5 bin yıl önce ortaya çıktığı kabul ediliyor.
10 bin yıl değişmeden kaldı, sonra kayboldu
Araştırmaya göre Aurignacian sembolleri yaklaşık 10 bin yıl boyunca bilgi yoğunluğu açısından sabit kaldı ve ardından ortadan kayboldu. Bu yönüyle proto-çivi yazısından ayrılıyor; çünkü Mezopotamya’daki sistem zamanla evrilerek gelişmiş bir yazı diline dönüşmüştü.
Uzmanlar, sembollerin insan eliyle bilinçli olarak üretildiğini ve güçlü bir zanaatkârlık göstergesi olduğunu vurgulasa da, bu işaretlerin tam olarak ne anlama geldiğinin muhtemelen hiçbir zaman kesin olarak çözülemeyeceğini belirtiyor.