Bilim insanları, derin uzaydan gelen 10 saniyelik gizemli bir sinyali çözmeye çalışırken, NASA bu kısa ama güçlü parlamanın kaynağının çok erken evrende patlayan bir süpernova olduğunu duyurdu.
Olay, evrenin yalnızca 730 milyon yaşında olduğu bir döneme tarihleniyor. Bu da bugünkü yaşının yaklaşık yüzde 5’i.
İlk uyarı SVOM’dan geldi, Swift X-ışınlarında kilitlendi
İlk alarm, 14 Mart’ta, kısa ve şiddetli kozmik olayları tespit etmek için tasarlanan SVOM uzay misyonu tarafından verildi.
Uyarıdan 1,5 saat sonra NASA’nın Swift Gözlemevi, kaynağı X-ışınlarında yakalayarak gökbilimcilere hedefin koordinatlarını sağladı. Bu sayede yer teleskopları da bölgeye çevrildi.
Kanarya Adaları ve Şili gözlemevleri doğruladı
Ardından Kanarya Adaları ve Şili’deki gözlemevleri, olayın bir gama ışını patlaması (GRB) olduğunu doğruladı.
Patlama, GRB 250314A olarak adlandırıldı ve analizler bunun Büyük Patlama’dan sonraki ilk 1 milyar yıl içinde meydana gelen, son derece sınırlı sayıdaki GRB olaylarından biri olduğunu ortaya koydu.
'Bunu sadece Webb gösterebilirdi'
İki yeni bilimsel çalışmanın başyazarı olan ve Hollanda’daki Radboud Üniversitesi ile İngiltere’deki Warwick Üniversitesinde görev yapan Prof. Andrew Levan, gözlemin önemini şöyle vurguladı:
“Bu ışığın bir süpernovadan — yani çöken dev bir yıldızdan — geldiğini doğrudan sadece Webb gösterebilirdi.”
Levan, bu gözlemin ayrıca Webb’in evrenin yalnızca yüzde 5 yaşındayken bile “tekil yıldızları” bulmak için kullanılabileceğini ortaya koyduğunu belirtti.
Bilim insanlarını şaşırtan detay: Patlama ‘tanıdık’ çıktı
Araştırmacıları en çok şaşırtan nokta ise patlamanın görünümünün, günümüz evreninde görülen süpernovalara çok benzemesi oldu.
Çalışmanın ortak yazarlarından, İngiltere’deki Leicester Üniversitesinden Prof. Nial Tanvir, “Açık fikirle yaklaştık” diyerek şunları söyledi:
“Webb bize bu süpernovanın modern süpernovalarla birebir aynı göründüğünü gösterdi.”
Hedef galaksi, döneminin diğer galaksilerine benziyor
Ekipte yer alan araştırmacılardan Emeric Le Floc’h ise Webb’in verilerinin, patlamanın gerçekleştiği uzak galaksinin, aynı çağda var olan diğer galaksilerle benzer özellikler taşıdığına işaret ettiğini aktardı.
Afterglow (artçı ışıma) yeni keşiflerin kapısını açabilir
Bilim insanları, gama ışını patlamasının artçı ışımasının (afterglow) Webb ile daha fazla erken evren olayını gözlemlemek için bir fırsat sunduğunu belirtiyor.
Levan, bu parıltının Webb’in daha fazlasını görmesine yardımcı olacağını ve galaksinin “parmak izi” niteliğinde veri sağlayacağını söyledi.
Uzayın erken dönem sırları daha görünür hale geliyor
Araştırma ekibi, bu tür gözlemlerle süpernovaların oluşumu, erken evrendeki galaksi evrimi ve ilk yıldız kuşaklarının özellikleri gibi sorulara daha net yanıtlar arıyor.
Uzmanlar, olayın etkileyici olmasına rağmen bunun “uzaylı” kaynaklı bir sinyal olmadığının altını çiziyor.