NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) görev yapan Crew-11 ekibini, yaşanan 'acil bir tıbbi durum' nedeniyle görevlerini erken sonlandırarak Dünya'ya döndüklerini açıkladı. Uzay aracı, Kaliforniya açıklarında okyanusa iniş yaparken ekip “Crew-11, eve hoş geldiniz” mesajıyla karşılandı.
NASA geçen hafta, ekip üyelerinden birinin durumunun 'acil hayati tehlike oluşturmadığını, astronotun durumunun stabil olduğunu' belirterek Dünya'ya getirileceğini açıklamıştı. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda temel tıbbi ekipmanlar bulunsa da istasyonun tam donanımlı hastane olmaması nedeniyle doktorların 'ihtiyatlı davrandıklarını' belirten NASA yetkilileri, olayla ilgili tııbbi detayları açıklamamıştı.
Astronotun tedavisi Dünya'da sürdürülecek ve ekipteki diğer üyeler de uzayda geçirilen ayların insan vücudu üzerindeki etkileri nedeniyle rehabilitasyon sürecine alınacak.
NASA Başkanı Jared Isaacman, yaptığı basın toplantısında 'endişe duyulan mürettebat üyesinin durumunun iyi olduğunu' açıkladı. Isaacman, söz konusu astronotun sağlık durumuyla ilgili güncellemenin 'uygun olduğunda' verileceği aktardı.
Uzay insan vücudunu nasıl değiştiriyor?
NASA'ya göre uzun süreli uzay görevlerinin insan vücudu üzerindeki etkileri 'RIDGE' adı verilen beş ana başlık altında inceleniyor: Radyasyon, İzolasyon, Dünya'dan Uzaklık, Yerçekimi eksikliği ve Kapalı Ortamlar.
☢️ Radyasyon
Dünya’nın atmosferi insanları kozmik radyasyondan korurken, uzayda bu koruma ortadan kalkıyor. Astronotlar; güneşten gelen parçacıklar ve kozmik ışınlara daha fazla maruz kalıyor. Bu durum, kanser riskinde artış ve bazı dejeneratif hastalıklarla ilişkilendiriliyor.
🧠 İzolasyon
ISS’te aylarca sınırlı sayıda insanla yaşamak ve doğal gece-gündüz döngüsünden uzak kalmak, biyolojik saati bozabiliyor. Bu durum yorgunluk, stres, ileri vakalarda ise kalp-damar hastalıkları riskinde artış ile ilişkilendiriliyor.
🌍 Dünya’dan uzaklık
Astronotlar, acil sağlık hizmetlerine anında erişemiyor. Son görevde olduğu gibi, ciddi sağlık sorunlarında Dünya’ya dönüş tek seçenek olabiliyor. NASA’nın ikizler üzerinde yaptığı ünlü çalışmada, uzayda kalan astronotun bağırsak florasının Dünya’daki kardeşinden farklılaştığı da tespit edilmişti.
🦴 Yerçekimi eksikliği
NASA verilerine göre astronotlar uzayda ayda yaklaşık yüzde 1 kemik yoğunluğu kaybediyor. Kas kütlesi azalıyor, vücut sıvıları baş bölgesine yöneliyor; bu da görme sorunları, böbrek taşı riski ve genel güçsüzlüğe yol açabiliyor.
Bu nedenle astronotlar Dünya’ya döndükten sonra en az altı hafta süren yoğun bir fiziksel rehabilitasyon programına alınıyor.
🧬 Kapalı ve yapay ortam
Uzayda bağışıklık sistemi zayıflayabiliyor. Ancak ISS’te hijyen önlemleri çok sıkı uygulanıyor ve astronotlar görev öncesinde iki hafta karantinaya alınıyor. Bazı çalışmalarda uzayda kalan astronotların telomer uzunluklarının arttığı, bunun yaşlanmayla ilgili beklentilerin tersine bir bulgu olduğu da görüldü.