Terörsüz Türkiye sürecinin yasal zeminini oluşturacak Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunda sona gelindi. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ile yapılan son toplantının ardından 60 sayfalık taslağın çerçevesi netleşti. 7 temel başlıktan oluşan raporun esas içeriği ilk 37 sayfada yer alıyor. Sonraki bölümlerde ise komisyonun çalışma takvimi, dinlenen isimler ve partilerin sunduğu raporlara ilişkin teknik bilgilere yer veriliyor.
Süreç anlatıldı
Raporun ilk beş bölümü sürecin başlangıcından bugüne uzanan kronolojik çerçeveyi içeriyor. “Komisyon Çalışmaları” başlıklı ilk bölümde Ahlat-Malazgirt ve 30 Ağustos programları, MHP lideri Devlet Bahçeli’nin Meclis açılışındaki tokalaşması ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın süreçle ilgili açıklamaları gibi siyasi temas noktalarına yer veriliyor. İkinci bölümde “Terörsüz Türkiye”, demokrasinin güçlendirilmesi ve ekonomik kalkınma hedefleri sıralanıyor. Üçüncü bölümde “Türk-Kürt kardeşliğinin tarihi kökleri” anlatılırken, “Kürt” ifadesi yalnızca bu çerçevede geçiyor; raporda “Kürt meselesi” tanımlaması yer almıyor. Sorunun kök nedenlerine ilişkin doğrudan bir tespit ya da öz eleştirel değerlendirme bulunmuyor. Metin boyunca “terör”, “terör örgütü” ve “terörün tahribatı” vurguları sıkça tekrarlanıyor. Dördüncü bölümde komisyon dinlemelerinin analizi ve partiler arasındaki ortak mutabakat alanları aktarılıyor. Beşinci bölüm ise örgütün feshi ve silah bırakma sürecine ayrılmış durumda.
Silah bırakma ve teyit mekanizması şartı
Raporda silah bırakan terör örgütü tanımının yapılması öneriliyor. Yapılacak yasal düzenlemelerin PKK’nin silah bırakmasının fiilen kesinleşmesi ve bunun yürütme organı tarafından tespit edilmesi şartına bağlanması öneriliyor. Süreç takibi için yürütme tarafından özel bir görevlendirme yapılması ve bunun müstakil, geçici bir yasal düzenlemeyle güvence altına alınması öneriliyor. Düzenlemelerin “cezasızlık” ya da “af” algısı yaratmaması için adli süreç işletileceği de özellikle vurgulanıyor.
Yasal düzenleme ve demokratikleşme
Raporda silah bırakma sürecinin tamamlanması sonrasında terör örgütü üyelerinin eve dönüşü, tutukluların durumu gibi başlıklara ilişkin önerilerde yer aldı. Raporun atıncı bölümünde; örgüt üyelerinin durumu, toplumsal bütünleşme, izleme ve raporlama mekanizmaları ile süreçte görev alanlara yasal güvence sağlanmasına ilişkin öneriler sıralanıyor.
Umut hakkı yok, AİHM önerisi var
Komisyon raporunda en çok merak edilen konulardan birisi Öcalan ve diğer terör örgütü yöneticilerine ilişkin ‘umut hakkı’ ifadesinin yer alıp almayacağı olmuştu. Raporda umut hakkı doğrudan yer almıyor. Fakat ömür boyu tutukluluk alanların yeniden hakim karşısına çıkmasını öngören AİHM kararlarının uygulanması isteniyor. Şiddet içermeyen eylemlerin terör tanımı dışında bırakılması ve Terörle Mücadele Kanunu’nda tanımın netleştirilmesi de öneriler arasında. Kayyum uygulamasından vazgeçilerek terör suçu ile görevden uzaklaştırılan belediye başkanının yerine belediye meclisi tarafından seçim yapılması da raporda yer alan önerilerden bir tanesi.