Mısır ve Sudan, ABD Başkanı Donald Trump’ın, Etiyopya ile Nil Nehri üzerindeki uzun süredir devam eden baraj anlaşmazlığında ABD arabuluculuğunu yeniden başlatma teklifini memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.
Trump’ın teklifi, Etiyopya’nın geçen sonbaharda Afrika’nın en büyük hidroelektrik projesi olan Büyük Etiyopya Rönesans Barajı’nı (GERD) devreye almasının ardından gündeme geldi. Yaklaşık 5 bin megavatın üzerinde elektrik üretmesi planlanan barajın, Etiyopya’nın mevcut enerji kapasitesini iki katına çıkarması hedefleniyor.
Mısır Cumhurbaşkanı: İşbirliğine açığız
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Trump’ın Nil Nehri konusuna gösterdiği ilgiyi önemsediklerini belirterek, ülkesinin uluslararası hukuk ilkeleri temelinde Nil Havzası ülkeleriyle “ciddi ve yapıcı iş birliğine” açık olduğunu ifade etti. Es-Sisi, Mısır’ın ABD’nin arabuluculuk çabalarını desteklediğini de kaydetti.
Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Sudan Silahlı Kuvvetleri Komutanı Abdulfettah el-Burhan ise X paylaşımında, Trump’ın girişimini “tüm tarafların haklarını koruyan sürdürülebilir ve tatmin edici çözümler bulunmasına yönelik bir adım” olarak nitelendirdi.
Trump'tan 'arabuluculuk' mektubu
ABD Başkanı Trump, cuma günü sosyal medya hesabından Mısır Cumhurbaşkanı es-Sisi’ye gönderdiği mektubu paylaşarak, Nil sularının paylaşımı konusunun “sorumlu bir şekilde ve kalıcı olarak çözülmesi” amacıyla ABD arabuluculuğunu yeniden başlatmaya hazır olduğunu ifade etmişti.
ABD öncülüğündeki arabuluculuk süreci Trump’ın ilk başkanlık döneminde başlamış, ancak 2020 yılında Etiyopya’nın müzakerelerden çekilmesiyle fiilen sona ermişti. Sonraki dönemde Afrika Birliği öncülüğünde yürütülen görüşmelerde ise bağlayıcı bir anlaşmaya ulaşılamadı.
Su paylaşımı meselesi
Mısır ve Sudan, Mavi Nil üzerinde, Etiyopya-Sudan sınırına yakın bir bölgede inşa edilen GERD’in doldurulması ve işletilmesine ilişkin hukuki bağlayıcılığı olan bir anlaşma talep etmişti. Etiyopya ise bağlayıcı bir anlaşma yerine genel ilkeler çerçevesinde rehber kurallar uygulanmasını savunmuştu.
Nüfusunun büyük bölümü çöl ikliminde yaşayan Mısır, yaklaşık 110 milyonluk nüfusunun tatlı su ihtiyacının büyük kısmını Nil Nehri’nden karşılıyor ve barajın su akışını ciddi biçimde azaltabileceği endişesini dile getiriyor. Sudan ise barajın işletilmesi ve rezervuarın doldurulmasına ilişkin koordinasyon sağlanmaması halinde kendi barajlarının olumsuz etkilenebileceğini belirtiyor.
Etiyopya ise yaklaşık 5 milyar dolara mal olan barajın, elektrik erişimi sınırlı olan nüfusu için hayati öneme sahip olduğunu savunuyor. Anlaşmazlığın, barajın yıllık dolum süreci, kuraklık dönemlerinde aşağı havzalara bırakılacak su miktarı ve gelecekteki uyuşmazlıkların çözüm yöntemleri üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.