Prof. Dr. Gökçe: ABD Ukrayna’da Rusya’nın kazandığını kabul ediyor

Ukrayna krizinin dördüncü yılına yaklaşırken, hem Washington hem de Avrupa başkentlerinde çatışmanın seyri ve bundan sonraki siyasi dengeler üzerine tartışmalar sertleşiyor. ABD yönetimi sahadaki askeri tabloya ve diplomatik çıkmaza bakarak Ukrayna’nın artık başlangıçtaki hedeflerine ulaşamayacağını açık biçimde dile getirirken, Avrupa Birliği ülkeleri arasında hâlâ net bir ortak tutum oluşmuş değil. Bir yanda mali ve askeri yükün giderek ağırlaşması, diğer yanda Rusya’nın sahadaki direncinin kırılmaması, Batı blokunda stratejik bir bölünmeyi de beraberinde getirdi.

ABD’de yaklaşan seçimlerin baskısı, Avrupa’da ise derinleşen ekonomik kriz ve artan savunma harcamaları, tartışmayı daha da karmaşık bir noktaya taşıyor. Savaşın başında “Rusya’yı zayıflatma” hedefi etrafında birleşen Batı, bugün gelinen noktada hem kendi içindeki görüş ayrılıklarıyla hem de çatışmanın uzamasının yol açtığı ağır maliyetlerle yüzleşmek zorunda kaldı.

Radyo Sputnik’te yayınlanan İsmet Özçelik’le Ankara Farkı programının konuğu Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe oldu. Programda ABD Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi’ni ve ABD-Avrupa gerilimini yorumlayan Gökçe, şunları kaydetti:

‘ABD Rusya’nın kazandığını Avrupa’nın da kabul etmesini istiyor’

ABD’nin artık Rusya’nın üstün geldiğini kabul ettiğini, ancak Avrupa’nın bunu kabullenmeyerek Washington’ı Ukrayna konusunda zorlamaya devam ettiğini dile getiren Prof. Dr. Gökçe, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ukrayna olayında Avrupa Birliği ülkeleri ABD kadar suçlu. Rusya-Ukrayna savaşı başlamadan önce yapılan NATO Liderler Zirvesi ve sonrasında yapılan açıklamalar oldukça vahim açıklamalar. O zaman AB ülkeleri neden ses çıkarmadı? Şimdi ses çıkarıyorlar, yüksek perdeden konuşuyorlar. O zaman hem Alman hem İngiliz Başbakanına biz de bu soruları soralım; ‘O zaman siz ABD’nin niyetini okuyamadınız mı? Ukrayna’nın NATO üyesi olamayacağını kestiremediniz mi?’ bu karşı tarafı iyi analiz etmemenin sonucudur. Rusya’yı zayıflatacaklarını, bitireceklerini, Ukrayna’nın da NATO üyesi olabileceğini düşündüler. Ama evdeki hesap çarşıya uymadı. Rusya oldukça fazla direnç gösterdi ve Trump bunu kabul etti. Gönüllü de gönülsüz de olsa ABD yönetimi Rusya’nın elinin güçlü olduğunu ve Ukrayna’nın toprak tavizi vereceğini kabul etti. Ama Avrupa ülkeleri bunu kabul etmiyor, ellerini de taşın altına koymuyorlar; ABD’yi Ukrayna üzerinde sürekli motive etmeye çalışıyorlar. ABD de ‘Artık yeter. Ben buradaki politikaları sürdürecek pozisyonda değilim’ diyor.

Avrupa ABD’ye bu savaşın başarısız olacağını söylemeliydi. Ama bunu o zaman düşünemeyen Avrupa liderleri bugünkü sonuçlarına katlanacaktır. ABD Başkanı rasyonel düşünmeye çalışıyor; ‘Ben bu savaşa sebep oldum. Ama Rusya kazandı’ diyor. Bunu Avrupa’nın da kabul etmesini istiyor ama Avrupa halen daha kabul etmek istemiyor. Belki ABD de arka planda kabul etmesini istemeyen bir politika izliyor olabilir. Çünkü Avrupa bunu kabul etmezse silahlanması gerekiyor. Avrupa’nın silahlanması demek ABD’nin işine yarıyor. Böyle garip bir denklem içerisindeyiz. Kendi kendilerine kavga ediyorlar diyebiliriz.”

