‘Suriye’de İsrail ile ittifaka zorlanan Türkiye için iki ihtimal doğacak’

ABD’nin Orta Doğu’daki taktik değişikliği, özellikle Suriye’yi çatışma ve dönüşüm sarmalına sürükledi. Beşar Esad’ın devrilmesinin ardından bölgeyi dizayn etmeyi sürdüren ABD, SDG’ye verdiği desteği de çekerek yeni ve belirsiz gelişmelere kapı araladı. Suriye’deki HTŞ-SDG entegrasyonu, Washington’un silahlı gruplarla uğraşmak yerine İran’ı hedefe alan geniş kapsamlı yeni çatışmalara odaklandığına işaret ediyor.

Komşu ülkelerinde yaşanan gelişmelerde sorumluluğu bulunan Türkiye, sınır hattındaki tehditleri bertaraf etmiş gibi görünse de yükselen IŞİD tehdidinden etkilenecek. Türkiye’nin İsrail ile bir anlaşmaya zorlanması da ihtimaller arasında. Türkiye, İran’da yaşanacak olası gerilimden de en çok etkilenen ülkelerden biri olacak.

Suriye’deki son durumu ve gelişmelerin Türkiye’ye etkisini gazeteci Yavuz Alogan ile konuştuk.

‘ABD ‘Büyük Ortadoğu Projesi’nde taktik değiştirdi’

Washington’un savaş hazırlığı içinde olduğunu belirten Alogan, ABD’nin bu kapsamda Azerbaycan’dan Nil Vadisi’ne uzanan yeni bir jeopolitik alan açtığını söyledi. Alogan’a göre ABD’nin SDG’ye verdiği desteği kesmesi azınlıkların talepleriyle uğraşmak istememesinden kaynaklı:

“ABD’nin Büyük Orta Doğu Projesi’nin genel stratejisi içerisinde taktik değiştirdiğini görüyoruz. Bu taktiği Tom Barrack’ın sözlerini yorumlayarak anlayabilirdik, öngörülebilir bir şeydi. Ancak Barrack çok ciddiye alınmadı. Barrack üç kritik şey söyledi. İlk olarak Osmanlı döneminden kalma dönemi övdü ve uygulansa iyi olacağını söyledi. Sonrasında İsrail’in ulus-devlet istemediğini ifade ederek ‘Küçük kabilelerden oluşan güruhlardan müteşekkilsiniz, ulus devlet sizin neyinize’ der gibi konuştu. Sonrasında bölgede güçlü devletlere ihtiyaç olduğunu söyleyerek monarşi benzeri yapılardan bahsetti. Bunlar önemli ipuçlarıydı. ABD’nin bu bölgede yeni bir jeopolitik alan açtığını anlıyoruz. Bu alan Azerbaycan’dan başlıyor, Türkiye’yi, Suriye’yi, Irak’ı kapsıyor ve neredeyse Nil Vadisi’ne kadar gidiyor. Bu noktada İbrahim Anlaşmaları’nı da akılda tutmak gerek. Yeni jeopolitik alanın Amman’daki bir üsten yönetildiği söyleniyor. Mısırlı subayların Tel Aviv’deki askeri karargahta fotoğrafları yayınlanıyor. Bölgedeki Sünnilerle İran arasında bir çatışma öngörüldüğünü anlıyoruz. Suriye ve Irak’ın da bir kısmı Sünni. Maliki, Barzani’nin desteğiyle iktidara hamle yaptığında Trump’ın ayağına basılmış gibi bağırdığını gördük. Azerbaycan’ın durumu değişik. Nüfusunun büyük bir kısmı Şii ancak Tebriz ve Kirmanşah üzerinde öteden beri gelen irredentist görüşlerin olduğunu biliyoruz. Bu bölgeler genel olarak Azeri Türklerden oluşuyor. Böyle bir tablo var. Amerika bir savaşa hazırlanıyor ve bir jeopolitik alan açmış bulunuyor.

Bu benzer alan Avrupa’da da NATO tarafından açıldı. Baltık’tan başladı Polonya, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan, Meriç bölgesi gibi bölgeleri silahlandırdılar. Birinci Dünya Savaşı’ndaki gibi kordon oluşturdular. Balkanları Rusya’nın etki alanından kurtarmaya çalıştılar vs. Benzer bir jeopolitik alanı Trump kendi alanında da açmaya çalışıyor. Trump; Grönland, Meksika Körfezi, Panama Kanalı şeklinde bir jeopolitik alan tarif ediyor. Avrupa ile arasına mesafe koymak isteyen Trump, Avrupa’yı Rusya ile baş başa bırakmaya çalışıyor. Böyle bir gerçeklikle karşı karşıyayız. ABD, bizim bölgemizdeki alanda büyük çatışmalar istemiyor. Yüksek talepler, silahlı etnik gruplar istemiyor. Silahlı etnik azınlıkların talebiyle uğraşmak istemiyor. SDG’nin dağılmasının genel çerçevesi de bu şekilde ortaya çıkıyor.”

