- Sputnik Türkiye, 1920
EKSEN
Ceyda Karan’ın hazırladığı Eksen’de her gün dünyanın farklı bölgelerine dair gelişmeler masaya yatırılıyor.

“Şınzın’da eli güçlü olan taraf Rusya ve Çin, Yalta benzetmesi gülünç”

© SputnikCeyda Karan'la Eksen
Ceyda Karan'la Eksen - Sputnik Türkiye, 1920, 19.11.2026
Abone ol
Barış Doster’e göre ara seçimlerde ve açtığı savaşlarda umduğunu bulamayan Trump, Şınzın’daki APEC Zirvesi’nde masaya eli zayıf oturan taraf. Zirvenin Yalta Konferansı’na benzetilmesini doğru bulmayan Doster, görüşmelerin ‘mazlum milletler’ lehine sonuçlanmasını umuyor.
Dünyanın askeri, siyasi, diplomatik ve ekonomik açıdan önde gelen üç ülkesinin liderlerini bir araya getiren Şınzın Zirvesi’nde masaya en zayıf oturan taraf, iç siyasette Kongre’nin iki kanadını da kaybederek "topal ördek" konumuna düşen, dışarıda ise Ukrayna, İran ve Asya-Pasifik’teki kuşatma politikalarında aradığını bulamayan ABD Başkanı Donald Trump. Buna karşılık, son üç yılda yüzde 10 büyüyen, ticaretindeki dolar ve Euro payını yüzde 85’ten yüzde 9’a çekerek Asya-Pasifik’e yönelen Rusya ile ticaret yaptığı 193 ülkenin 106’sında fazla veren ve nükleer başlık sayısını müzakereye dahi açmayan Çin masaya özgüvenle oturuyor.
Zirveden askeri paktlar yerine Küresel Güney’in ve Türkiye gibi bölgesel arayışları olan ülkelerin elini güçlendirecek çok kutuplu bir iş birliği zemininin çıkması beklenirken gümrük duvarlarıyla kendi müttefiklerini vuran ABD’nin yeni bir ticaret savaşını sürdüremeyeceği öngörülüyor.
Şınzın’da gerçekleşen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi’ni Prof. Dr. Barış Doster ile konuştuk.

“Masaya eli en zayıf oturan isim Trump”

Doster; üç liderden eli en zayıf olan ismin, ara seçimlerden ve savaşlardan umduğunu bulamayan Trump olduğunu söyledi. Doster’e göre ABD; Çin’i, ABD müttefiki ülkelerle çevrelemek istiyor:
“Uluslararası zirvelerden çok büyük neticeler beklemiyorum. Böyle zirvelerde taraflar; aile fotoğrafıyla olsun baş başa görüşmelerle olsun birbirlerinin elini görmek, dünyaya ne kadar güçü oldukları yönünde fotoğraf vermek ve iç kamuoyuna görüntü vermek isterler. Kategorik olarak bu zirvelerden büyük sonuçlar beklemiyorum. Dünyanın askeri, siyasi, diplomatik ve ekonomik açıdan üç önemli ülkesinin lideri bir araya geliyor. Burada masaya en zayıf oturan taraf Trump. Kongre’nin Senato ve Temsilciler Meclisi ayağını kaybetti. ABD’liler buna ‘topal ördek’ diyor. İçerde önümüzdeki iki yıl boyunca Kongre’nin her iki ayağında da azınlığa düşmüş, sayısal ve siyasal olarak zayıf bir Trump var. Rusya-Ukrayna meselesinde umduğunu bulamayan bir ABD var. Trump, Biden dönemi siyasetinden her ne kadar çark ettiyse de son kertede Ukrayna’da işlerin istediği gibi gitmediğini gördü. ABD açısından bir diğer önemli gündem ABD emperyalizmi ve İsrail siyonizminin İran’a yaptığı saldırılar. İş Hürmüz’e gelip kördüğüme dönüştü. ABD, İran’da da umduğunu bulamadı. Bir diğer mesele de ABD’nin en büyük rakip olarak gördüğü ve ABD hegemonyasına meydan okuyan devletlerden biri olarak tanımladığı Çin’in hızlı ve iddialı adımları. ABD, Çin Halk Cumhuriyeti’ni yakın çevresinden ABD müttefiki olan ülkelerle çevrelemek istiyor. Ben bu örgütlere ‘Kardeş NATO’lar’ diyorum. ABD, bunlarda da umduğunu bulamıyor. Hindistan, Çin ile tarihsel olarak gerilimli ancak Rusya ile de iyi bir devlet. Hindistan dünyanın en yoğun nüfusuna sahip ve bir nükleer güç. ABD ve İngiltere ile de tarihsel olarak dengeli ilişkileri var. Hindistan, devlet kapasitesiyle ABD çok arzulasa dahi ABD güdümüne girmeyecek kadar büyük bir devlet. ABD buralarda da umduğunu bulamıyor.”

