Ay’ın yüzeyi sanılandan daha hareketli olabilir. Yapılan yeni bir araştırmada, Ay’ın her geçen gün küçülmeye devam ettiği ve bunun yüzeyde çatlaklara yol açtığı bildirildi.
Bilim insanlarının yayımladığı çalışmaya göre, Ay yüzeyindeki koyu düzlüklerde daha önce tam olarak haritalanmamış yüzlerce küçük sırt yapısı tespit edildi. Bu yapıların, Ay’daki tektonik hareketlerin işareti olduğu aktarıldı.
Ay neden küçülüyor?
Araştırmacılar, Ay’ın iç kısmı zamanla soğudukça yüzeyin büzüştüğünü ve bu durumun sıkışma kuvvetleri oluşturduğunu belirtti. Dünya’daki gibi hareketli levhalar olmadığı için Ay’ın kabuğunda biriken gerilim, yüzeyde kırık ve sırt benzeri yapılar oluşturuyor.
Daha önce 'lobate scarp' adı verilen ve Ay’ın yüksek bölgelerinde görülen sırtların genç jeolojik yapılar olduğu biliniyordu. Yeni çalışmada ise benzer yapıların Ay’ın karanlık yüzeyinde de yaygın olduğu ortaya kondu.
Araştırmanın başyazarı Cole Nypaver, bu keşfin Ay’daki son dönem tektonik hareketlere dair daha bütüncül bir tablo sunduğunu ifade etti. Çalışmada, bin 100’den fazla yeni sırt segmentinin tespit edildiği ve toplam bilinen yapı sayısının iki bin 600’ü aştığı bildirildi.
Ay üzerindeki çatlaklar
© Fotoğraf : NASA/GSFC/Arizona Üniversitesi
Ay depremleri için yeni ipuçları
Araştırmada, bu küçük sırtların ortalama yaşının yaklaşık 124 milyon yıl olduğu ve Ay’ın en genç jeolojik oluşumları arasında yer aldığı kaydedildi. Bu yapıların, daha önce ay depremleriyle ilişkilendirilen fay hatlarıyla benzer mekanizmalara sahip olduğu aktarıldı.
Bilim insanları, bu nedenle Ay’ın koyu düzlüklerinde de ay depremleri meydana gelebileceğini değerlendirdi. Genişletilen harita sayesinde, gelecekte Ay’a yapılacak insanlı görevlerde iniş bölgelerinin seçimi açısından yeni veriler elde edilebileceği belirtildi.
Araştırmacılar, yaklaşan Artemis programı gibi görevlerin Ay’ın iç yapısı ve sismik geçmişi hakkında daha fazla bilgi sağlayacağını vurguladı.
Uzun süre Ay’ın jeolojik hikayesinin milyarlarca yıl önce sona erdiği düşünülüyordu. Ancak yeni bulgular, yüzeyi “ölü” kabul edilen bu gökcisminin aslında yavaş ama dinamik bir değişim süreci içinde olduğunu ortaya koyuyor.
Bilim için heyecan verici olan bu tablo, Ay’da kalıcı yaşam planlayan mühendisler için ise yeni bir hesap kalemi anlamına geliyor ve Ay'da üs kurma planları için kritik görülüyor.