Torba kanunla GSS borçları siliniyor: GSS nedir ve borç nasıl sorgulanır?
© Sputnik
Abone ol
Özel
Torba kanun ile 1 Ocak 2017 yılından öncesine ait borçlar siliniyor. 2012 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan GSS borcu nasıl ortaya çıkıyor, borcu ödemezseniz ne olur. GSS borcunuzu nasıl sildirebilirsiniz.
AK Parti'nin meclis başkanlığına verdiği teklif ile 1 Ocak 2017 tarihinden öncesine ait ödenmemiş Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçları ile bunlara bağlı gecikme cezası ve zamlarının tamamının tahsilinden vaz geçildi. Bu düzenleme ile 2 milyon 199 bin 860 vatandaşın, 5 milyar 627 milyon 666 bin 896 lira tutarındaki prim borcu silindi.
Peki nedir bu GSS borcu?
Hiç E-devlet’e girip 'Acaba bir vergi borcum, trafik cezam var mı?' diye bakarken karşınıza binlerce liralık Genel Sağlık Sigortası, yani kısa adıyla GSS prim borcu çıktığı oldu mu? Peki bu sistem ne zaman hayatımıza girdi? Borç nasıl kartopu gibi büyüyor? Ödemezseniz kapınıza haciz gelir mi? Ve en önemlisi: Devlet hangi durumlarda bu borçları tamamen siliyor?
Meselenin tarihçesine ve temel mantığına bakalım. Genel Sağlık Sigortası, aslında 2006 yılında kabul edilen 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile mevzuatımıza girdi. Sosyal güvenlikteki dağınık yapıyı -yani SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nı- tek çatı altında toplayan bu kanun 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe girdi. Ancak hiçbir güvencesi olmayan vatandaşların zorunlu olarak sisteme dahil edilmesi süreci, geçiş aşamalarının tamamlanmasının ardından 1 Ocak 2012 tarihinde başladı. Yani 2012'nin ilk gününden bu yana Türkiye’de ikamet eden herkes bu sistemin bir parçası. Devlet bu yasayla şunu amaçladı: 'Benim sınırlarım içinde yaşayan herkes, hastalandığında doktora gidebilmeli. Kimse paran yok diye hastane kapısında kalmasın.'
Kimler GSS kapsamına giriyor
Sistem üç gruba göre işliyor.
Bir işte çalışanlar: Sigortalı çalışıyorsanız priminiz zaten maaşınızdan kesilerek yatıyor.
Bakmakla yükümlü olunanlar: Eşiniz çalışıyorsa ya da öğrenciyseniz anne-babanızın sigortasından yararlanıyorsunuz.
Hiçbir güvencesi olmayanlar: İşte asıl mesele burada başlıyor. Çalışmıyorsanız ve kimsenin üzerinden güvenceniz yoksa, sistem sizi otomatik olarak GSS kapsamına alıyor ve 'Artık kendi sigortanı kendin ödeyeceksin' diyor."
GSS Borcu ne zaman işlemeye başlıyor?
"Peki 'Benim haberim yoktu" dediğimiz o borç tam olarak hangi gün başlıyor? Genellikle üç kırılma anı var:
Birinci senaryo, işten ayrılmak: İşinizden ayrıldığınızda, son bir yıl içinde en az 90 gün sigortanız yatmışsa 90 gün daha sağlık hizmeti alabiliyorsunuz. Ama 91. gün geldiğinde ve hala bir işe girmediyseniz, sistem o gün düğmeye basıyor ve adınıza aylık prim borcu yazmaya başlıyor.
İkinci senaryo: Okulun bitmesi veya yaş sınırı. Liseden mezun olduğunuzda 20 yaşına kadar, üniversiteden mezun olduğunuzda ise 25 yaşına kadar anne-babanızın sigortasından faydalanabilirsiniz. Okul bittiği an veya okurken 25 yaşını doldurduğunuz gün ebeveyninizin sigortasından düşüyor ve kendi adınıza borçlanmaya başlıyorsunuz.
Üçüncü senaryo: Gelir testi yaptırmamak. Kaymakamlıktaki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na gidip gelir testi yaptırmazsanız, SGK ödeme gücünüz olduğunu varsayıyor ve her ay otomatik borç yazıyor. 2026 yılı itibarıyla bu aylık prim tutarı 1.981 lira 80 kuruş. Hiç fark etmezseniz yılda yaklaşık 24 bin lira borcunuz birikiyor."
GSS Borcunuzu ödemezseniz ne olur?
Diyelim ki bu borç birikti ve ödemedik. Başımıza neler gelir?
Hastane engeli: SGK’ya 60 günden fazla prim borcunuz varsa, devlet ve üniversite hastanelerinde muayene olamaz, ilaçlarınızı indirimli alamazsınız. Ancak önemli bir istisna var: Acil servis müdahaleleri, bulaşıcı hastalıklar, doğum gibi analık halleri ve 18 yaş altı çocuklar için borca bakılmaksızın sağlık hizmeti verilir.
Gecikme zammı: Ödenmeyen her ay için vade tarihinden itibaren günlük faiz ve gecikme zammı işler. E-Haciz ve icra: Borç uzun süre ödenmez ve yüksek tutarlara ulaşırsa SGK icra takibi başlatabilir; banka hesaplarınıza e-haciz konulabilir.
GSS Borcu nasıl silinir?
Gelelim en çok merak edilen soruya: Devlet GSS prim borcunu hangi durumlarda siliyor? Burada hem bireysel başvuruyla silinen durumlar var hem de Meclis’ten çıkan yasal düzenlemelerle devletin tek kalemde vazgeçtiği borçlar var.
1. Gelir Testinde Sınırın Altında Çıkmak (Bireysel Silme Yolu)
Daha önce hiç gelir testi yaptırmadıysanız hemen ilçenizdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na başvurun. Evdeki toplam gelir kişi sayısına bölündüğünde, 2026 yılı sınırı olan 11 bin 10 liranın altında çıkarsa, devlet 'Senin ödeme gücün yokmuş' der ve geçmişte birikmiş tüm GSS borcunuzu faizleriyle birlikte tamamen siler.
2. Meclis’ten Çıkan Torba Yasalarla 'Terkin' (Toplu Borç Silme)
Devlet, geçmiş yıllarda biriken ve tahsil imkanı kalmayan eski dönem GSS borçlarını zaman zaman çıkardığı torba yasalarla doğrudan terkin ediyor, yani siliyor. Örneğin 2014, 2015 veya 2016 öncesi gibi belirli bir tarihten önceki ödenmemiş GSS ana para ve faiz borçları, hiçbir başvuru şartı aranmaksızın kanunla silinebiliyor. Bu nedenle e-Devlet'te eski yıllara ait borçlarınızın kanun kapsamına girip girmediğini mutlaka kontrol etmelisiniz.
3. Hatalı Tescil ve Çakışan Güvence Durumları
Borç yazılan aylarda aslında lise/üniversite öğrencisiyseniz (yaş sınırı dahilinde), askerdeyseniz, tutuklu/hükümlüyseniz veya yurt dışında ikamet ettiğinizi belgelerseniz SGK bu dönemlere ait borçları sistemden tamamen iptal eder.
GSS Borcunuzu mutlaka kontrol edin
E-Devlet’ten mutlaka 'Genel Sağlık Sigortası Tescil ve Prim Borcu Sorgulama' ekranına bakın. Eğer çalışmıyorsanız vakit kaybetmeden gelir testinizi yaptırın ki hem sağlığınızdan olmayın hem de büyük bir borç yükünün altına girmeyin.
