Trump, 12 Ocak’ta Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti ile iş yapan herhangi bir ülke, Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan her türlü iş için yüzde 25 gümrük vergisi ödeyecektir. Bu karar nihai ve kesindir” ifadelerini kullandı.
Verginin derhal yürürlüğe gireceğini duyuran Trump, İran’la ‘iş yapmanın’ kapsamına ilişkin ayrıntı vermedi.
Türkiye-İran ticaretinde son durum
Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın paylaştığı ve TÜİK verilerine dayanan rakamlara göre, Türkiye ile İran arasındaki ticaret hacmi 2024 yılında 5.68 milyar ABD doları olarak kaydedildi.
İhracat: 3.23 milyar dolar
İthalat: 2.45 milyar dolar
Dış ticaret dengesi, Türkiye lehine 0.78 milyar dolar olarak açıklandı.
Bu tablo, 2023’e kıyasla ticaret hacminde sınırlı bir artışa işaret ederken, Türkiye’nin İran’a karşı verdiği dış ticaret fazlasının devam ettiğini gösteriyor.
Hangi ürünlerin ticareti yoğun?
Türkiye’nin İran’a başlıca ihraç kalemleri arasında makineler ve parçaları, plastikler ve kimyasal ürünler, tarım ürünleri ve metal cevherleri yer alıyor.
İran’dan ithalatta ise doğalgaz, metal ürünleri ve tarım ürünleri öne çıkıyor.
Türkiye 5 büyük ticari ortaktan biri
Trump’ın kararı doğrudan İran’ı hedef alsa da, uzmanlara göre asıl baskı, İran ile ticareti sürdüren ülkelerin ABD ile olan ekonomik ilişkilerinde hissedilebilir.
Türkiye, İran’ın en büyük ticaret ortakları arasında Çin, Irak ve Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan ile birlikte yer alıyor.
Yüzde 15’e mi eklenecek?
Beyaz Saray, Trump’ın kararıyla ilgili ayrıntılı bir metin paylaşmadı.
Bu nedenle gümrük vergisinin ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı mevcut yüzde 15 vergiye mi ekleneceği, toplamda mı yüzde 25 olacağı konusu henüz netlik kazanmadı.
Turizm ve ikili mekanizmalara etkisi
Ekonomik ilişkilerin yanı sıra, insan hareketliliği de Türkiye-İran ilişkilerinin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Türkiye’ye gelen İranlı turist sayısı 2024’te 3.27 milyon ile rekor seviyeye ulaştı. Ancak İran ekonomisinin yeni yaptırımlar ve ticaret kısıtlamaları nedeniyle daha da daralması, bu alanda da gerileme riskini beraberinde getirebilir.
Öte yandan iki ülke arasındaki Karma Ekonomik Komisyon (KEK) ve Türkiye-İran İş Konseyi gibi kurumsal mekanizmalar, ticari ilişkilerin sürdürülmesinde dengeleyici rol oynuyor.