‘Trump parayı seviyor’

Prof. Dr. Gökçe, Trump yönetiminin Avrupa’ya tamamen ekonomik çıkar üzerinden yaklaştığını, savunma harcamaları baskısıyla kıtanın ABD için bir “gelir kaynağına” dönüştürüldüğünü söyledi. Avrupa’nın Washington için tek değerinin para olduğunu vurgulayan Gökçe, ‘Trump parayı seviyor, Avrupa’yı da bu yüzden sömürüyor’ görüşünü dile getirdi:

“Trump yönetimi olaya hiç duygusal bakmıyor, hep para gözüyle bakıyor. ABD’nin menfaatleri çerçevesinde bakıyor. Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi’nde Avrupa’yı dışlayan politikalar belli, var. Ama Avrupa’dan da vazgeçmeyecek bir Amerika var. Tamam, dışladı, bazı politikalarda arka plana indi ama günün sonunda Avrupa’yı da kendi şemsiyesi altında tutmak isteyecek bir Amerika olacağını da bilmemiz gerekiyor. Şemsiyenin dışına çıkarmaz.

Neden Amerika böyle yaptı? Avrupa’nın Amerika’ya katma değer sağlayan neyi var? Hiçbir şeyi yok, bir tek parası var. Ne doğal kaynak var ne hidrokarbon enerji var ne kritik mineral var ne Amerika’nın işine yarayacak tarımsal arazi var. Avrupa sadece kendisine yetiyor, sadece paraları var. Peki ABD parayı alabiliyor mu Avrupa’dan? Çok rahat alıyor. Rus korkusu yarattı. Avrupa’ya Rus enerjisi gitmeyince Avrupalılar ABD’den ya da onun gösterdiği adreslerden çok daha pahalıya tedarik ediyor. Burada yine ABD kazanıyor. ABD Avrupa’ya ‘Savunma harcamalarınızı yüzde 2’den yüzde 5’e çıkarın’ dedi. Peki bu yüzde 3’lük artı paydan kim faydalanacak? ABD. Hatta ‘İspanya Başbakanını sevmiyorum. Çünkü savunma harcamalarını artırmıyorlar’ dedi. Ben de ‘İspanya bugün yüzde 5 değil, yüzde 6 yapacağım desin, Trump en çok İspanya’yı sever’ demişti. Yani Trump parayı seviyor. Avrupa’yı bu şekilde mali anlamda sömürüyor.”

‘Putin’in izlediği politikalar Batıyı böldü’

Putin’in Ukrayna konusunda net ve dengeli bir tutum sergileyerek NATO genişlemesine karşı çıkmasının Batı içinde ayrışma yarattığını kaydeden Prof. Dr. Gökçe, “Putin çok dengeli bir politika izledi. 2021 yılının aralık ayında Avrupalı liderlerle ve Biden ile yapmış olduğu görüşmede Ukrayna’nın NATO üyesi olmasını istemediğini belirtti, ‘Bu bizim kırmızı çizgimizdir’ dedi. Putin’in niyeti şu; ‘Ukrayna ekonomik anlamda zenginleşebilir, AB’ye girebilir ama ben NATO askerini bu coğrafyada istemiyorum’ diyor. Jeopolitik gerçeklikler var. İyi komşuluk ilişkilerinin devam etmesi gerekiyor. Devam etmediği takdirde de işte böyle sizi azmettirenler sizi yarı yolda bırakıp çekip gidiyorlar; siz komşunuzla baş başa kalıyorsunuz” dedi.