Kanada’daki McMaster Üniversitesi, Avustralya’daki Flinders Üniversitesi ve Almanya’daki Universitatsmedizin Greifswald’dan oluşan bir ekip, sorunun aslında bağışıklık sisteminin yaptığı çok nadir bir “yanlış hedef seçimi” olduğunu duyurdu.
Araştırmacılar, alışılmadık koşullar altında bu tepkiyi tetikleyebilen tam bileşenini belirlediler.
Bağışıklık sisteminin nadir hatası
Vücudun korumak için sürekli nöbet tutan güvenlik ordusu, yani bağışıklık sistemi, virüsleri tanıyıp onlara karşı savaşmak için antikorlar üretir.
Kovid-19’a karşı geliştirilen bazı aşılar da, vücudu virüsü tanımaya hazırlamak için zararsız hale getirilmiş bir virüs parçası kullanıyordu. Normalde bu sistem sorunsuz çalışır. Ama bilim insanlarının bulduğu yeni gerçeğe göre, çok nadir durumlarda işler farklı ilerleyebiliyor;
1.
Vücut, adenovirüs adı verilen virüsün protein VII adlı parçasını tanıyor.2.
Bu proteine karşı savaşmak için antikorlar üretiliyor.3.
Fakat çok nadir durumlarda, bu antikorlardan biri küçük bir genetik değişime uğruyor.Bu değişim, bir binanın tek tuğlasının yer değiştirmesi kadar küçük. Ama sonuçları büyük olabiliyor. Bu küçük değişiklikten sonra antikor, virüs parçasını değil, vücudun kendi kan proteinlerinden biri olan PF4’ü hedef almaya başlıyor. Bunun sonucunda:
Trombositler (kan pulcukları) anormal şekilde aktive oluyor
Kan pıhtıları oluşuyor
Trombosit sayısı düşüyor
Neden bu kadar nadir?
Bilim insanları bu sorunun neden milyonlarca kişi arasında sadece çok az kişide görüldüğünü de açıkladı. Bu durumun ortaya çıkması için aynı anda birkaç şeyin olması gerekiyor:
Kişide belirli bir antikor geninin (IGLV3-21*02 veya *03) bulunması
Adenovirüsle karşılaşma (aşı ya da doğal enfeksiyon)
Antikor üretimi sırasında tamamen tesadüfi bir mutasyonun (K31E) oluşması
Yani adeta üst üste gelen çok nadir bir dizi olay söz konusu. Bu yüzden vakalar son derece az görülüyor.
Bu keşif neden önemli?
Bu keşif sayesinde gelecekte:
Daha güvenli adenovirüs aşıları geliştirilebilecek
Aynı tür nadir bağışıklık hataları daha iyi anlaşılabilecek
Araştırmanın başındaki bilim insanlarından Theodore Warkentin’e göre bu, bağışıklık sisteminin bazen nasıl yanlış hedef seçebildiğini moleküler düzeyde gösteren, bilim dünyasında eşi görülmemiş bir bulgu.
Araştırmanın sonuçları, tıp dünyasının en saygın dergilerinden biri olan New England Journal of Medicine’da yayımlandı.