‘YPG’nin tam teslimiyeti istendi’

Alogan’a göre SDG’ye verilen ABD desteğine rağmen HTŞ ile ağır bir silahlı çatışma yaşanmamasının sebebinde CENTCOM etkili oldu. YPG’nin tam teslimiyetinin istendiğini belirten Alogan’a göre bölgedeki gelişmelerden olumsuz etkilenen Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesud Barzani ise ‘Türkiye ile anlaşma’ siyaseti izleyecek:

“İhanet emperyalizmin tabiatında var. ABD şu anda günübirlik hareket ediyor. SDG’nin durumu aslında şaşırtıcı. SDG’ye saldıran güçler kamyonlara, motorlara binen ve yanlarında ağır makineli tüfekler olan disiplinsiz bir güruh. Bunların top kullandığını sanmıyorum. Yani YPG’nin çatışmaya girmeden iki baraj, petrol rafineleri ve geniş tarım alanlarının bulunduğu 50 bin kilometreye yakın bir alanı başıbozuk bir orduya terk etmesi tuhaf. Amerikalılar’dan 30 bin TIR silah nakledildiği, tank eğitimi aldıkları söyleniyordu. CENTCOM’un YPG’ye silah kullanma izni vermediğini, engellediğini anlıyoruz. SDG artık dağıldı, YPG’nin tam teslimiyetini istediklerini anlıyoruz. Ayn El Arab’ta YPG’nin, Suriye İçişleri Bakanlığı’na bağlı bir alanda polis gücü olarak kullanılmasını YPG’nin kabul ettiği söylendi. Bu tam teslimiyet demektir. Bundan sonra YPG’nin çatışma kabiliyetini olacağını sanmıyorum. Barzani ise bu noktada çelişkili davrandı. Önce Kürtlerden yana tavır aldı, askeri katkılarda bulunduğu söylendi. Barzani bu olaydan zarar da gördü çünkü oradaki petrolün bir kısmı onlara aktarılıyordu. Şimdi ise Barzani’nin ‘Bölgedeki Kürtleri biz teslim ediyoruz’ tutumu alacağını ve ‘Türkiye ile anlaşabiliriz’ siyaseti izleyeceğini düşünüyorum.”

‘Türkiye’nin ‘başarısı’ tehlike de getirdi’

Türkiye’nin Suriye’de ‘dolaylı tutum’ pozisyonu aldığını belirten Alogan’a göre bölgede elde edilen ‘başarı’, IŞİD tehlikesini de beraberinde getirdi. Alogan, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Ahmet Şara’nın olası bir ‘sınır’ anlaşmasının da laikliği tehlikeye atacağı görüşünde:

“Bence Türkiye açısından bir başarı var. Türkiye muhataplarıyla sabırlı ve uzun süreli bir pazarlık yürüterek güneydeki tehlikeyi bertaraf etti. Türkiye’nin, çatışma sırasında Colani’nin adamlarının Kürtler’e yönelik ağır katliamlar yapmasına yönelik önleyici tedbirler aldığını da hissediyorum. Kürtlere, Alevilere yaptıklarını yapmadılar. Türkiye’nin yaptığı şeye askeri literatürde ‘dolaylı tutum’ deniyor. Türkiye, doğrudan savaşa girmeden diplomasiyi kullanarak hasmı bertaraf etti. Büyük bir tehlikeyi bertaraf ederken Türkiye büyük bir tehlikeye de yol açtı. Bu başarı, ideolojik ve örgütsel olarak başka bir belayı Türkiye’nin başına musallat etmiş olabilir. Selefilerin Türkiye’deki benzerleriyle iletişimi var ve daha yakın bir ilişkiye girebilirler. Bu çok büyük bir tehlike. Ayrıca Erdoğan ile Colani’nin ‘Sınırları kaldıralım’ anlaşmasında bulunmayacağını söyleyemez. Burada laiklik için tehlike arz eden bir durum var. Türkiye’nin kendi halkını, gençliğini koruması gerekir. Bunun için de tedbir alması gerekir.”