“Rusya üç yılda yüzde 10 büyüdü, Çin ticarette fazla veriyor”

ABD’nin zayıflığına karşı Rusya ve Çin’in elini hem ekonomik hem de siyasi anlamda güçlendirdiğini ifade eden Doster, liberallerin yanıldığı görüşünde. Dolar ve Euro’nun Rusya’nın ihracatında azaldığını kaydeden Doster, Moskova yönetiminin yaptırımlara rağmen ciddi oranda büyüdüğünü vurguladı:
“Masaya en zayıf oturan isim Trump. Masaya kuvvetli oturanlar Rusya ve Çin. Çin, dünyanın en büyük ikinci gücü olarak zamanın kendi lehinde işlediğini biliyor. Dünyada Birleşmiş Milletler’e kayıtlı 193 devlet var. Bunların ezici çoğunluğuyla ticaret yapıyor ve bunların 106’sıyla ilgili ticarette Çin fazla veriyor. Çin, gidişatın kendi lehine olduğunu biliyor. Rusya, cahil liberalleri yanıltırcasına önemli bir ekonomik performans ortaya koydu. Rusya, son üç yılda yüzde 10 büyüdü. Liberaller, ‘Rusya batar, çöker’ diyorlardı. Hiç de öyle olmadı. Türkiye, Rusya’nın çok önemli bir enerji müşterisi. Ayrıca Rusya çok önemli bir nükleer santral üreten devlet. Rusya’nın yabana atılmayacak bir nükleer tecrübesi var. Aynı zamanda dünya ölçeğinde çok hacimli bir silah üreticisi. S-400’leri Rusya’dan aldık örneğin. Rusya, 2014-2015’ten bu yana Batı ve Avrupa ile yaşadığı gerilime karşıt olarak Asya-Pasifik’te büyük pazarlar buldu. Rusya’nın ihracatında dolar ve Euro azaldı. Son 11-12 yılda dolar ve Euro’nun Rusya’nın ticaretindeki yeri yüzde 85’ten yüzde 9’a indi. Bu; Rusya’nın, dolar ve Euro dışında ödeme yapabileceği alternatif ödeme kanallarını devreye soktuğunu gösteriyor. Rusya’nın ticaretinde Asya-Pasifik’in önemi arttı. Ruslar, Hindistanlılarla serbest ticaret anlaşması yapmak için de çabalıyor. 2014’te Asya-Pasifik’in, Rusya’nın dış ticaretindeki konumu yüzde 25 iken bugün 2 katının üzerine çıkmış. Rusya’nın yaptırımlara rağmen kendisine alternatif pazarlar bularak yoluna devam ettiğini görüyoruz. Çok ciddi bir stratejik akıl var. Çin ve Rus tarafı masaya özgüvenli, ABD ise daha ezik oturuyor.”

