- Sputnik Türkiye, 1920
EKSEN
Ceyda Karan’ın hazırladığı Eksen’de her gün dünyanın farklı bölgelerine dair gelişmeler masaya yatırılıyor.

“İran savaşıyla ilgili tüm olasılıklar masada, Netanyahu’nun pozisyonu aynı yerde değil”

© SputnikCeyda Karan'la Eksen
Ceyda Karan'la Eksen - Sputnik Türkiye, 1920, 16.11.2026
Abone ol
Musa Özuğurlu’ya göre Trump’ın ara seçimlerde uğradığı hezimetin ana unsurlarından olan İran savaşı ile ilgili tüm ihtimaller mümkün. Özuğurlu’ya göre Trump’ı savaşa zorlayan Netanyahu’nun pozisyonu ve etkinliği aynı noktada değil.
ABD ile İran arasındaki gerilim küresel ekonomide ve iç politikada baskı yaratmaya devam ederken artan yakıt fiyatları ile yükselen enflasyon Washington yönetimini köşeye sıkıştırıyor. İran’a açtığı savaşı ‘operasyon’ başlığıyla yediren Trump’ın savaşı sürdürmedeki refleksleri zayıflarken İran’ın sahadaki kararlılığı ve ticari kaygılar yaşayan Körfez ülkelerinin krizi bitirme arayışı ABD'nin hareket alanını daha da daraltıyor.
İsrail cephesinde ise siyasi ömrünü tüketmeye başlayan ve Batı başkentlerinde yıpranmış bir figür haline gelen Netanyahu eski gücünden uzaklaşıyor. Suudi Arabistan öncülüğündeki bölgesel dengelerde Yemen'deki gelişmeler ve Suriye üzerinden şekillenen yeni askeri formüller, Ortadoğu'daki diplomatik ve jeopolitik kırılmaları derinleştiriyor.
Ara seçimleri atlatan ABD’nin, İran’a dönük savaşını ve küresel çaplı gelişmeleri gazeteci Musa Özuğurlu ile konuştuk.

“İran savaşı, Trump’ın gerilemesinin ana unsurlarından biri”

ABD-İran savaşının tüm dünya ekonomisini etkilemesi sebebiyle bütün ihtimallerin mümkünlüğüne işaret eden Özuğurlu; savaşı, Trump’ın seçimlerde uğradığı hezimetin ana unsuru olarak görüyor. Özuğurlu, İran’ın ‘şakasının olmadığı’ konusunun ABD tarafından iyice anlaşıldığı görüşünde:
“Bütün olasılıkların masada olduğunu düşünüyorum. Bu, ABD-İran arasında bir mesele olarak kalsa belki sadece Trump’ın bu reflekslerle hareket edeceğini düşünebilirdik. Ancak tüm dünya ekonomisi etkileniyor. Trump bu yüzden de baskı altında. Körfez ülkeleri bu krizin devam etmesini istemiyor aslında. Petrol ya da enerji alanları da tamamen baskı altında. Trump’ın buna çok fazla dayanabileceğini düşünmüyorum. ABD’de enflasyon yükseldi ve yakıt fiyatları arttı. İran savaşının, Trump’ın oylarının gerilemesindeki ana unsurlardan biri olduğu yönündeki açıklamalar da Trump’ın içerde de baskı altında olduğunu gösteriyor. Demokratlar da çok farklı düşünmüyor o yüzden farklı bir sonuç beklememek gerekiyor İran’a karşı. Karşılarındaki rakip Trump olduğu için ellerindeki tüm argümanları kullanacaklar. Ancak bunu Trump’a karşı kullanmak istedikleri için yapacaklar. İç politikanın bir sonucu olarak da Trump baskı altında kalmaya devam edecek. 3 Ocak’a kadar bir değişiklik yok o sebeple Trump bir şeyleri kontrol etmeye devam edecektir ancak ara seçim öncesinde olduğu pozisyonda olmadığını söyleyebiliriz. Trump bu savaşı ‘operasyon’ olarak nitelendirdi. Çünkü ‘savaş’ deseydi Kongre gerekecekti. Bundan sonra eper herhangi bir şekilde düştüğü zor durumu aşmak için de adım atmaya karar verirse bunu da bu şekilde yürütecektir. Sahadan gelen, karşıt kaynaklardan gelen bilgilere bakınca İran’ın hiç de şakasının olmadığının ABD tarafından da iyice anlaşıldığı görülüyor. İran’a karşı önceden yaptıkları saldırıları tekrar yapmak için düşünmeleri gerekiyor. Bir tarattan ABD yönetiminin böyle bir süreci yeniden başlatmak için bir çekincesi var. Trump’ın İran’a savaş açmak için de bir sebebi yoktu aslında.”

“Trump, güçlü olmayan Netanyahu’ya oynamak istemez”

ABD’nin en büyük ortağı İsrail’in Başbakanı Netanyahu’nun da Trump üzerinde baskı kurabileceğini söyleyen Özuğurlu; Trump’ın, seçimlerde eli zayıflayan Netanyahu ile taraf olmaktan uzaklaşabileceğini düşünüyor. Özuğurlu, Trump’ın yanı sıra Batı ülkelerinin de Netanyahu’dan kurtulmak istediğini ifade etti:
“Netanyahu fiili olarka göreve devam ediyor. Önünde 42 günlük geçici bir süreç var. Olağanüstü bir durum yaratıp süreci uzatmaya çalışabilir. Netanyahu, seçimlerde aldığı sonuçları kendi lehine çevirmeye çalışabilir. Netanyahu aslında Eisenkot ile uzlaşmaya çalışıyor ancak Eisenkot, Netanyahu’ya tavırlı olan taraf. Netanyahu da bunu kendi lehine kullanmak isteyip Trump’a baskı yapabilir. Netanyahu’nun pozisyonu kendi seçimleriyle ilgili olarak da ABD’deki seçimlerle ilgili olarak da aynı yerde mi acaba? Ben zayıfladığını düşünüyorum. Trump da güçlü olmayan Netanyahu’ya oynamak istemez. Ayrıca Batı liderleri Filistinlilere dönük bombardımanlara karşı net bir tavır koymadıkları için eleştiriliyordu. Sonrasında birçoğu tavır değiştirdi ve bazı devletlerden İsrail aleyhine kararlar çıktı. Ancak Batı ve Trump’ın kendisi Netanyahu’dan kurtulmaya çalışıyor. ABD bunu Netanyahu’ya karşı bir menfez olarak kullanabilir. Yani ABD, Netanyahu’nun bu isteğini yerine getirmeyebilir. Eisenkot, Netanyahu’dan çok farklı değil. Ancak Eisenkot yeni bir isim sonuçta. ABD ve Batı başkentleri, yıpranmış ve nefret objesi haline gelmiş ismi değiştirip yerine belki nefes alabilecekleri, birtakım politikaları tazeleyebilecekleri bir isimle devam etmek isteyebilir. Netanyahu’nun Trump’a karşı seçim öncesinde olduğu kadar güçlü argümanları olduğunu düşünmüyorum. Trump’ın iddialarına göre ABD artık daha önceki konvansiyonel olarak çerçevelendirebileceğimiz bir saldırıyla yetinmeyecek. Bu yüzden daha ağır bir saldırı yapmalı. ABD böyle ağır bir saldırı yaparsa bunu Netanyahu ya da İsrail için değil içerdeki siyasal pozisyonunu güçlendirmek için yapacak. Netanyahu’nun ABD ve İsrail’deki seçimlerden ötürü eski pozisyonunda olmadığını düşünüyorum.”

“Körfez ülkeleri de savaşı devam ettirmek istemiyor”

Körfez ülkelerinin tutumuyla ilgili de konuşan Özuğurlu, Körfez’in İran’dan kurtulmak istediğini ama sahadaki gerçekliği de kabullendiğini söyledi. Özuğurlu, krizin sonlanmasının Körfez’in işine geleceği görüşünde:
“Körfez’in savaşı devam ettirmek istemediklerini ve bunu saha gerçekliklerinden ötürü böyle düşündüklerini düşünüyorum. Körfez, İran gibi kendilerini bölgede sürekli rahatsız eden bir yönetimden kurtulmak istiyor. Ancak saha gerçekliklerinin böyle olmadığını bildikleri için savaşın devam etmesini istemiyorlar. Savaşan İran ancak Körfez’in ekonomisi etkileniyor. Yemen’deki Husilerle yapılan savaştan da etkileniyorlar. Hürmüz’de bu durum devam ettiği sürece ticaretleri etkilenmeye devam edecek. Kendilerini daha da zorlayan durumdan kurtulmak istiyorlar. ABD’nin herhangi bir girişiminin başarılı olamayacağını düşünüyorum. Bu ülkelerin hiçbirinin İran’a karşı bir gücü yok. ABD orada olmasa hiçbir şey yapamayacaklar. Bu ülkelerin İran’a karşı etkisi de olmayacak. Herkes durumun farkında. ABD, İran’ı ekonomik olarak nefessiz bırakmaya çalışıyor. Ancak bunun da çok işe yaramadığı görülüyor aslında. Alış işlemi aksayan ülkeler de baskı unsuru olarak ortada duruyor. Bu sebeple girişimlerin başarılı olacağını düşünmüyorum. Körfez’in isteği İran’a karşı savaşın devam ettirilmesi değil kendi çıkarları için krizin sona ermesi.”

“Türkiye’den Yemen’e çerçeve dışında bir birlik gönderilmesi farklı yorumlara sebep olur”

Özuğurlu, Mekke Anlaşması kapsamında Yemen’e birlik gönderilmesi gündemiyle ilgili de konuştu. Özuğurlu’ya göre Türkiye başta olmak üzere ittifak ülkelerinin İran ile ilişkileri sebebiyle Yemen’e karşı savaşa girişilmeyecek:
“Mekke Anlaşması’na taraf olan ülkelerin sıcak bir şekilde Husilere karşı savaşa girmelerinin mümkün olmadığını düşünüyorduk. Bu anlaşma çerçevesinde Türkiye’nin de Pakistan’ın da Mısır’ın da Suudi Arabistan’a bir ekip gönderip teknik olarak yardımcı olması en büyük ihtimaldi. Şu anda da bunun yapıldığını görüyoruz. Şu anda Suriye ordusu olarak tanımlanan gruplar daha önce başka yerlere de gönderilmişlerdi. Suriye ordusu zaten aslında böyle bir tecrübeye sahip. O yüzden Yemen’e gönderilmeleri de mümkün görülebilir. Şara, kendi pozisyonunu devam ettirmek için diplomasi yürütecek. Kendisine ihtiyaç duyulmasını istiyor ve Suudi Arabistan’a çok faydalı olmak istiyor. Türkiye’nin Şara yönetimine herhangi bir telkini var mıdır bilemiyorum. Suriye’den birtakım savaşçıların savaşması formülünü kimin ortaya koyduğunu da bilmiyorum. Ancak Suudi Arabistan, Suriye yönetimi ve Türkiye’yi düşününce olası bir ihtimalmiş gibi geliyor. Suudi Arabistan’ın savaşan bir gücü yok. Bu, Suriye’nin ekonomik ihtiyacını ve Suudi Arabistan’ın siyasal pozisyonu güçlendirecek bir şey. Ancak burada Suriye ile Türkiye ve Pakistan veya Mısır’ın ayrımını yapmak lazım. Büyük ve ciddi devletlerden bahsediyoruz. Türkiye’den çerçevenin dışında bir birlik göndermesi uluslararası anlamda farklı yorumlara sebep olacaktır. Pakistan için de aynı şey geçerli. Çünkü İran ile ilişkiler ortada. Mısır ise İran’dan çok hoşlanmasa da İran’ı göz etme ihtiyacı hissedecektir. Suriye’den gidenleri militan düzeyinde görebiliriz. Ancak Türkiye’den birilerinin gitmesi, ordunun gitmesi demek olur. Türkiye’nin böyle bir adımda bulunacağını düşünmüyorum”
Haber akışı
0
Tartışmaya katılmak için
giriş yapın ya da kayıt olun
loader
Sohbetler
Заголовок открываемого материала