‘Gazze Barış Kurulu, Türkiye ile İsrail’i açık bir ittifaka zorlayabilir’

Bölgedeki gelişmeler çerçevesinde Türkiye’nin İsrail ile ittifaka zorlandığını belirten Alogan, Gazze Barış Kurulu’nun bu ittifak için uygunluğuna işaret etti. Alogan, Suriye’de doğacak bir ‘demokratik özerklik’ federasyonunu, Türkiye için ‘felaket senaryosu’ olarak yorumluyor:

“ABD’nin bu yeni taktik anlayışının Türkiye için nasıl bir paket içerdiğini şu an bilmiyoruz ancak Kürt sorununun esas merkezinin Türkiye’ye doğru kaydığını söyleyebiliriz. Türkiye’nin Suriye’nin kurtarıcılığı ve hamiliğinden Kürtlerin koruyuculuğuna indirgendirildiği görülüyor. Türkiye, İsrail ile örtük ya da açık bir ittifaka zorlanıyor. Gazze Barış Kurulu, böyle bir stratejik ittifak için bir platform olabilir. Kurulda, Türkiye karşı çıktığı Yahudi iş adamları ve Amerikalı bakanlarla bir araya gelip Gazze’nin nasıl bir alan haline getirileceğini konuşuyor. Bunu yaparken de Filistinlilerin hakları ve geleceği mevzu olmuyor. Daha önce Türkiye’ye bir federasyon önerisi dayatılıyordu. Bu durum, sarayın Kürt-Türk-Arap ümmet federasyonu görüşüne uyuyordu. Şu anki durum biraz belirsiz. ABD’nin bölgede federal bir bölge oluşturup oluşturmayacağı net değil. Burada iki ihtimal doğacak. En iyi ihtimalde Türkiye yurttaşlık çerçevesinde kalacak. Yani Mustafa Kemal’in, ‘Türkiye Cumhuriyeti’ne vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes Türktür’ görüşü savunulacak ve yeni yapılacak anayasada da ‘Etnik amaçlı parti kurulamaz’ ibaresi yer alacak. Türkiye, insanları yurttaşlık bağıyla yeniden bir araya getirme politikası izlerse bu iyi sonuçlar doğurur. En kötü ihtimal ise Türk-Kürt-Arap federasyonu gibi işlere kalkışmaktır. Bu durumda Öcalan’ın dediği gibi ‘Demokratik özerklik’ benzeri bir şey doğar. Dicle-Fırat su havzası yabancı şirketlerin eline geçer ve bu da uzun süreli çatışmalar doğurur. Bunu bir felaket senaryosu olarak görüyorum.”

‘İran gündeminde Türkiye’nin tutumu çok önemli’

Alogan’a göre ABD’nin savaşa hazırlandığı İran’da, Türkiye’nin tutumu belirleyici olacak. Alogan, Türkiye’nin de savaşa girme tehlikesinin bulunduğuna işaret etti:

“Trump’ın açtığı yeni jeopolitik alan İran savaşına hazırlık olarak yorumlanabilir. ABD’nin mevzilenme tarzı, uçaklarına tatbikatlar yaptırması da kararlı olduklarını gösteriyor. ABD burada kısmi bir saldırı planlıyor. Ancak İranlılar kısmi saldırıya karşı çıktı, ‘En ufak müdahalede karşılık veririz’ dediler. İran çok karmaşık bir yer. Ben İran’ı çok detaylı bilmiyorum ancak İran uzmanlarının söylediklerini dinliyorum. İran’da yer alan dini heyetin çok iyi örgütlendiğini, bunların bozulamaz bir yapıya sahip olduğunu ve yerlerine yenilerinin geçmeye hazır olduğu söyleniyor. Ancak ben aynı fikirde değilim. İran’ın ağır bir saldırı karşısında dayanabileceğini sanmıyorum. Burada Türkiye’nin tutumu çok önemli. Dışişleri Bakanı Fidan, Amerikalıları bu konuda uyardı. Öte yandan da TBMM’de yapılan kapalı oturumda Türkiye’nin, İran’dan gelecek göç akınını durdurmak için bir cep açmaya da karar verdiği söyleniyor. Bu çok tehlikeli bir şey. Bu doğrudan doğruya Güneydoğu’daki üslerin hedef olmasına ve Türkiye’nin savaşın içerisine girmesine yol açabilir. Türkiye için böyle bir tehlike var.”