“Yalta’daki dünya başka bir dünyaydı”

Doster, APEC Zirvesi’nin Yalta Konferansı’na benzetilmesini şartların değişmesi sebebiyle yerinde bulmadığını da kaydetti:
“Yalta, İkinci Dünya Savaşı’nın sonunda üç ayrı devletin bir araya geldiği bir konferans. ABD, İngilizler ve Sovyetler Birliği vardı. Başka bir dünya söz konusuydu. Ölen 55 milyonu aşkın insanın yarıya yakını Sovyet yurttaşlarıydı. Sovyetler Birliği en nitelikli kadrolarını siyasi ve kültürel anlamda da cephelerde verdi. İkinci Dünya Savaşı kazanılmışsa ve Alman faşizmi yenilmişse bu Sovyetler Birliği’nin cesaretiyle olmuştur. O dünya başka bir dünyaydı. Birinci Dünya Savaşı’nın sonuçları İkinci Dünya Savaşı’nın sonuçlarını oluşturmuştu. Pek çok tarihçi Birinci ile İkinci Dünya Savaşı’nı bir devre arası olarak görür. ABD, İkinci Dünya Savaşı’nın sonrasında dünyanın toplam üretiminin yarısını yapan bir devletti. İngiltere savaştan çıkmıştı bir de Sovyetler Birliği vardı. Bugün ne bir savaştan çıkıldı ne de ABD o eski ABD. İngiltere Şınzın’da yok bile. Londra, Paris ve Berlin Ahmet Hamdi Tanpınar’ın dediği gibi ‘Müphem bir mazi hasreti’ içinde. Ayrıca o gün Sovyetler Birliği vardı bugün yok. Masada oturanların biri yok ve yerine çok güçlü bir Çin var. Masada oturanların ikisi de eski konumlarında değiller. Masa, o dünyanın o günün masası da değil. Avrupa’da, Türkiye’de Şınzın’ı Yalta ile mukayese eden siyaset bilimcilere ve gazetecilere Atilla İlhan’ın ‘Keşke biraz iktisadı siyasi bilseydiniz’ sözünü hatırlatmak isterim. Bunların cehaletlerine üzülmek durumundayız. Yalta benzetmesini gülünç buluyorum.”

“Şınzın ruhundan ‘mazlum milletler’ lehine iş birliği çıkması iyi olur”

Doster, çok kutuplu dünyaya doğru gidildiğini vurgulayarak Şınzın ruhundan ‘mazlum milletler’ lehine iş birliği çıkmasını umut ettiğini söyledi. Doster; ABD’nin, uyguladığı ambargoların kendisini vurduğu görüşünde:
“Şınzın ruhundan Küresel Güney, Mustafa Kemal Atatürk’ün tabiriyle ‘mazlum milletler’ lehine bir iş birliği çıkacaksa bu iyi olur. Çok kutuplu dünyanın gidişatındayız. Bu pekişecekse iyi olur elbette. Çinliler dış politikada ve diplomaside çok katı ittifakları sevmezler. Çinliler çok güçlü askeri paktlardan uzak dururlar. Dış politikada ve diplomatik literatürde pakt yerine iş birliği kavramını yeğlerler. Öncülerinden oldukları Küresel Güney’de iktisadi, siyasi ve ticari ölçekte hala ittifak ve pakt ilişkisi yerine iş birliği diyorlar. Şınzın’dan böylesi bir iş birliğ çıkarsa iyi olur. Türkiye için de iyi olur ve bölgesel arayışları kuvvetlendirir. Alternatiflerin çoğalması bu ülkeleri mutlu eder. Umarım Şınzın’dan bu hattı daha da pekiştirecek kararlar çıkar. Öte yandan Çin, nükleer başlık sayısını müzakere etmeye dahi yanaşmıyor. Çin, ‘Sizde adam başı 4 bin 500, 5 bin tane var. Ben de ise 500-600 tane var’ diyor. Çin’in bunu müzakere etmeye bile kapalı olması kendince sayısal ve siyasal açıdan anlaşılabilir bir durum. ABD, hangi hamleyi yaptıysa Çin aynı oranda karşılık verdi. ABD, Çin’e ne kadar gümrük duvarı uyguladıysa Çin de aynı şeyi yaptı. ABD, aldığı kararın arkasında durmadı. Bu iş ABD’nin yancısı Avrupalı müttefikleri vurdu. ABD’nin bizzat kendisini vurdu. ABD, ticaret savaşlarında da umduğunu bulamadı. ABD’nin yeni bir ticaret savaşına devam edemeyeceğini öngörüyorum”
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала